Als we tijdens een wandeling ons twaalfuurtje opeten in de zon, bezoeken ons direct wespen. Werksters, zo worden die opdringerige lastposten genoemd. Nou, ga dan werken! Houden ze nooit op met dat gezanik rond een broodje kaas? Jawel, het kan niet lang meer duren, of ze gaan dood. Maar dat weten ze vast niet, tobben over vergankelijkheid lijkt me niets voor wespen. …
Er bloeien nog tientallen soorten planten. Als we van Deventer naar Olst wandelen komen we wilde Bertram tegen, Theunisbloem, knoopkruid, hennepnetel, wilgeroosje, zwarte nachtschade, brunel. Dat zijn niet zozeer laatbloeiers, het zijn vooral langbloeiers. Hun toptijd is geweest, maar sommige houden dapper vol. Dat geldt ook voor distels, er bloeien akkerdistels en veeldoornige distels. Paarse en witte dovenetels, avond- en echte koekoeksbloemen, Jakobs- en bezemkruiskruiden blijven onbekommerd bloeien tot de nachtvorst toeslaat. Paardebloemen maken na een zomerpauze een tweede bloeistuip door en boterbloemen… ja, boterbloemen: bloeien die nou nog steeds of bloeien ze weer? Ik weet het eerlijk gezegd niet. …
Vriendin geeft me voor mijn verjaardag een wandel-arrangement langs de IJssel. Dag 1 benen we van antroposofisch Zutphen naar koek- en boekstad Deventer. Er ligt een fietspad op de dijk. Een fietsende mevrouw zegt dat verderop een steenarend zit. Wie weet. We zijn al blij met koperwieken. Wel blijft de gehoopte ijsvogel ter sprake komen. Vriendin heeft nog nooit een ijsvogel gezien. Er verschijnt geen arend, wel een torenvalk, een sperwer, een buizerd en een havik. …
Lente 2011 klommen Valentijn van Bergen en René Riem Vis in een den. Op zeventien meter hoogte controleerden zij een buizerdnest. Drie eieren, waarvan één iets groter en zonder de gebruikelijke vlekken. Een haviksei!
Honderd meter verderop bevond zich een havikshorst. Had de havik zich in het nest vergist? Of had ze, toen de buizerds even niet opletten, als een koekoek haar ei in het nest gedumpt? In haar eigen nest lagen twee eieren, maar een goede broedster was ze niet. Vijf weken later waren de eieren steenkoud. Het nest bleek verlaten. Waren er havikskuikens geweest, dan hadden de roofvogelaars hun leeftijd kunnen bepalen en vergelijken met de leeftijd van het afgestane jong in het buizerdnest. Ze moesten ongeveer even oud zijn, als ze dezelfde moeder hadden. Dit allles staat in De Takkeling, het blad van de Roofvogelwerkgroep. …
Wijngaardslakken komen in Nederland vanouds alleen voor in Zuid-Limburg. Omdat fijnproevers ze eten, werden weleens uitgezet. Ook zijn er door de eeuwen heen kwekerijen geweest, waaruit wijngaardslakken ontsnapten. Hier en daar leefden verwilderde populaties, maar die kwijnden weg, bijvoorbeeld omdat de bodem niet genoeg kalk bevatte. In de Hollandse duinen zit kalk genoeg. Daar handhaven ze zich. …
In het Reichswald, vlak over de Duitse grens ten zuiden van Nijmegen, controleert roofvogelaar Kees Schreven een buizerdnest. Op het nest treft hij een jong aan van drie weken en een ei. Dat ei lijkt langwerpig. Schreven doet verslag in De Takkeling, het niet te versmaden blad van de Roofvogelwerkgroep.
Dat ei is niet langwerpig, het lijkt alleen maar langwerpig, omdat er een extra eischaal tegenaan zit. De stompe kant van het ei, waaruit drie weken eerder het kuiken is gekomen, is over de stompe kant van het andere ei geschoven. Daar koekte het met een restje opdrogend struif aan vast. Schreven pulkt het eraf, wat enige moeite kost. Het tweede kuiken heeft geprobeerd uit het ei te breken. Er zitten barsten en gaten in de eischaal. Maar hoe het kuiken ook met zijn eitand hamerde, het trof een tweede eischaal aan. Daarvoor had het kuiken niet genoeg kracht of tijd. Zijn energie raakte op. Dat ziet Schreven aan de dooier, die weg is. Het kuiken heeft de dooier volledig opgenomen, er is niets meer over. Het volgroeide kuiken is verhongerd in zijn dubbele ei. Dat kan dagen geduurd hebben. …
Er leeft in Europa één soort aap in het wild. Al is wild een overstatement voor de paar honderd berberapen op de rots van Gibraltar. Toen de Engelsen driehonderd jaar geleden Gibraltar veroverden, waren daar al apen. Waarschijnlijk hebben Moren of Spanjaarden ze uit Afrika meegenomen, maar zeker is dat niet. Er wordt gezegd dat Gibraltar in Britse handen blijft zolang die apen over de rots scharrelen, al staan er in grotten ook kanonnen opgesteld. Voor dieren is er geen betere bescherming dan vermeende mythische krachten. Vandaar dat de berberapen floreren. Ze worden van hogerhand gevoerd met groente en fruit. Als bezoeker mag je de apen niet voeren, op straffe van hoge boetes of erger. Ook zonder blijken de apen zeer alert op argeloze bezoekers met een hotdog. …
Bij de Middellandse Zee buk ik bij een lieveheersbeestje op het blad van een grote, kruipende plant. Het is een ongebruikelijk lieveheersbeest en ik wil een foto maken. Ik hurk, buig voorover, leun op de grond en ‘shpritsz!’ daar spuit een of ander beest een krachtige straal tegen me. Het spat tegen de lens en in mijn gezicht. Een reptiel? Er zitten holen onder de plant. Het dier zal nu wel in de grond zitten. Nog een poging en ‘pats’, alweer een spuit en hopla, nog één. …
Iedere herfst trekken duizenden gieren, arenden, ooievaars en andere grootheden uit Spanje naar Afrika. Ze stuiten op de kust en volgen die. Ze houden niet van de zee. Het zijn landvogels, op zee is niets te halen, is geen dekking, is geen rustplek. Maar vooral ontbreekt er thermiek. Thermiek is opstijgende warme lucht. Zweefvliegtuigjes laten zich erdoor tot grote hoogten brengen. Grote vogels doen dat ook. Ze kunnen geen duizenden kilometers op eigen kracht vliegen, hun grote lijf is te zwaar, ze zouden meer op hun vet en spieren moeten interen dan ze voor de trek kunnen aanmaken. …
De Twaalf Ambachten stopt ermee. Op de Twaalf Ambachten kon je milieuvriendelijke en waterbesparende uitvindingen zien of zelf leren maken. Tegelkachels, ventilatiesystemen, HR-verwarming, helofytenfilters voor waterzuivering en nonoletten voor water- en stankloze ontlasting. ‘Ik boog me met de boekhouder over de cijfers’, vertelt directeur Lieselot Leeflang, ‘en dacht: dit gaat zo niet langer. Wat een geploeter om gebouwen en terrein te onderhouden. Een beetje geld van hier, een beetje van daar. En de mensen geven minder uit, hè. Ze komen wel kijken, maar kopen onze uitvindingen niet. Dus dan moeten we voor een rondleiding van twintig mensen dat hele terrein toonbaar maken. Een tuinman was onbetaalbaar geweest!’ …