Vroegeling is één van de vroegst bloeiende planten van Nederland. Het is een piepklein plantje, met een rozet bladeren waaruit de witte bloempjes op kale stengels oprijzen. De bloempjes hebben vier witte kroonblaadjes, die zo diep zijn ingesneden, dat het acht kroonblaadjes lijken.

Vroegeling was een akkeronkruid. Het kan goed tegen verstoring door ploegen en eggen. Voor het land bewerkt werd, was vroegeling al uitgebloeid. De zaadjes ontkiemden het jaar erop tot een volgende generatie. Op onbewerkt land zou vroegeling het onderspit delven in de dichter wordende grasmat. Op de kale akker kon vroegeling in februari of maart al zo massaal bloeien, dat er een witte sluier over het land lag. Dan was de lente in aantocht. …

Lees Meer Lees Meer

Eén van de vroegste lentevogels is de witte kwikstaart. Strikt genomen is de witte kwik zelfs jaarvogel. Er zijn meestal wel een paar vogels die de hele winter in Nederland blijven. Maar de meeste kiezen dan toch een (iets) zuidelijker verblijfplaats. Andere vluchten alsnog, als het gaat vriezen.

De eerste witte kwikken die ik in maart zie, laten mijn hart altijd een klein sprongetje maken: een kwikje, zoals de staart van de vogel doet. Die wipt na een landing altijd een paar keer op en neer. Het is een lange staart, dus dat kwikken valt op. De vogel heeft een herkenbaar roepje (je zou er ‘kwik’ in kunnen horen) en vliegt in al even kenmerkende vlucht over. De witte kwik vliegt golvend, maar niet zo soepel als dat klinkt, hij vliegt meer in hortende golven. …

Lees Meer Lees Meer

Hoe verdrietig ze ook zijn, ze worden vaak aan plantsoenvijvers geplant. Voor de sier. En terecht, ze zijn prachtig in alle seizoenen. Ook op begraafplaatsen staan ze. Dat heeft dan weer te maken met hun naam. Treurwilgen hebben lange tenen en laten die erbij hangen. Dat maakt een treurige indruk. Maar treurig kan mooi zijn; ontroerend mooi, of roerend mooi, ik weet nooit goed wat het verschil is tussen roerend en ontroerend. Onroerend is weer wat anders, hoewel een treurwilg dat allemaal tegelijk is, een treurwilg groeit snel, wordt enorm en laat zich niet zomaar verplaatsen. …

Lees Meer Lees Meer

De droge, bevroren klei onder de bermen langs de provinciale weg naar Delfzijl zal de scholeksters het wroeten lastig maken. Grutto’s staan in groepen te wachten op de lente, ze maken een kleumende indruk. Ze zijn vermagerd en kunnen hun ei voorlopig wel schudden. Hun lange, gevoelige snavel krijgen ze de grond niet in. Grutto’s wroeten graag in vochtige bodem naar larven. Scholeksters ook. Hun vuurrode snavel is misschien niet even lang als een gruttosnavel, maar veel scheelt het niet. Maar ach, scholeksters zijn stoere binken die met hun delicaat uitziende snavelpunten kokkels openbreken. En kokkels hebben stevige schelpen die ze potdicht kunnen klemmen. Een scholekster moet een kokkel verrassen als zijn schelp op een kier staat. De vogel ramt zijn snavel erin en wrikt. Probeert u dat eens met uw nagels. Ze breken gegarandeerd. …

Lees Meer Lees Meer

Op de foto ziet u een mosbeertje. Al moet u wel goed kijken, door een loep. Er zijn mosbeertjes van anderhalve millimeter, maar andere zijn nog geen tiende van een millimeter. Onder een microscoop zien ze eruit als mollige wormpjes, met vier sets pootjes aan vijf lichaamssegmenten. Ze hebben een ronde mond, een heuse spijsvertering en zelfs oogjes.

Mos is vochtig en waar vocht is, zijn mosbeertjes. Weliswaar zijn ze ook op droge plekken, maar daar houden ze zich dood. Ze verschrompelen tot een miniscuul floddertje, dat dood lijkt, maar in aanraking met vocht weer opzwelt en tot leven wordt gewekt. …

Lees Meer Lees Meer

Gisteren was het tweede paasdag, Pasen is weer voorbij, het duurt nog een jaar voor het weer Pasen is, wat zeg ik: nog dertien maanden. Pasen heeft geen vaste datum, zoals Kerst. Pasen valt. Eerste paasdag valt op de eerste zondag na de eerste volle maan van de lente. Tadam. Dat heeft iemand ooit zo bedacht, ik vermoed een kerkvader.

Het begin van de lente was er al voordat de komst van de Zoon Gods zelfs door de vroegste profeet werd aangekondigd, ik geloof dat het Micha was. De maan is ook al een stuk ouder dan de oudste bijbelse profetie. De volle maan is altijd met magie en mystiek omgeven geweest. Bij volle maan dansen de heksen en vieren de mensen feest. Zoals bijna ieder christelijk feest is ook Pasen een van oorsprong heidens feest. Zelf blinken christenen niet uit in feestelijkheden. Katholieken hebben nog carnaval, voor protestanten is dat te uitbundig en fysiek. Een feestje mag, mits ingetogen. …

Lees Meer Lees Meer

Ondanks de kou beginnen de voorjaarsbloemen te bloeien. Krokussen en sneeuwklokjes bloeien zelfs alweer uit. Maagdenpalm, paarse dovenetel, ereprijs, gele kornoelje bloeien al weken. Speenkruid ook, breeduit in de zon. Maar niet zoveel, de meeste speenkruiden wachten nog.

Wel zag ik bosanemonen bloeien, tientallen, en dan weet je: die ijzige wind uit Siberië raakt uitgewaaid. Bosanemonen zijn lenteboden pur sang. Ze groeien vaak op bosgrond, onder loofbomen. ’s Zomers groeit daar niet zoveel, de boomkronen zetten hun ondergrond in de schaduw. Maar nu zijn er nog geen boomkronen. De takken staan in knop, maar laten de lentezon ongehinderd door. Bosanemonen maken daar gebruik van. Als de bomen blad vormen, gaan de bosanemonen dood. Maar in de grond overleven hun wortelstokken, om volgend jaar weer uit te lopen. En ze vormen ook zaad, dat door mieren wordt versleept, omdat er een zoetig bolletje aan zit, een zogenoemd mierenbroodje. Zo kan een zaadje meters verderop belanden. …

Lees Meer Lees Meer