Koos Dijksterhuis

Bij Groningen ligt een weidegebied, dat vanwege zijn functie als waterberging als natuurgebied beheerd wordt. Daardoor is het gevrijwaard van ontwatering, kunstmest, drijfmest, vergif, maai- en andere machines. Er roepen grutto’s, er zingen veldleeuweriken, er baltsen zelfs watersnippen en, nóg bijzonderder, er stappen elke zomer één of twee kemphennetjes rond met kuikens.

Ik wandel er soms over een dijk langs het gebied. Behalve veel weidevogels en watervogels zie ik kraaien, buizerds, kiekendieven en ooievaars. Ook vossen komen hier voor. …

Lees Meer Lees Meer

In Dagvlinders in Fryslân zijn alle in Friesland voorkomende dagvlinders te vinden, compleet met de mooiste foto’s en uiteraard tekst en uitleg. De ondertitel luidt Veranderingen vastgelegd en nou ja, dan weet je het wel, dat wordt een tranendal.

Op een paar klimaatvluchtelingen na, zoals de gehakkelde aurelia en de koninginnenpage, zijn vrijwel alle vlindersoorten op hun retour. De belangrijkste oorzaken zijn vaak maaien, het verwijderen van overhoekjes, het rooien van hagen, het kappen van bomen. Voor elke soort zijn verspreiding en aantallen gegeven in de perioden 1990-2000 en 2010-2020. Hier en daar lijkt een vlinder zijn leefgebied te hebben uitgebreid, maar dan blijkt dat vooral te komen doordat er nieuwe gebieden zijn geïnventariseerd. De verspreiding lijkt dan te zijn gegroeid, terwijl de dichtheid is gedaald. …

Lees Meer Lees Meer

Voor zijn biologiestudie in Leiden bracht Auke-Florian Hiemstra de plaatselijke meerkoeten in kaart. Hij kanode door de grachten en verzamelde na de zomer de verlaten koetennesten, door ze met een peddel uit het water te tillen. Alle nesten bleken in meer of mindere mate uit plastic en ander afval te bestaan. ‘Ook in de singels, waar genoeg waterplanten groeien, hadden ze plastic in al hun nesten verwerkt’, vertelt hij. …

Lees Meer Lees Meer

Laatst belandden mijn geliefde en ik in heemtuin De Zandhoogte, waar heemtuinman Ton Vroon ons rondleidde. Zijn hond huppelde mee. We wandelden langs gewone planten zoals daslook en bosanemoon, en langs bijzondere zoals boswederik en eenbes. Ze stonden er blakend bij. In een half uur liet Ton ons een aardig deel van de Rode Lijst aan planten zien. En dan is het seizoen nog maar net begonnen. …

Lees Meer Lees Meer

‘Er zat een bonte vliegenvanger in de tuin’, zei mijn geliefde toen ik thuiskwam. Ik was wezen fietsen met iemand. We hadden gele kwikstaarten, rietgorzen en een specht gezien, en een roerdomp gehoord. Maar die bonte vliegenvanger hadden we dus gemist.

Hoewel bonte vliegenvangers in mei door Groningen trekken, had ik er nog nooit een in mijn tuin gezien. Bonte vliegenvangers broeden in holen in bossen, in Drenthe bijvoorbeeld. Ze kwamen de afgelopen weken uit Afrika. Een deel van hen trekt verder naar Oost- en vooral Noord-Europa. …

Lees Meer Lees Meer

Het is koud en nat. Dankzij die nattigheid verandert mijn winterse stadstuintje iedere dag meer in een kleurenwaaier: 49 tinten lente van rijp tot groen, en rood, geel, lila… Het leven barst uit de bodem. Tussen de buien door fladderen vogels af en aan met een snavel vol takjes of hapjes.

Een zwarte kraai landt bij het drinkbakje, neemt een slok en hapt een bek vol sprieten op. Hij of zij lijkt zich er niet bewust van dat ie de kauw de appelboom injoeg, die iets eerder bij het drinkbakje landde. De kraai vliegt weg, de kauw keert terug uit de boom, maar slaat meteen weer op de vlucht voor een dorstige ekster. …

Lees Meer Lees Meer

Holle wegen, oeverwallen, beekoevers, loofbossen – daar kan muskuskruid groeien. Veel heeft het plantje niet nodig, zelfs maar weinig zon. Toch is het alleen algemeen in Zuid-Limburg. Verspreid over de zandgronden komt muskuskruid door het hele land voor, maar nergens veel.

Groot was mijn verrassing toen we vlakbij de stad Groningen op muskuskruid stuitten. Mijn geliefde en ik waren op zoek naar inheemse, wilde planten voor in de tuin. Bij Tolbert moest een goede kwekerij zijn: de Zandhoogte. We belandden op een smalle landweg. Bij een weelderig begroeid huis liep een man rond. We vroegen of hij de kwekerij kende. Die was van hem maar bleek hij te hebben opgedoekt. “Wel de ligt heemtuin er nog”, merkte hij op. “We willen hem in de toekomst openen voor publiek, maar nu nog niet.” …

Lees Meer Lees Meer

“Of schelpen verzamelen vaker dan andere hobby’s samengaat met een voorliefde voor taalgrappen en vormvaste poëzie op rijm weet ik niet, maar schelpennamen zijn soms een gedichtje op zich, dus ik sluit het niet uit. Neem nou noordkromp en tepelhoren, wulk en wenteltrap…”

Dat schreef ik in Wurgworm watert wat, een bundeltje limericks en andere versjes over week- en zeedieren. Als schelpen verzamelend plezierdichter mocht ik daarin een voorwoord schrijven. Wurgworm is uitgegeven door Stichting ANEMOON die in kaart brengt wat er in onze kustwateren leeft. Daartoe worden iedere twee weken stranden en dijken afgespeurd op schelpen, inktvisschilden, krabben, zeepokken, zeewieren, mosdiertjes, roggeneieren en wat er maar aangespoelt. …

Lees Meer Lees Meer

Een plantje voor de klein-maar-fijnproever is het: goudveil, in de lente gelig bloeiend in de halfschaduw van nog niet zo dicht bebladerde bronbossen. Daar kan het plantje om zich heen groeien tot bodembedekker.

In Nederland komen twee soorten voor: paarbladig goudveil en verspreidbladig goudveil. Ze zijn te onderscheiden aan hun blaadjes. Die van paarbladig goudveil staan in paren, die van verspreidbladig goudveil verspreid. Soms kloppen plantennamen. Maar hoewel ze een goudgele sluier over de bosgrond draperen, heeft weet ik of veil verwijst naar het Engelse woord voor sluier. …

Lees Meer Lees Meer

Laatst keek ik uit het raam en zag ik een muis over het terras hollen. Muis glipte de hoek om, onder een schutting door en weg was ie.

Het was een bosmuis, met relatief lange staart en grote oren. Hij rende met voor zo’n klein beestje een bewonderenswaardige snelheid, maar of ie snel genoeg was om aan een kat te ontkomen? Ooit had ik woelmuizen, spitsmuizen, een mol, een woelrat en een egel in de tuin. Een woelrat is een soort minicavia. Spitsmuizen kunnen zich als gezin per trein verplaatsen: de jonkies in een rij achter moeder aan, met hun snuit op de staart van broer of zus voor hen. …

Lees Meer Lees Meer