We lopen op Schiermonnikoog de Reddingsweg uit, een sperwer gaat ons voor. We blijven trouw aan de paden van weleer. Het Oude-Wagenpad wordt nu vooral gebruikt door eilander koeien die allerlei zijpaadjes hebben aangelegd. Het oorspronkelijke pad verdwijnt in plassen die schuilgaan onder duinriet en vergeelde pollen. Nu zijn de plassen hard, al kraakt het ijs dreigend. We houden koers op het baken van de Kobbeduinen. Het wagenpad komt uit tussen beide duinruggen. …
Heel Nederland loopt vast en ligt stil onder acht centimeter sneeuw. Heel Nederland? Nee, een klein eiland in het noordoosten houdt zich sneeuwvrij. Het houdt zich ook gastvrij, het aantal badgasten is minimaal. Schiermonnikoog is berijpt en versteend van de kou. Het waait nauwelijks, ’s nachts twinkelen de sterren en Jupiter aan de zwarte hemel, terwijl een dunne maansikkel haarscherp opkomt. Ieder golfje dat het eiland opkabbelt laat een vliesje ijs achter. …
Als je erop let hoeveel planten ’s winters groen blijven, zijn dat er aardig wat. Tuin- en parkplanten als liguster, radijsboompje, mahonia, rhododendron en skimmia zijn bekende groenblijvers. In het bos springen hulst en klimop eruit. En varens natuurlijk. Er zijn varens die in de herfst afsterven, maar eikvarens en adelaarsvarens blijven groen. Adelaarsvarens kunnen de bosbodem bedekken. Ze schuwen fel zonlicht, en als de zon klimt en langer schijnt, krijgen de bomen boven hen blad, zodat ze toch lekker in de (half)schaduw staan. …
In het gastenboek van ons huisje op Schiermonnikoog schrijven huurders soms hun natuurwaarnemingen op. De een noteert een lijst van tientallen vogels, de ander doet lollig met blinde vink en schijtlijster, een volgende is stomverbaasd dat er nog boterbloemen en madeliefjes bloeien. Vooral madeliefjes blijken als winterbloem op te vallen. Een enkeling wijt dat aan klimaatverandering dat ze soms zelfs in de winter blijken te bloeien. Waarschijnlijk letten mensen meer op de natuur als ze op Schier zijn. Madeliefjes bloeien sinds mensenheugenis al het hele jaar. …
Kornoeljes zijn struiken die kleur geven aan winterse bosranden. Niet met hun bloemen, bessen of bladeren, die blijven nog even in de spaarstand, samengebald in knoppen. De gele kornoelje krijgt weliswaar in februari al gele bloemen, maar kleur dankt de winterse bosrand vooral aan witte en rode kornoelje. Die hebben namelijk rode stengels. En ze hebben er veel van. Tientallen takken rijzen op uit de gornd. Gaan ze ’s zomers schuil achter groen blad, ’s winters knallen ze eruit. Vooral in de winterzon en al helemaal boven een pak sneeuw. Vuurrood kunnen ze zijn. …
De hele winter zijn ze te vinden: berkenzwammen. Op een witte berkenstam in een nevelig moeras zien ze er sprookjesachtig uit. Ze lijken vaak ouder dan ze zijn. De zwam op de foto is twintig centimeter breed maar stamt uit 2012. Oudere berkenzwammen verdrogen. Ze blijven dan nog wel een tijd zitten, die verdroogde zwammen zijn taai. Vroeger werden ze in huis gebruikt als prikbord.
De bruine (soms grijze of paarsige) bovenkant van de zwam vouwt zich een beetje om de witte buisjes aan de onderkant heen. Als een dode berk met berkenzwammen omknakt en op z’n kop komt te staan of plat ligt, zouden de zwammen ondersteboven of op hun zij komen te hangen. Dat zie je zelden, de zwammen groeien altijd opzij, als bankjes, ze zijn blijkbaar pas gegroeid na de val van de boom. Of ze hebben hun groeirichting zelf gecorrigeerd. Want zoals boomtakken altijd omhoog willen, zo willen berkenzwammen altijd opzij. Een berkenzwam die niet keurig plat neerkomt, en nog niet helemaal uit de groei is, plooit zich weer tot een bankje. Zo kunnen de sporen uit de buisjes vallen. …
Tientallen kool-, pimpel- en staartmezen omsingelen mij. Ah, daar zijn jullie! Afgelopen herfst trokken er heel veel mezen langs ’s lands telposten, waar vogelaars de overvliegende vogels tellen. Er was een invasie uit Scandinavië. De tuinen stroomden vol, de vetbollen waren niet aan te slepen. Een weekje, toen waren de mezen weer weg, op de lokale kostgangers na. …
Meneer pastoor hangt foto’s aan de muur
Van wie zich schriftelijk heeft uitgeschreven
Van wie niet meer in homohaat wil leven
Genoeg heeft van de roomse dictatuur
De foto’s maken wie erop staan boos
Ik snap dat niet, ik zou het wel waarderen
Als men me in zo’n galerij zou eren
Omdat ik voor de tolerantie koos
Die foto’s zie ik meer als Gods bewijs:
Afvalligheid verdient de ereprijs!
´Dat is geen jeneverbes, dat is taxus´, zegt Dirk Slagter, ´die heeft groene takken.´ We wandelen door Haarlem. Biologieleraar en plantenkenner Slagter schreef en tekende een boekje om in de winter bomen, struiken en houtige klimplanten mee te determineren. Er stond vorige week een recensie van in Trouw.
Over groene takken gesproken. ´Veel loofbomen staan te boek alsof ze groene takken hebben´, vertelt hij, ´terwijl die aan de zonzijde vaak rossig zijn, je zou ze blozend kunnen noemen.´ Als voorbeeld grijpt hij een tak van een wilde kardinaalsmuts, die inderdaad rood uitgeslagen is. ´Dat staat in geen enkel ander boek. Zo vond ik meer opvallende kenmerken, waarmee je 110 soorten algemene bomen en struiken gegarandeerd op naam kunt brengen.´ …
Onder de wolken en in de vroeg vallende schemer worden bos, duin en hei gauw een beetje gloomy, unheimlich, of hoe zeg je dat in goed Nederlands? Onheilspellend, geheimzinnig, somber? Mwah, Engelsen en Duitsers zijn beter in het benoemen van stemmingen.
We zijn verrast als we in het schemerige namiddaglandschap van de duinen ineens iets sprankelends, fris, eruit zien knallen. Geel is het, eigeel, echt absurd geel, en nog glanzend ook. Dichtbij blijkt de frisse glans van een vochtige drilpudding, die op een tak gekwakt lijkt. Het is een trilzwam, een gele trilzwam om precies te zijn. In de duinen neigen gele trilzwammen vaak naar oranje, maar deze is zo geel als zijn naam belooft. …