Natuurdagboek

Een uitje voor das en beer

Een uitje voor das en beer

Daslook. Foto Koos Dijksterhuis
Daslook. Foto Koos Dijksterhuis

In onze oude tuin bloeit nu daslook, in onze nieuwe tuin staat bieslook in de knop en in beide tuinen bloeit look-zonder-look. De laatste is, de naam verraadt het al, eigenlijk geen look, al ruikt de plant uiig. Look is ui: Allium in wetenschapslatijn. Uien hebben mooie bloemen en ook daslook bloeit fraai met witte bloemen.

In de vroege lente zijn die bloemen een uitkomst voor vliegen die wel van stuifmeel met uiensmaak houden. Waarschijnlijk zijn ook vossen en dassen na de winter blij met een uitje. De naam verwijst zelfs naar de das. Ook beren (Ursus) vinden daslook vast lekker. Beren staan te boek als alleseters, wat betekent dat ze vlees zowel als plantaardige kost lusten. Ik denk dat ze zelfs meer rauwkost eten dan vlees, want vlees heeft de neiging zich van vleeseters weg te haasten. Beren zijn vaak bezig met bessen, wortels en paddenstoelen. En om met Winnie-the-Poe te spreken: ‘isn’t it funny that a bear likes honey’, vrij vertaald met: ‘iedereen weet dat een beer graag honing eet’. Beren vinden een vleesmaaltijd een traktatie maar hun dierlijke dieet bestaat vermoedelijk uit meer mierenlarven dan konijnen, reeën of zwijnen. Daslook is behalve naar de das ook naar de beer vernoemd: Allium ursinum. Beren zullen na hun winterslaap vast blij zijn met een veldje daslook.

Lees Meer Lees Meer

DELEN
Nog 7 procent van de veldleeuweriken

Nog 7 procent van de veldleeuweriken

Veldleeuwerik. Foto Koos Dijksterhuis
Veldleeuwerik. Foto Koos Dijksterhuis

We weten nauwelijks hoe groot de teloorgang is van ooit wemelende soorten als huismus en spreeuw. Ze worden pas geteld sinds het opviel dat de tjilpende massa’s zwegen. Dat is begrijpelijk want vogelaars en plantenliefhebbers kijken liever naar zeldzame soorten dan naar huismus en paardenbloem. Schaarste is waarde.

De veldleeuwerik hoorde in de jaren ’70 bij onze tien talrijkste broedvogels. Overal in open terrein vulde hun klaterende lentelied de ruimte. Zelfs langs snelwegen ontbraken ze niet. Ineens kelderde hun aantal. Nu zijn ze vrijwel alleen nog te vinden in natuurterreinen en een paar niet zo intensief bewerkte akkerlanden.

Lees Meer Lees Meer

DELEN
De slak is de kroon der schepping

De slak is de kroon der schepping

Parende heesterslakken + liefdespijlen, Foto Koos Dijksterhuis
Parende heesterslakken, Foto Koos Dijksterhuis

Op 8 maart noemde ik slakken de kroon der schepping. Ik zou dat nog toelichten.

Bij een aarde die woest en ledig was, stel ik me een oersoep voor waarin eiwitmoleculen groeien door andere moleculen te annexeren. Als ze breken, waarbij beide delen kunnen voortbestaan, dan heb je een eenvoudig soort voortplanting door deling.

Voortplanten kan ook door van het lichaam een deel los te laten, dat zelfstandig doorleeft, of door een (onbevrucht) ei te leggen. Net als celdeling zijn het veel efficiëntere voortplantingssystemen dan geslachtelijke voortplanting.

Lees Meer Lees Meer

DELEN
Dakloze spinnen

Dakloze spinnen

Bonte trechterspin. Foto Koos Dijksterhuis
Bonte trechterspin. Foto Koos Dijksterhuis

Bij ons nieuwe huis stond een garage. Hij was scheef weggezakt en de onderste helft van de houten wanden was doorgerot. Er lagen roestige gereedschappen, doorweekte plakboeken en gebroken bloempotten. We besloten hem te slopen en deden zulks eigenhandig, geholpen door twee vrienden. Eerst gingen de binnengedrongen bramen- en klimoptakken eraan. Tussen de coulissen van oude spinnenwebben kwamen we bosmuizennesten, martersporen en door eekhoorns achtergelaten notendoppen tegen.

Lees Meer Lees Meer

DELEN
Dansende motjes

Dansende motjes

Gevlekte langsprietmot. Foto Koos Dijksterhuis
Gevlekte langsprietmot. Foto Koos Dijksterhuis

Op het keukenraam landt een langsprietmot. Langspriet motten zijn kleine vlindertjes met lange sprieten. Ik kan het bericht niet meer vinden, maar een lezer stuurde me de vraag of zo’n vlindertje geen last heeft van die lange sprieten.

Dat is lastig te zeggen, maar het is aannemelijk dat die antennes soms in de weg zitten. Dat geldt voor veel lange uitsteeksels. Neem nou een hertengewei; daarmee zul je door struikgewas heen moeten! En als het afvalt, zul je zien dat beide zijden niet tegelijk afvallen, maar eerst de ene kant en een paar dagen later de andere. Die paar dagen is je kop niet recht te houden.

Lees Meer Lees Meer

DELEN
Goudwesp

Goudwesp

Goudwesp. Foto Koos Dijksterhuis
Goudwesp. Foto Koos Dijksterhuis

Op zonnige plekken zoemen grijze zandbijen, rosse metselbijen, groefbijen, vosjes en uiteraard de alomtegenwoordige honingbijen broe-, eh vooral zusterlijk in elkaars buurt in onze nieuwe tuin. Onze nieuwe tuin is oud, veel ouder dan onze oude tuin. En hoewel er ooit met vergif en kunstmest werd getuinierd, komen we aardig wat insecten en spinnen tegen. De bijen zoemen rond bloemen voor een slokje nectar en een hapje stuifmeel, en langs muren op zoek naar nestholtes.

Ook muurwespen schuimen muren af naar holtes. En waar die holenbroeders zoeken, staan weldra hun belagers paraat: sluipwespen en goudwespen. Die zijn er niet zozeer op uit om zich holen toe te eigenen, maar wel de bewoners. Ze leggen hun eitje bij het ei of de larve van de hoofdbewoner. Hun larve eet het ei of de larve van de hoofdbewoner op, en diens stuifmeelvoorraad.

Lees Meer Lees Meer

DELEN
Oranjetipjes!

Oranjetipjes!

Oranjetipje. Foto Koos Dijksterhuis
Oranjetipje. Foto Koos Dijksterhuis

Afgelopen vrijdag kreeg ik een mailtje van Bas van der Werff met de mededeling dat hij een oranjetipje had gezien. Ik antwoordde dat hij bofte en dat ik er dit jaar nog niet een had gezien. ’s Middags wandelde ik met een oude vriend een ronde door het gebied van de Drentse-A. En ja hoor: oranjetipje. En nog een, en nog een, en nog een… we zagen er wel vijftien.

Lees Meer Lees Meer

DELEN
Duizenden vuurwantsen

Duizenden vuurwantsen

Vuurwantsen Foto Koos Dijksterhuis
Vuurwantsen. Foto Koos Dijksterhuis

Op zonnige plekken wemelt het van de vuurwantsen. Ik zie ze in mijn oude, mijn nieuwe en in andermans tuin. Ook op straat kom ik ze tegen. Overal zijn vuurwantsen. Ik geloof dat ik in 2008 voor het eerst vuurwantsen zag, in Toscane. In Nederland waren ze toen zeldzaam, want een strenge winter overleefden ze niet. Vuurwantsen waren zuiderlingen, maar rukten zoals meer zuidelijke wantsen op naar noordelijker streken. Ze staken het Kanaal over naar Engeland en komen inmiddels ook in Zweden voor.

Ik ken geen soorten die zich zo succesvol vestigeden als de vuurwants. Noordwaarts verhuizen is één ding, van nul naar honderdduizenden is toch wel een stap. En zag ik de eerste van dit jaar al in maart, de laatste van vorig jaar zag ik in november. Voor een zuidelijke soort die tot voor kort doodvroor vind ik november tot maart een korte winterstop.

Lees Meer Lees Meer

DELEN
(Zwarte) roodstaart

(Zwarte) roodstaart

Zwarte roodstaart Foto Evert Sikkema
Zwarte roodstaart. Foto Evert Sikkema

De lente vordert: appels, kersen, meidoorns en vele andere loofbomen botten uit, sleedoorns en krentenboompjes bloeien, pinksterbloemen en dotters bloeien, hazen rammelen, zwartkopjes zingen. De eerste zwaluw bracht geen zomer maar intussen zijn boerenzwaluwen en oeverzwaluwen met vele uit Afrika gearriveerd. Fitissen druppelen binnen en de rest komt op gang: braamsluipers, vliegenvangers, roodstaarten.

Lees Meer Lees Meer

DELEN
Natuur kan troostrijk zijn

Natuur kan troostrijk zijn

Henk van Halm in IJmuiden Foto Koos Dijksterhuis
Henk van Halm in IJmuiden. Foto Koos Dijksterhuis

Een lezer vroeg mij of ik meer natuurdagboeken kende. Hij overwoog een natuurblog op internet te beginnen. Er bestaan zeker meer natuurdagboeken. Meer dan ooit zelfs, dankzij internet. Op papier zijn er ook genoeg: menig dagblad, nieuwsblad, wijkkrant en sufferdje heeft een natuurrubriek. En op internet zijn de natuurdagboeken niet te tellen, al heten ze vaak anders. Per mail krijg ik ook diverse (on)regelmatig verschijnende natuurverhaaltjes.

Lees Meer Lees Meer

DELEN