Koos Dijksterhuis

Een graadje nachtvorst deert ze niet, veel planten blijven maar doorbloeien. Jakobs- en klein kruiskruid, boerenwormkruid, koekoeksbloem, duizendknoop, kamille, paarse dovenetel, stokroos, kaasjeskruid, akkerkool, duizendblad, zwarte nachtschade – tussen de tegels, in perkjes en aan de voet van straatbomen in de stad bloeien ze alsof hun leven ervan afhangt. In zekere zin hangt hun leven er ook van af. Daarom steken planten, als ze op sterven na dood zijn, hun laatste krachten in een bloem, een vrucht, zaad. Als zaad kunnen ze magere tijden overbruggen. Lukt overleven nu niet, dan later misschien. Ook de winter is een te overbruggen magere tijd. Ik zag een volledig verlepte, bruine tros windestengels in een struik hangen, haagwinde, met één uitbundige, sneeuwwitte bloem eraan.

Tussen de tegels in de stad is het trouwens iets warmer dan in de natuur, of je moet als plant al de meevaller hebben in een beschutte duinpan te staan. Ook daar bloeien sommige planten maar door. …

Lees Meer Lees Meer

Wat hebben boswachter André Donker, wildkoker Michiel Bussink, tekenaar Henk van Ruitenbeek en reisleider Just Walter gemeen? Ze maakten met tientallen anderen een natuurscheurkalender.

Ik verbaas me begin december altijd over hoeveel scheurkalenders er zijn. Een kast vol bij de boekhandel. Kennelijk zijn scheurkalenders populaire cadeaus. Toch zie ik weinig wc’s met scheurkalender. Het kan zijn dat men ze op de slaapkamer hangt, je weet het niet. …

Lees Meer Lees Meer

In onze ijver brandjes te blussen, richten we soms meer schade aan dan de brand zelf. In april werd brand gesticht in de duinen bij Bergen. De brandweer rukte uit. ‘Overal waren brandweerlieden bezig met slangen, scheppen en motorzagen’, schrijft mierenonderzoeker Peter Boer in het laatste nummer van KNNV-blad Natura. ‘Tractors met loodzware giertanks en brandweervoertuigen crossten door het gebied, brede sporen achterlatend. Om nog maar te zwijgen van de chaos die de graafmachines teweeg brachten.’ …

Lees Meer Lees Meer

Steenuilen zijn kleine uiltjes op buitensporig hoge poten. Daarmee kunnen ze door het gras rennen, om op merelmanier regenwormen te grijpen. Steenuilen zijn vogels van rommelige erven. Ze broeden graag in boomholten (vooral in knotwilgen) en in vervallen schuren. Holle knotwilgen en vervallen schuren zijn er niet veel meer en de steenuilen hadden het nakijken. Ze gingen achteruit, tot uilenwerkgroepen overal nestkasten ophingen. In Friesland en Groningen kwamen die kasten te laat. Daar waren nauwelijks nog steenuilen. Behalve nestruimte was ook het voedselaanbod nijpend. …

Lees Meer Lees Meer

Met geneesmiddelen denkt de Europese landbouwcommissie iets te kunnen doen aan de massale bijensterfte van de afgelopen jaren, las ik in Trouw. Bij honing denk ik aan korven en kasten bij bloemenweiden, aan natuurproducten en ecowinkels. Ten onrechte, zo haalden verschillende imkers me uit de droom. Varroamijten en andere aandoeningen worden bestreden. Met honderden overwinteren de bijen op een warme kluit, dus als daar iets besmettelijks opduikt, gaan ze er allemaal aan. …

Lees Meer Lees Meer

Simon Buschman schrijft tanka’s, vijfregelige versjes, zonder rijm of vast metrum. Het zijn natuurimpressies, waarbij Simon schaduwsporen verzamelde. Hij vroeg mij ook om schaduwsporen. Een schaduwspoor is kort proza, geïspireerd door een tanka. Tanka stamt net als haiku uit Japan. Haiku vind ik vaak gemakzuchtige poëzie, waarin pretenties van gevoeligheid niet waargemaakt worden. Maar dat kan ook anders, bleek bij lezing van Buschmans verzen, die sober en beeldend geschreven zijn. …

Lees Meer Lees Meer

Als ik op bezoek ga bij natuurvorser Jeanette Essink, heeft ze net een jong egeltje gevonden. Het hield zich bovenop een steile kanaaloever in wankel evenwicht. Het zou eraf rollen en verdrinken. Jeanette gaf het een lift in een tas met een handdoek en een bakje kattenvoer. Het egeltje ziet er koddig uit.

We brengen het beestje naar mevrouw Geselschap in Havelte. Met haar man bewoont ze een boerderij uit 1860. ‘Dit was vroeger de woonkamer’, zegt ze. Het is nog steeds de kamer waar de Geselschappen wonen, met hun kat en twee windhonden, maar nu wonen ze in bij tientallen caviahokken die de stoelen, tafels en vloer bezetten. In elk hok zit een egel. Jeanettes egeltje kruipt monter rond op mevrouw Geselschaps schoot. ‘Deze is niet miserabel’, zegt mevrouw Geselschap, ‘vaak zijn ze uitgehongerd als ze hier komen.’ Ze voelt even. ‘Hij heeft een rond buikje en het is een mannetje.’ …

Lees Meer Lees Meer

Jeanette Essink snoeft over zwermen winterjuffers langs de houtwallen op het terrein van de Drentse waterleidingmaatschappij. Noordse winterjuffers en bruine. Ik wil ze wel eens zien, maar de zon blijft verstopt boven dichte mist. De enige juffer die zich laat zien, is Jeanette zelf. Tussen de houtwallen liggen hooilanden. Ik ben hier vaker geweest met Jeanette, die het gebied als haar achtertuin beschouwt. ‘Hier bij deze eiken komen eikenpages voor’, wijst ze. ‘Er zijn hier massa’s vlnders, libellen en andere insecten. En een vogels! …

Lees Meer Lees Meer

Afgezien van ons bruto inkomen op jaarbasis kennen we maar één taboe. Seks niet. In elke roman en speelfilm wordt gevreeën: functioneel naakt. Maar nooit hoor je iets over de stoelgang. Toch moet men dagelijks. Mij overkwam dat op de Balg, de strandvlakte aan de oostpunt van Schiermonnikoog. Het was springvloed, de Balg was op zijn kleinst. Nog altijd drie bij vier kilometer zand, zand, zand. Er was geen mens, dus wat lette mij? …

Lees Meer Lees Meer

Is het uitsterven van soorten zo’n ramp? Bas Haring vindt van niet. We kunnen volgens hem best toe met minder soorten. Het natuurbeleid zou daarom niet moeten draaien om soortbescherming. Maar het beleid is helemaal niet soortgericht. Tien jaar geleden wel, toen was het idee: als je de kieskeurigste sleutelsoorten kunt behouden, lift het hele ecosysteem mee. Dus zelfs het soortenbeleid was ruimdenkender dan Bas denkt. Soorten staan niet zo los van elkaar als de boeken in de boekhandel waarmee hij ze vergelijkt. …

Lees Meer Lees Meer