Koos Dijksterhuis

Terug uit Naarden zie ik mussen, vinken en mezen op het vogelzaad en duiven daaronder. Een merel trekt zijn neus op voor een klokhuis, doe hem maar wat rozijnen. Heggenmus en roodborst scharrelen sneaky door de takken en in de verte ratelt een winterkoninkje.

Maar ik had al meegedaan aan de tuinvogeltelling. Zondagmorgen in gasterij Stadzigt, in de geïmproviseerde studio van Vroege Vogels. Kees de Pater van Vogelbescherming en ik zouden vogels tellen in de moestuin van de gasterij. Uitgebloeide zonnebloemen boden daar hun zaden aan. Ik verwachtte putters en groenlingen. Een jong veldje luzerne leek goede scharrelgrond voor duiven, merels, kauwen… …

Lees Meer Lees Meer

Rottend hout is een zegen voor een heleboel wezens, vooral geleedpotigen en paddestoelen. Dat idee is sinds de jaren ’70 doorgedrongen in het natuurbeheer. Voorheen stonden de bomen in het gelid en werden ze gekapt voor hun groei begon te tanen. Verjonging was het toverwoord. Niemand wist waarom, iedereen praatte elkaar na. Toen een paar zware stormen de productiebossen omver bliezen, kwam het inzicht dat variatie tussen bomen gewenst was. Variatie in soort en in leeftijd. …

Lees Meer Lees Meer

Ooievaars overwinteren in Afrika, maar een groeiend aantal blijft de winter in Nederland. En waarom ook niet? Ze zijn hier veiliger dan vliegend boven de door schietgrage mensen bevolkte kusten van de Middellandse Zee, en veiliger dan in een zandstorm boven de Sahara.

In de jaren ’70 wist mijn vader dat er in Grafhorst, een stadje in Overijssel, een bewoond nest was. Het kon wel eens het allerlaatste ooievaarsnest zijn. Dat gaf de plaatsnaam een profetische lading. Zodra wij als laatsten van onze straat een auto hadden, reden we naar Grafhorst en zagen wij de ooievaars. Dat was me wat! …

Lees Meer Lees Meer

De hazelaar bloeide 7 januari in Voorburg, zo meldt Peter van Dalen, en in Groningen zie ik ze intussen ook gehuld in een geelgroene sluier van katjes. Dat zijn mannelijke bloemen. De piepkleine vrouwtjesbloemen verschijnen als rozerode plukjes op eivormige knopjes boven de katjes. Die zijn te klein om te hangen, zoals de katjes. De rozerode draadjes zijn de stempels. Hazelaars bloeien lang voordat hun blad verschijnt. …

Lees Meer Lees Meer

In de winter zijn er nauwelijks bloemen en weinig insecten, de meeste bomen zijn kaal, veel paddestoelen zijn verdwenen en vogels weggetrokken. Maar de weinige winterbloemen ontroeren des te meer, of laten sneeuwklokjes u koud? En als de kachel na een vakantie weer aangaat, blijken er misschien een fruitvlieg, een mug, een wesp en een dagpauwoog tot leven te komen. Niet allemaal even geliefde huisgenoten, maar ze zijn er toch maar. …

Lees Meer Lees Meer

Onze beroemde paarse heidevelden bestaan uit vooral struikheide. Struikheide kan ook wit zijn, er zijn allerlei gekweekte varianten voor de heidetuin. Maar de wilde struikhei is paars.

Omdat hei alleen groeit waar de grond voedselarm is en blijft, valt het tussen het landbouw- en verkeersgeweld met een lucht vol kunstmeststoffen en uitlaatgassen niet mee de grond voedselarm te houden. En dan nemen andere planten de macht over. Grassen en bomen. …

Lees Meer Lees Meer

Als je in Nederland eenzame weidsheid wilt, biedt de waddenkust de grootste kans. Uit de stad Groningen begeef je je over de provinciale weg door A-dorp, Sauwerd, Winsum, Baflo, Rasquert en Warffum naar hetzij Westernieland, hetzij Noordpolderzijl. Noordpolderzijl is de kleinste en noordelijkste zeehaven van Nederlands vasteland. Er is een oud en geliefd café, het Zielhoes. Westernieland heeft een gele kerk. Misschien is het de kerk waar Freek de Jonges vader predikte. …

Lees Meer Lees Meer

Het Dwingelderveld in Zuidwest-Drenthe was ooit een enorm heideveld. Het is nog steeds een enorm veld, maar de hei heeft grotendeels plaatsgemaakt voor pijpestrootje. Dophei zie ik er, kraaihei zie ik er meer, struikhei zie ik er het meest. Op pijpestrootje na dan, maar dat is geen hei, dat is een gras. Het groeit in grote gele pollen. Natuurbeheerders willen liever geen pijpestrootje. Het gras is een teken van verruiging, vervuiling, verval van de hei. Daarom worden er schapen losgelaten. Maar die eten liever het raaigras in aangrenzende weilanden dan die taaie pollen, waar ze ook nog eens over struikelen. Dus dan is er weer kilometers hek of schrikdraad nodig. En als de schapen al genoeg pijpestrootje eten, dan lift er nog zoveel kunstmest uit de omgeving met regen mee, dat het gras harder teruggroeit dan de door de schapen bevrijde hei. …

Lees Meer Lees Meer

Het is me wat met die grutto’s. Jarenlang pompen we geld in de redding van deze weidevogels met hun prachtige lenteroep: ‘o grut, o grut!’ maar de teloorgang schrijdt voort.

In maart word ik altijd blij van de eerste grutto die ik hoor. Die vreugde spreekt niet meer vanzelf. Ik heb lange einden door weilanden gefietst, zonder één grutto te horen. Ik mis ze. Denk niet dat het platteland altijd zo stil was. Veertig jaar geleden wemelde Nederland van de grutto’s, ruim driekwart van alle Europese grutto’s broedde bij ons. …

Lees Meer Lees Meer

Een paar jaar geleden zei mijn toenmalige geliefde dat ze uit de trein van die grote, roze bloemen had zien bloeien. Aan het water. Kattenstaarten? Nee joh! Wilgenroosjes dan, al dan niet harig? Welnee! Leverkruid, ook bekend als koninginnekruid? Haha, hoe kwam ik erop. Kaasjeskruid, reuzenbalsemien, valeriaan, zwanebloem? Plaatjes erbij, maar nee, allemaal niet

Pas een jaar later wees ze ineens groot hoefblad aan. ‘Die waren het!’ Ooooow! Ze waren laat dat jaar. Dit jaar zijn ze vroeg. Of in wezen waren ze laat in 2014. Want Peter van Dalen zag er vóór de kerstdagen al een stuk of tien staan bloeien. Dat was in Rotterdam, waar Van Dalen de Vogel- Vleermuis- en Vlinderwerkgroep Noordrand runt. Groot hoefblad is weliswaar geen vogel, vleermuis of vlinder, maar toch ook de moeite waard. Zeker als er voor kerst al tien van bloeien.

Ik heb zelf(s) nog geen vermoeden van klein hoefblad gezien, laat staan groot. …

Lees Meer Lees Meer