Koos Dijksterhuis

Een hele tijd wist ik niet wat voor bomen het waren. Elke keer als ik er een zag, dacht ik: thuis opzoeken. Maar thuis was ik dat alweer vergeten. Tot ik er toevallig een plaatje van tegenkwam. Even spieken: vleugelnoot.

Sindsdien zie ik ze vaker. Ze staan bij mij in de buurt en in vele stadsparken. Het zijn uit de Kaukasus gehaalde sierbomen. Menig zelfverklaard natuurliefhebber krijgt nu een rood waas voor ogen: exoot! Dood! Onder het mom van natuurliefde wordt veel gehaat en gedood. Maar vleugelnoten verwilderen zich niet ten koste van andere boomsoorten. Ze zullen misschien minder insecten en schimmels huisvesten dan inheemse bomen als eik en iep, maar verder zou ik geen bezwaren tegen deze bomen kunnen bedenken. Ze hebben ook al twee- à driehonderd jaar kunnen inburgeren. Vleugelnoten kunnen de tweehonderd jaar halen, misschien zijn er bejaarde exemplaren die Napoleon hebben meegemaakt. …

Lees Meer Lees Meer

Over een fietspad fiets ik tussen twee nog kale akkers. Er zal wintertarwe gezaaid worden. Aan één kant staat een bloemenrand van een meter breed. Wilde peen, cichorei, luzerne, pastinaak, phacelia, kamille, korenbloem, knoopkruid. Veel is al uitgebloeid, maar er is nog kleur.

Ik zie niet veel, maar wel wat insecten op de bloemen. Kleine vossen, atalanta’s en dagpauwogen, aard- en akkerhommels, kegelbijvliegen en blinde bijen. Gewone insecten. De honderden soorten die eisen stellen aan hun omgeving, zoals een specifieke plantensoort voor hun larven, ontbreken. …

Lees Meer Lees Meer

Op Simonszandplaat is een walrus gezien. De plaat ligt tussen Schiermonnikoog en Rottum, iets zuidelijker dan Rottumerplaat. Op de oostpunt van Schiermonnikoog tuur ik over zee. Op de horizon staat het door Eifel ontworpen vuurbaken van Rottumeroog.

Het is springvloed en het stormt – het zeewater staat tot aan de duintjes, waar ik tussen helmgras op de grond lig. De smalle strook zand staat tjokvol wadvogels, die van schrik op zouden vliegen als ik zou staan. …

Lees Meer Lees Meer

Na twee dagen oostenwind heb ik een roestig barrel voldoende opgelapt voor een tocht naar het verre oosten van Schiermonnikoog. Ik vul de fietstas met water, brood, bandenplakspul en een regenjas. Verrekijker om en klaar.

De wind is 180 graden gedraaid. Het was juist mijn bedoeling om met eb over het strand terug te zoeven, voor de wind… Maar de broodjes zijn gesmeerd, en van zes kanten kreeg ik een melding dat er een walrus bij de oostpunt van Schier rondhangt. Ik ga. …

Lees Meer Lees Meer

Bij ons in de buurt staat een gehavende els. Er ontbreekt een flink stuk bast, wat de boom vatbaar maakt voor schimmels. Maar die hebben de els nog niet te pakken. De boom is jong en lijkt onbekommerd in blad te staan, en vormt elzenproppen bij de vleet. Wie de ontschorste plek wel te pakken hebben, zijn vlinders, vliegen en wespen. Die snoepen van de hars die uit de rand van de boomwond bloedt. …

Lees Meer Lees Meer

Hoewel we als mensen deel van de natuur zijn en zonder natuur niet kunnen leven, is natuurkennis geen vak op school en heeft die kennis evenmin veel status. Dat was in mijn schooltijd ook al zo. Mijn leeftijdgenoten leerden automerken gemakkelijker dan plantennamen. Natuurkennis deed ik op in de Algemeen Christelijke Jeugdbond voor Natuurstudie en Natuurbescherming. …

Lees Meer Lees Meer

In september vliegen de lepelaars naar het zuiden. Ze hebben gebroed en jongen grootgebracht; het seizoen zit erop, de klus is geklaard. Voor ze vertrekken, hoeven ze zich een tijdje alleen bezig te houden met eten en slapen. Al kunnen de volgroeide jongen hinderlijk bedelen.

De meeste lepelaars broeden op de Waddeneilanden. Daar hebben ze geen roofdieren te duchten en kunnen ze op de grond broeden. Alleen verwilderde katten zijn er, maar als lepelaars in de buurt van mantelmeeuwen broeden, hebben ze van die katten geen last. Springvloed met storm is wel een gevaar; dan spoelen de eieren weg. …

Lees Meer Lees Meer

De winter is een zware tijd voor de meeste vlinders. Sommige verstoppen zich in holtes, andere trekken weg, de meeste gaan dood nadat ze hun genen hebben doorgegeven. Levende wezens staan eerder in dienst van hun genen dan andersom, zoals Richard Dawkins 45 jaar geleden in The Selfish Gene helder uitlegde. Veel vlinders hebben eitjes gelegd, waaruit rupsen kropen, die zich te barsten gevreten hebben, opdat ze in de winter op hun reserves kunnen interen. …

Lees Meer Lees Meer

Sinds een maand of twee klinkt er achter ons huis na zonsondergang gerommel. Soms rommelt een van de buurtkatten er, maar meestal is het de egel. De egel inspecteert het terras en vervolgt haar weg via het met allerlei planten begroeide schelpenpaadje dat als achterom fungeert. Haar nacht kan beginnen.

Het was een paar jaar geleden sinds ik een egel op bezoek kreeg. Destijds had zo’n koddig dier zijn of haar rust- en winterschuilplek onder een met bladeren gelardeerde takkenbos die ik tussen de tuin en het aangrenzende miniplantsoentje had gelegd. We dachten nu dat de egel weer uit dat plantsoentje de tuin in hobbelde, maar dat bleek anders te liggen. …

Lees Meer Lees Meer

Aan het eind van zomer kleuren vrij veel pissebedden prachtig blauw of paars. Dat komt doordat ze een virus bij zich dragen. Het virus werkt als een soort prisma dat invallend zo verstrooit, dat het blauwpaars lijkt, zoals de vleugels van de beroemde tropische morfo-vlinders.

Dat verstrooien en verkleuren van licht wordt iriseren of iridiseren genoemd. Het pissebeddenvirus heet dan ook het iridovirus. Pissebedden besmetten elkaar ermee. In mijn tuin verdringen pissebedden zich met tientallen onder dood hout of rondslingerende bloempotten. Ze houden bepaald geen anderhalve meter afstand en het iridovirus grijpt om zich heen. Het is een van de belangrijkste doodsoorzaken onder pissebedden. …

Lees Meer Lees Meer