ndb van 2015 tm. 2019
Het nieuwe jaar begint fris en zonnig. Helaas geeft de zon het snel op en wordt het koud en somber. Maar eerst streelt de zon het gordijn van mijn slaapkamer, in het huisje op de hei. Het is nieuwjaarsmorgen en dat is de morgen na oudjaar en op die avond wordt het altijd laat en enfin, mijn hoofd staat niet naar opstaan.
Het is ook nog maar 9 uur. …
Op het Dwingelderveld in Zuidwest-Drenthe broeden sinds enkele jaren kraanvogels. Toen ik daar door het bos liep, hoorde ik ze luid roepend overvliegen. Maar kraanvogels trekken toch naar Frankrijk? Daar overwinteren er tienduizenden bij stuwmeren in de Marne. Toen die meren er nog niet waren, vlogen ze door naar Spanje. Blijkbaar zijn kraanvogels pragmatisch. Als ze hier veilig zijn en voedsel vinden, waarom zouden ze dan weggaan? …
Bij het huisje op de hei bij Ruinen wandel ik elke dag een paar uur. De eerste dag loop ik door bevroren velden van pijpestrootje en ander gras met hier en daar een veldje struikhei of een pluk kraaihei. Het ven is van spiegelglad ijs, de lage zon schittert erop. De stronthopen van de onvermijdelijke grote grazers glinsteren ook, dankzij een laagje rijp. Over de vlakte wiekt een nogal witte buizerd weg. Ik speur alle losse berkjes, vliegdennen en jeneverbessen af, maar ontdek nergens een klapekster.
Via een bos keer ik terug. Ik loop dwars door het bos, dat nu eens drassig, dan weer hoog en droog is. Wat een duinen! Handig voor dassen en vossen, maar ik vind geen hol. Alweer wiekt een buizerd weg, ditmaal een donkerbruine, slalommend tussen de stammen. …
In de bosrand aan het Dwingelderveld ligt een oud keuterboerderijtje. Het heeft een ronde pelgrim-gaskachel waarop je eieren kunt bakken om butagas voor het gasstel te sparen. Jaren geleden overleed de laatste bewoner, een oude weduwe. Natuurmonumenten had het kunnen slopen, zoals toen gebeurde met boerderijtjes in de natuur die eindelijk leeg kwamen te staan. Maar Reinier de Leeuw van Natuurmonumenten-Noord heeft dat voorkomen. Het huisje werd gespaard. Is het huisje al knus, het uitzicht op de hei is helemaal om te watertanden. Op het wandelpad langs het huis wordt door voorbijgangers vast heel wat afgedroomd over een kluizenaarsbestaan. …
Zong hier gisteren een zanglijster, vandaag hadden er mezen, spreeuwen en een enkele merel kunnen zingen. Zelf heb ik die nog niet gehoord, maar ik woon op de Groninger permafrost, waar de dieren net als de mensen iets achterlopen. Roodborstjes en winterkoninkjes hoor ik trouwens dagelijks, maar die zingen ’s winters altijd door. Dat zijn einzelgängige types, die twee, en die laten vaak van zich horen om soortgenoten uit de buurt te houden. …
Vóór kerst zong er al een zanglijster. In Oldehove hoorde en zag Meindert Poelstra er één zingen naast de hervormde kerk. Of lijsters kerkelijk zijn, is onbekend, maar ze zingen vaak in kerktuinen. Oldehove ligt in Noordwest-Groningen, dus in zuidelijker delen van het land zullen ook wel zanglijsters gezongen hebben. Zanglijsters zijn op de zandgronden algemener dan op de Grunneger klei en zeker in de winter zijn er in Groningen doorgaans minder. Ze brengen de winter liever door in de Drenthse bossen dan op de kale akkers.
Zanglijsters zijn bijna even groot als merels, maar ze zijn niet zwart. Ze zijn grijsbruin van boven en roomwit van onder, met een gespikkelde strook aan beide zijden. Daar schemert soms wat geel doorheen. …
Goed, brandganzen broeden dus aan de noordpool, omdat ze daar minder risico lopen op ziektekiemen. Daarover ging mijn natuurverhaaltje vorige week maandag. Er kwamen een paar reacties op, onder andere van een goochemerd die vroeg: “Maar waarom broeden dan niet álle brandganzen op Spitsbergen?” …
Laatst stond in Trouw een menu waarin een gans de hoofdrol speelde. Ik dacht: daar krijgen ze gedonder mee en ja hoor, de volgende dag al twee brieven op poten. Ganzenpoten. Eén brief betrof het leed dat het eten van dieren met zich meebrengt.
De gans in het recept kwam niet uit een ganzenfabriek. De kok die het recept verklapte, gebruikte naar eigen zeggen een gans die in het veld was doodgeschoten. Er worden namelijk ganzen doodgeschoten in Nederland. Niet omdat ganzen gegeten worden, maar omdat we ons gras en onze tarwe aan koeien en varkens willen voeren en niet aan ganzen. En als we dan toch ganzen doodschieten, is het dan verkeerd ze op te eten? Lijden dieren in de moderne, industriële veeteelt niet meer dan in het vrije veld? …
Zondag zag ik vanuit de auto in de berm bloemen bloeien. Ze leken op het zilverschildzaad waarover ik het hier laatst had. Het bleek een andere soort te zijn, met de onopvallende naam grijskruid. Grijskruid heeft witte bloemen maar een grijzige stengel en grijzig blad. Dat komt door een vacht van grijze haartjes. De stengels kunnen deceimeters lang worden en daarbovenop bloeien de bloemen in trosjes.
En als blad en stengel niet grijs zouden zijn, worden ze wel grijs door het fijnstof, want grijskruid is echt een plant van wegbermen. Hoewel hij ook spoorbermen accepteert. …