Een koude lente is slecht voor kool- en pimpelmezen en waarschijnlijk even slecht voor veel andere zangvogels. Ze verbruiken meer energie, terwijl het lastiger is voedsel te vinden, omdat er minder insecten zijn.
Daarom bleef ik in april vogelvoer opdienen, met dode insecten. Maar toen ik er een week tussenuit kneep, zijn de mezen verhongerd. …
In de woestijn valt alleen te leven voor wie extreem zuinig is met water. Op het Canarische eiland Fuerteventura komen mijn kinderen en ik een keer een raaf tegen, bij een bakje water. Die raaf heeft geluk. Elders zien we onder een geparkeerde auto een zangvogel zitten, die steeds een sprongetje maakt.
Het is een Berthelots pieper, een als twee druppels water op onze graspieper lijkende soort. Berthelots piepers zijn een paar millimeter kleiner en hebben een egaler grijze rug. Misschien dat die verschillen te zien zijn als je er twee naast elkaar ziet. Maar Berthelots piepers zijn de enige piepers die op Fuerteventura voorkomen, dus zal dit wel een Berthelots pieper zijn. Hij is volstrekt niet bang voor ons, hij hipt op een paar meter afstand langs ons heen naar die auto. …
In mijn studententijd had iedereen kamerplanten. Ook mijn kamer leek een plantenkas, al hadden mijn planten een hoge mate van zelfredzaamheid. Sprieten, cactussen, vetplanten, tradescantia’s en citroengerania. Mijn papyrus verdroogde in de vakantie.
Eén van de talrijkste studentenplanten was een vetplant met dikke, in punten uitlopende bladeren, elk met een gekartelde zoom van scherpe punten. Niet dood te krijgen en gemakkelijk te stekken. Ideaal dus. Maar ook saai, je kon net zo goed geen kamerplant hebben. …
Zo’n koud voorjaar is lastig voor broedvogels, zeker als die tijdens de zomerse dagen in maart dachten: kom we beginnen vast. Nu ze kuikens krijgen, is de spoeling dun wat betreft insecten. Het seizoen komt langzaam op gang. De vogeltrek is bezig, de vogels moeten wel, maar ik denk dat de noordenwind hen vertraagt. Zodra die wind naar het zuiden draait, barst de trek pas echt los.
Als de zon doorbreekt en ik me de tuin in laat lokken, blijkt het daar alleen uit de wind warm te zijn. Ze zeggen: het is kouder dan met kerst, maar dat geldt hooguit voor de luchttemperatuur, niet voor de stralingswarmte van de zon. Op beschutte plekken bloeien de lentebloemen onbekommerd, zoemen bijen en fladderen vlinders. …
Fuerteventura is een Canarisch eiland, voor de kust van de Sahara. Het is er droog, maar ook bergachtig. ’s Nachts vormen zich wolken rond de toppen en het condenswater druipt langs de helling. Soms regent het zelfs. Ooit was het eiland groen, maar door ontbossing en overbegrazing met geiten werd het een rotsig stuk woestijn in zee. Het condenswater verdampt snel in de felle zon en straffe zeewind. …
Wie vliegreizen maakt, kan de uitstoot van broeikasgassen compenseren met het planten van bomen. Zolang bomen groeien en niet worden gekapt, leggen ze namelijk koolstof vast. Er zit wel een limiet aan, want als de wereld vol bomen staat, is er geen ruimte meer voor landingsbanen.
In de praktijk wordt er juist veel bos gekapt. Tegen beter weten in verwijderen we nog steeds het tropisch regenwoud. Mensen willen liever veel geld aan sojabonen en suikerriet verdienen. De woudreuzen worden verwerkt tot papieren zakdoekjes. …
De merel is aan de leg. Ik houd mijn hart vast. Weer heeft het merelpaar de klimop uitgekozen. Vorig jaar zag ik vaak katten likkebaardend naar de plek staren, waar vadermerel in- en uitvloog met wormen. Op een dag werd er niet meer in- en uitgevlogen.
Ik denk meteen dat het dezelfde merels zijn als vorig jaar, terwijl dat helemaal niet zeker is. Het lijkt zelfs logischer dat het andere merels zijn, die nog niet weten hoe riskant de klimop is. …
In de vroege lente, en als het koud blijft ook in de wat latere lente, is Schraalhans keukenmeester voor vogels. Maar klimop zorgt juist dan voor een voorraad rauwkost. Als één van de weinige planten bloeit klimop in de herfst en draagt de plant vrucht in de lente. Bij mij komen allerlei vogels van de donkerpaarse bessen snoepen, de houtduiven voorop.
Klapwiekend houdt zo’n houtduif zich staande, of zittende, op de doorbuigende twijgen, de ene na de andere bes plukkend en doorslikkend. Dat doorslikken is voor duiven een eitje. Soepel schuift de duif bes na bes zijn krop in. Die krop fungeert als opslag. Later zal de duif in een boom plaatsnemen, waar hij zijn voorraad geleidelijk verteert. Daarbij is de kans groot dat hij indut, al dan niet snurkend in een koerend duiventimbre. …
Uit de mezenkast in mijn tuin klinkt het geblaas van babymezen. Nu de lente zo koud is gebleven, hebben de oudervogels er een hele klus aan om voldoende rupsen aan te voeren. Bijvoeren met bijvoorbeeld meelwormen wordt gretig aanvaard. In tegenstelling wat zelfverklaarde deskundigen soms beweren, is de vroege lente een periode waarin vogels extra voer uitstekend kunnen gebruiken.
Er zijn nog weinig zaden en nog weinig insecten, terwijl vogels na de schraalhanzige wintermaanden uitgehongerd zijn. Uit onderzoek in Vlaanderen is gebleken dat bijvoorbeeld grauwe gorzen in de lente gebrek lijden. Als er dan tarwe of gerst gezaaid wordt, beginnen deze akkervogels zoveel vroeger te broeden dat ze een extra gezin groot kunnen brengen. Dat er sinds de switch van zomer- naar wintergraan in de lente geen korrel meer te vinden is, zou een belangrijke reden kunnen zijn van het uitsterven van grauwe gorzen als broedvogel van Nederland. …
Op de dijk van het Hondhalstermeer in Oost-Groningen ligt een schelp. Het is een dood, leeg doublet – beide kleppen zitten nog aan elkaar, de sluitspier is nog aanwezig en niet verdroogd, ik kan de schelp openen en sluiten. Maar het vlees is eruit, vermoedelijk opgegeten door een kraai of meeuw.
Met de goudbruine buiten- en glanzenwitte binnenkant denk ik even aan een zwanen- of schildersmossel, die er ook wel liggen, maar dan zie ik dat het een andere soort is. Kleiner en steviger. Ik neem hem mee en kijk thuis in mijn vrij recente gids van zoetwaterschelpen. …