Ieder najaar is het weer genieten van de herfstkleuren. Ensembles van geel, rood, oranje, groen, paars en bruin sieren de natuur en de bermen, soms tegen een decor van witte stammen, een indigoblauwe of juist pelgrimgrijze hemel. Iedere herfst verschijnen er artikelen over waarom bladeren verkleuren en hoe bomen hun blad loslaten. Het lijkt ouwe koek. Toch zijn niet alle finesses ervan bekend. …
Vorige week ging ik naar de presentatie van het lijvige, loodzware boek van Maria Sibylla Merian over de insecten van Suriname. Het boek stamt uit 1705, maar wat wij te zien kregen is een heruitgave.
Maria Merian werd beroemd vanwege haar ontdekking dat rupsen uit eitjes kruipen en vlinders worden. Zij kon mooi tekenen, en was de eerste die vlinders samen met hun waardplant afbeeldde. …
Gisteren schreef ik dat ik me een parasiet zou voelen, als ik na mijn dood mijn organen voor mezelf zou houden, maar wel andermans organen zou willen, als die mijn leven konden redden.
Ik schreef dat naar aanleiding van een column van Bert Keizer in Trouw. Over parasitisme had een andere columnist eerder die week geschreven. …
Een hoogbejaarde grizzlybeer kijkt toe hoe zijn jonge soortgenoten de ene zalm na de andere uit de rivier meppen en oppeuzelen. Eén van de jongemannen gooit hem een zalm toe. Hier ouwe, heb jij ook wat.
Apen slaan met een steen de bast van noten stuk om bij de noten te komen. Stenen van bruikbare omvang en het juiste gewicht zijn schaars. Een aap zit zonder steen naast een aap met een steen. Hij kijkt toe hoe zijn soortgenoot een noot bewerkt. Als de noot is gekraakt, steekt de wachtende aap zijn hand uit, precies zoals een mens dat zou doen. En de aap krijgt de steen. …
Weinig vogels maken zoveel indruk als kraanvogels. Zelfs de meest rabiate natuurvijand kan niet ontkennen dat kraanvogels wat hebben. In de meeste landen zijn kraanvogels geliefd. Ze zouden geluk brengen. Ik word inderdaad blij van kraanvogels en vind het fijn dat ze zich de laatste jaren gemakkelijker laten zien. Voorheen waren de grote, elegante vogels zeldzamer en schuwer. …
Het viel lezeres Eika Medema op dat er zoveel kroos op de sloten ligt, terwijl het water toch schoner is dan vroeger? Zeker is het water schoner geworden sinds 1975, toen het werd verboden alles ongezuiverd in de sloot te lozen. Toch bevatten de meeste wateren zoveel uitgespoelde bestrijdingsmiddelen, kunst- en drijfmest, dat van de 300 duizend kilometers sloot in Nederland er maar weinig schoon genoemd kunnen worden. …
De grote lijsters trekken naar het zuiden. Grote lijsters zien eruit als flinkgebouwde zanglijsters. Sommige overwinteren in Nederland, andere trekken door van Zweden naar Frankrijk. Net als merels zingen ze als één van de vroegste bosvogels in het jaar. Al in januari zingen ze hun lied, dat op een merellied lijkt, maar korter duurt en abrupt wordt afgebroken. …
Vorige week fietste ik langs de kust van Friesland en de Afsluitdijk naar de Noord-Hollandse duinen. De kust is de plek bij uitstek om trekvogels te zien, vooral na oostenwind, als vogels die liever over land vliegen naar het westen afdwalen en voor de grote watervlakte terugdeinzen.
Ik zag langs zo’n tweehonderd kilometer kust een stuk of tien tapuiten, drie roodborsttapuiten, tientallen graspiepers, overvliegende groepjes vinken, groenlingen en kneutjes, kool- en pimpelmezen, één groep staartmezen, drie veldleeuweriken en af en toe een zanglijster. Die golfde zachtpiepend over. De aantallen vielen me tegen. Trekken de vogels later vanwege het aanhoudende zomerweer, dat ook Scandinavië warm hield? Waarschijnlijk wel. De lijsters zeker. Ieder moment kan de grote toestroom van zanglijsters, merels, kramsvogels en koperwieken beginnen.
De eerste koperwieken zijn er al. Ze storten zich op bessenstruiken. Ze lijken op zanglijsters, maar zijn iets kleiner en hebben roestbruine vlekken onder hun vleugels. Ze trekken in groepen over, vooral ’s nachts, en onderhouden dan contact met korte, hoge piepjes. Die piepjes waren voor mij in oktober altijd een beloning: ze zijn er weer! Sinds twee jaar hoor ik ze niet meer, zelfs niet tijdens het hoogtepunt van hun trek. Mijn middelbare oren laten het afweten. Misschien dat ik ter compensatie van die enorme oude-mannen-oren krijg, ik ben benieuwd. Voortaan vertrouw ik op mijn ogen. Ik speur de hemel af. Maar op de fiets moest ik op de weg letten en zag ik geen koperwieken, maar wel een enkele zanglijster. Merels zag ik meer, maar hoewel die ook massaal uit het noorden komen, kunnen dat net zo goed plaatselijke bewoners zijn geweest. De meeste Scandinavische merels op herfsttrek vliegen door naar Engeland. Net als trekkende spreeuwen.
(Natuurdagboek Woensdag 12 okt. 2016)
Toen ik op mijn veertiende begon vogels te kijken, kende ik de gebruikelijke tuinvogels, waaronder de specht, de vink en de kwikstaart, maar ontdekte ik dat er groene, zwarte en bonte spechten waren, appel- en goudvinken, witte en gele kwikstaarten. Dat er behalve kraaien ook bonte kraaien bestonden, was dan weer geen nieuws. Want in die tijd doken bonte kraaien vleugel aan vleugel met zwarte kraaien op de kliekjes in de tuin. …
Als er beslist een Nationaal Park verkozen moet worden tot Internationaal Park en verbouwd moet worden tot pretpark met massarecreatie, dan komen de Oostvaardersplassen het meest in aanmerking. Daar is dankzij de begrazing met een hoeveelheid paarden, koeien en herten, die de intensieve veehouderij overtreft, van de vroegere natuur toch al weinig over. Met draconische ingrepen als drooglegging wordt geprobeerd iets van de natuurwaarden terug te winnen. De op een kudde uitgemergelde gnoes lijkende veestapel ligt vlakbij spoorweg, snelweg, vaarweg en luchthaven. Het gebied is bovendien een marketingsucces met grote bekendheid. Gek genoeg is het vlaggenschip van de instantwildernis niet eens opengesteld voor publiek, in tegenstelling tot bijna alle andere natuur. Maar dat biedt kansen voor geld verdienen, precies dat waar deze verkiezing om draait. Entree heffen! …