Regelmatig krijg ik een melding van een lezer over een ‘witte reiger’. Meestal betreft dat een grote zilverreiger. Zeker in de winter zijn die in weilanden en langs oevers te zien. Ze vallen lekker op, in die smetteloze bruidsjurk. Grote zilverreigers zijn uit het zuidoosten van Europa opgerukt en hoewel ze nog niet zo algemeen zijn als blauwe reigers, zijn ze bepaald niet zeldzaam meer. …
Als de temperatuur daalt tot even onder het vriespunt, kan er ijshaar groeien. IJshaar is geen schimmel, het is een soort rijp die wel veroorzaakt wordt door een schimmel. Marjon Compeer stuurde er een foto van en vroeg zich af wat ze had gefotografeerd.
Rijp is bevroren condenswater uit de lucht of uit planten. Het kan de fraaiste kristallen vormen, bladeren omlijsten en twijgjes versieren. IJshaar, soms ijswol genoemd, is ook bevroren gecondenseerde waterdamp, maar dan uit houtschimmels. …
De boomkruiper is een bosvogel, die voedsel zoekt op en onder boombast. Onder losse schors kunnen boomkruipers ook broeden, al doen ze dat liever in een hol. Ze kruipen graag over bomen met een ruwe bast, om uit de kieren en krochten larven en insecten te pikken. Als die bast hier en daar een beetje los zit, kunnen boomkruipers er hun snaveltje onder wrikken, of er helemaal onder verdwijnen om te jagen op wat daar verstopt zit: schorskevers bijvoorbeeld en hun larven. …
De eksters zijn al aan het nestelen. Ze overwinteren in Nederland en kunnen dus vroeg beginnen. Dat is handig, want ze maken veel werk van hun nest. Wekenlang zijn eksters bezig met de bouw van hun soms wel een meter grote constructie, liefst hoog in een boom, soms ook laag in een weerbarstige mei- of sleedoorn. Dagelijks zie ik eksters met takken vliegen.
Eksters horen, zoals alle kraaiachtigen, tot de intelligentste vogels. Intelligentie is een minder objectief vast te stellen eigenschap dan je zou denken. We vinden iemand die de moeilijkste sommen oplost intelligent, maar als die goochemerd zo in zijn som opgaat dat ie de melk laat aanbranden en hij pas opschrikt als zijn huis in vlammen opgaat, vinden we dat misschien minder intelligent. …
De eerste kokmeeuwen laten hun kop zwart kleuren. Of eigenlijk krijgen kokmeeuwen nauwelijks meer zwart dan een kap. Vandaar dat ze ook kapmeeuwen genoemd worden.
Ik fiets regelmatig over een lang fietspad door een woonwijk. Om de zoveel meter staat een lantaarnpaal en op iedere straatlantaarn staat een kokmeeuw. Soms is hij even afwezig maar dan ligt zijn poep er nog.
Waarschijnlijk zit het heerlijk op de halfronde lampenkappen. Kapmeeuwen! Die lantaarnpalen geven een handig uitzicht over de naburige grasperken (wormen en emelten) en het kanaal (broodkruimels, dode waterdiertjes). Of zou er meer aan de hand zijn? …
Met een kunstzinnig aangelegde vriend bezoek ik het Groninger Museum om De Romantiek in het Noorden te bekijken. Wij laten ons verpletteren door 95 woeste landschappen, ruige bergen, hoge watervallen, grillige eiken, schuimende zeeën van Noord-Europese schilders.
Een van de minder dramatische taferelen is een tamelijk hoopvol doek van Christoffer Wilhelm Eckersberg met melkmeisjes onder twee regenbogen: een heldere en een vage. Precies zo verschijnen regenbogen; Eckersberg heeft goed gekeken. Hoewel? In het echt is de tweede boog een spiegelbeeld van de eerste, met omgekeerde kleurenvolgorde. Had Eckersberg niet goed gekeken of schilderde hij hem met opzet verkeerd om? …
Zaterdag was ik op de kwelder bij Hornhuizen, waar Ineke Noordhoffs boek Schaduwkust gepresenteerd werd. Dat beschrijft de geschiedenis van de boeren en het landschap van de Westpolder, op het Hogeland in Noordwest-Groningen.
In Groningen konden boeren hun land dankzij het beklemrecht voor een beetje erfpacht als hun eigendom beschouwen en bewerken. Voorwaarde was dat het bedrijf een geheel bleef en niet over de erfgenamen verdeeld werd. Daardoor bleven de Groninger boerderijen eeuwenlang groot. Ze werden zelfs steeds groter, want boeren mochten zelf ingedijkte kwelders aan hun bezit toevoegen. Noordhoff beschrijft de geschiedenis van de Groninger kust aan de hand van de familie Sijpkens, van wie enkele leden bij de boekpresentatie waren. …
Als de dagen lengen, is dat aan de natuur te merken. De eerste bolgewassen komen in bloei en de eerste vogels fluiten. Vorige week hoorde en zag ik in hartje Amsterdam twee merels zingen. Geen generale repetitie, geen voorzichtig geneurie, nee, ze zongen uit volle borst. …
Eén van de algemeenste bloemen die spontaan tussen de tegels en planten opkomen, in mijn tuin dan toch, is Robertskruid. Door nog eerder tot bloei te komen dan de sneeuwklokjes, krokussen en narcissen, speelt Robert dit jaar wel helemaal baas boven baas.
Blij verrast ben ik met de kleine, felroze bloem. Hij staat in een beschut hoekje tussen twee muren; dat zal wel meespelen. Maar toch, daar staan ook speenkruid en bosanemoon en die houden zich nog verre van bloeien. In mijn tuin dan, in het zuiden des lands bloeit al speenkruid. Maar Robertskruid hoort pas in april te gaan bloeien. …
Uit de Tuinvogeltelling blijkt (maandag) dat de merel nog wel in de top-10 staat, maar niet langer in de top-3. Die bestaat uit de pimpelmees op 3, de koolmees op 2 en, verrassend genoeg, de huismus op 1.
De spreeuw is na een korte come-back weer uit de top-10 gezakt. Huismus en spreeuw wedijverden in de jaren zeventig en tachtig om de eerste en tweede plek in ’s lands ranglijst van talrijkste broedvogel, steevast gevolgd door de merel. De spreeuw heeft sindsdien een achteruitgang van naar schatting 60 tot 80 procent doorgemaakt en ook de huismus is achteruitgehold, maar weet als echte huis-, tuin- en keukenvogel kennelijk toch zijn tuintoppositie te bewaren. …