Er bestaan bokalen met een gewelfde schaal op een voet. Aan zo’n bokaal doet mij de paddenstoel denken, die op Schiermonnikoog langs een schelpenpad staat. Hij staat ook in de rand van een jong loofbos. Het is een grote zwam, in doorsnee groter dan mijn voet, en ik leef op vrij grote voet (maat 43), hij is gebroken wit, en hij voelt wollig aan. …
Kleine zilverreigers komen sinds een jaar of dertig voor in ons land. Inmiddels kun je ze overal in het land tegenkomen, al ligt het zwaartepunt van hun aanwezigheid in het deltagebied en op Schiermonnikoog.
De witte reigers die overal te zien zijn, zijn grote zilverreigers. Die zijn er op Schiermonnikoog minder. Kleine zilverreigers zijn wit met een zwarte snavel en zwarte poten op gele tenen.
In het laatste nummer van vogeltijdschrift Limosa geven Peter van Horssen en Romke Kleefstra een overzicht van twintig jaar kleine zilverreigers op Schiermonnikoog. Overdag zoeken die bij eb voedsel op het wad of op het strand. Tegen de avond begeven de vogels zich naar een gezamenlijke slaapplaats in de Westerplas. Daar zijn ze gemakkelijk te tellen. …
Onlangs schreef ik over hermafrodiete segrijnslakken, die elkaar tegelijktijdig bevruchten. Weekdieren, waartoe landslakken zowel als zeeschelpen behoren, hebben een veelzijdig seksleven. Er zijn zeeschelpen die in massale orgiën gezamenlijk hun sperma en eicellen lozen, waardoor het zeewater vertroebelt en badgasten het water uitvluchten. Die soorten zijn niet hermafrodiet maar kennen twee aparte geslachten. Waarbij opgemerkt zij dat sommige van man in vrouw kunnen veranderen. Niet andersom; vrouw-zijn is kennelijk het hogere doel. Hoe dat allemaal zit leze u in mijn laatste boek Noordkrompen, zeeëngelen en koffieboontjes. …
Cocky Sietses uit Amsterdam heeft de eerste prijs gewonnen van de columnwedstrijd ‘Natuur leeft’, met haar column ‘Genieten van de Natuur: dood of levend’. Zaterdag 1 oktober kreeg zij onder meer een bokaal van keramiek, uit handen van juryvoorzitter Ineke van Gent, burgemeester van Schiermonnikoog. De andere juryleden waren Simone de Boer van de eilander bibliotheek en Koos Dijksterhuis, natuurschrijver en deeltijdinwoner van Schiermonnikoog.
Sietses laat in haar column de lezers meegenieten van een wandeling over het strand en de duinen van Schiermonnikoog. Zij doet dat in eenvoudige taal verwoordt zij de schoonheid van de levende natuur, en vooral ook de dode natuur, zoals barnsteen en schelpen. Sietses werd totaal overrompeld door haar prijs, omdat zij nog nooit eerder een column geschreven had.
Er waren zesentachtig inzendingen. De tweede prijs ging naar het ontroerende verhaaltje van Alex Gratama uit Delden en de derde prijs was voor de Schiermonnikoogse Titia Bouma.
In september trekken er duizenden vogels door. Vele vliegen ’s nachts. ’s Nachts vliegen is veiliger, overdag kunnen ze uitrusten en eten. Maar overdag is er meer risico op het met afstand grootste gevaar tijdens de trek: de mens.
Iedere herfst en lente moeten trekvogels over een gigantisch leger schietende mannen en een groeiend aantal vrouwen zien te komen. In Nederland beperken we ons officieel tot een paar soorten maar in andere landen wordt er naar hartenlust geknald op kieviten, grutto’s, wielewalen, zomertortels, kiekendieven, joe neem it. Volgens The European hunting federation zijn er 6,7 miljoen jagers in Europa. Op hun website gaat het vooral over natuurbescherming, want de mensen moeten de indruk krijgen dat dieren doodschieten goed is voor die dieren. …
Of het komt door de droge zomer of door mijn biologische ontslakking weet ik niet, maar ik heb minder naakt- en huisjesslakken in de tuin dan anders. Zelfs nu het regent zie ik ze weinig.
Als droogte de doorslag geeft, zullen daar meer tuindiertjes onder lijden. Veel van die beestjes schuwen het zonlicht. Pissebedden bijvoorbeeld.
Pissebedden zijn geen insecten, maar kreeftachtigen. Kreeftachtigen horen wel bij de stam der geleedpotigen, net als spinachtigen, duizendpoten en insecten. Wormen en slakken dan weer niet, al zijn dat ook zonlicht schuwende tuindiertjes. …
Paddenstoelen zijn er in de felste kleuren en de wonderlijkste vormen, van groot tot klein, van eetbaar tot dodelijk. Er zijn duizenden soorten van, vele zijn heel algemeen, maar vrijwel iedereen denkt bij paddenstoelen toch meteen aan de wipstoel van kabouter Spillebeen: rood met witte stippen.
De vliegenzwam is ‘s lands bekendste paddenstoel en is bovendien gekozen tot paddenstoel van het jaar 2022. De Nederlandse Mycologische Vereniging, de vereniging van paddenstoelenliefhebbers, wil deze herfst samen met andere natuurorganisaties zoveel mogelijk vindplaatsen van vliegenzwammen in kaart brengen. In 1991 en 2000 zijn er ook grote publieksinventarisaties geweest van deze soort. Toen zijn er duizenden nieuwe groeiplaatsen ontdekt. …
Oeverlopers doen ons land al een tijdje aan, op doorreis. Die kleine steltlopers zijn gemakkelijk in het vizier te krijgen. Het enige wat je nodig hebt is een oever. Op oevers van basaltblokken of asfalt langs het IJsselmeer bijvoorbeeld. Of langs de grote rivieren. Op een strandje langs een plas, op een kale, eventueel ook grazige oever van een meer, soms zelfs overhuifd door bomen.
Oeverlopers lijken op witgatjes en op bosruiters. Als u die niet kent: ze lijken ook wel wat op tureluurs. Als u die ook niet kent: google even of zoek op in een vogelboek. Een leven zonder zulke elementaire kennis is eh… ahum. Laat ik het anders formuleren: een leven met tureluur en oeverloper is zoveel fijner dan zonder.
Oeverlopers zijn grijs van boven en wit van onder, met een grijzige schaduw die van hun schouders naar hun borst wijst. Ze zijn iets lager dan de drie genoemde, gelijkende soorten; het lijkt of ze iets vooroverbuigen en door hun pootjes zakken. Hun witte vleugelstrepen zijn alleen te zien als de vogel wegvliegt. Meestal zie je een oeverloper wegvliegen nadat je hem hebt opgeschrikt van de oever waar je loopt. Met iets gebogen vleugels en een stramme vleugelslag vlucht de vogel laag over het water naar een andere oever. Daar scharrelt hij rond, nadat hij na de landing een paar keer met zijn staart heeft gewipt. Ook tijdens het scharrelen wordt vaak even met de staart gewipt. Dat is een handig herkenningsteken. Hoewel witte kwikstaarten ook met hun staart wippen en vaak aan een oever zitten. En al opereren oeverlopers vaak in hun eentje, ze verdragen een kwikstaart best.
Soms verkeren oeverlopers in gezelschap van één of enkele soortgenoten. Ze zijn in de nazomer het meest te zien. In oktober zakt de trefkans en vanaf november zijn ze echt vertrokken naar Afrika. In april komen de eerste terug. Sommige overzomeren in Nederland maar die broeden dan meestal niet.
(Natuurdagboek Trouw woensdag 21 september ’22)
In deze tijd van het jaar hoor ik na een lange stilte weer regelmatig een tjiftjaf zingen en soms ook een fitis. Zouden het zomervogels zijn die na het opvoeden van hun kroost nog even van zich laten horen, alvorens naar het zuiden weg te trekken? Waarschijnlijk niet.
Tjiftjaf en fitis zijn kleine, groenige zangvogels die veel door boomkruinen en struiken schieten en scharrelen. Ze worden wel loofzangers genoemd. Ze lijken zo sterk op elkaar dat vogelaars ze in het veld wel noteren als ‘fitjaf’. Als ze de vogeltjes al noteren, want zeldzaam zijn ze bepaald niet. …
Op de foto ziet u twee segrijnslakken, verdiept in hun mystieke eenwording des vlezes (zoals Augustinus het noemde). Waar vogels zich meestal beroepen op een heleboel vluggertjes, doen slakken het een keer heel goed en langdurig; uren zijn ze bezig.
Slakken zijn het meest intelligente design van de schepping. Niet omdat ze zo lang genieten van hun vrijages, maar omdat beide partners zowel de mannelijke als de vrouwelijke rol spelen. Tegelijktijdig nog wel. …