Koos Dijksterhuis

Rondbladig wintergroen houdt wel van een beetje kalk. Daarom groeit het soms op de gekste plekken langs een schelpenpad. Er zijn de laatste tijd in ’s lands natuur meerdere schelpenpaadjes vervangen door betonplaten. Het beton, het vervoer en het met rollende machines neerleggen van die platen wordt betaald met natuurbeschermingsgeld.

Op Schiermonnikoog zijn de fietspaden nog altijd van schelpen. Dat zal ook wel zo blijven, schelpen horen bij het eiland als pitten bij een kers. En de schelpenpaadjes zijn ook niet meer weg te denken, al zijn ze er pas sinds ik dacht zo’n vijftig jaar. …

Lees Meer Lees Meer

Voordat het vroor, kwakkelde de winter als nooit tevoren. Er vlogen al wat dagvlinders rond, hier en daar werden citroenvlinders en dagpauwogen gezien. Nachtvlinders waren er ook. De najaarsspanners en wintervlinders waren nog niet op hun retour, of de eerste voorjaarsspanners dienden zich aan. Kleine vooral, die zijn altijd een paar weken eerder dan grote.

Als kleine voorjaarsspanners ’s avonds op het raam zitten, is te zien dat hun vleugels driehoekig zijn, met afgeronde punten. Ze zijn bruin, met donkere lijnen, kronkelend en zigzaggend. Dat lijnenpatroon verschilt per vlinder. Die lijnen kunnen zo breed zijn, dat ze de hele vleugel bedekken en niet meer te zien zijn. De vleugels zijn dan helemaal donker. …

Lees Meer Lees Meer

De dorstige roodborstjes van vrijdag wekten medeleven. Misschien had u ze te drinken moeten geven, suggereert iemand die zich Garnaaltje noemt. Ik had een flesje water bij me, maar geen drinkbakjes om her en der met water gevuld in het land achter te laten. Ze zouden trouwens meteen bevroren zijn.

Garnaaltje maakt zich ook zorgen om de zangvogels in Amsterdam. ‘Ze hebben geen voer. Ik heb vetbollen opgehangen, maar ze weigeren ze totaal, ik denk dat er iets verkeerd in zit.’Dat hoor ik elke winter, maar deze winter vaker. Vogels versmaden de vetbol, alleen het beste zaad vindt aftrek. …

Lees Meer Lees Meer

Nog één keer over het ijs. Ik schaatste een paar keer, en ging met zoon z’n school ten ijs. Ik was begeleider, maar kon gewoon schaatsen. Sommige kinderen lieten na de chocomelk hun bekertje het ijs opwaaien. Die hadden aan mij een slechte.

Ik wilde van A’dam naar Groningen schaatsen. Dat lijkt verder dan het is. In het Gronings heet A’dam Dam, en het Damsterdiep verbindt beide steden, de enige steden van de provincie. Het is 25 kilometer over het slingerende riviertje. Voluit is het Appingedam, bekend van zijn hangende keukens. Ik zou die tweestedentocht rijden, maar werd door school gebeld. Zoon ziek, moest naar huis.

Altijd wat. …

Lees Meer Lees Meer

In mijn tuin scharrelen dagelijks twee Turkse tortels onder de vetbol. Ze pikken gemorste zaden op. Soms nemen ze een teug uit het ontdooide drinkbakje. Ze nestelen in de buurt en koeren hun drietoon. Behalve op zaden zijn ze gek op elkaar. Ik zag ze tongzoenen. Ze klemden hun snavels in elkaar en bewogen hun kopjes. Zo deelden ze waarschijnlijk de in mijn tuin opgepikte zaden. …

Lees Meer Lees Meer

Dat er na tien dagen vrijwel ononderbroken vorst, met nachten waarin het rond de min 20 was, nog geen Elfstedentocht komt, belooft weinig goeds voor de toekomst van deze tocht.

Drs. P. had dat veertig jaar geleden al door. Toen leidde hij zijn Elfstedentochtlied al in met een uitleg over water, dat bij lage temperatuur hard werd. Met ondergebonden ijzers stelden lieden zich op dat harde water op, om zich op een afgesproken teken tegelijkertijd in dezelfde richting te begeven. Via een omslachtige route bereikte men Leeuwarden. Dat gebeurt niet meer, wat drs. P. begin jaren ’70 weet aan industriële lozingen. Ook koelwater was een boosdoener. Tot 1963 was er iedere vijf, zes jaar een Elfstedentocht, in ’40, ’41 en ’42 zelfs drie keer achter elkaar. Na de hel van ‘63 werd het water jarenlang ook in strenge winters niet hard genoeg voor de schaatstocht. …

Lees Meer Lees Meer

In deze krant stonden toen het begon te vriezen opbeurende berichten over vroege lentebloemen, die wel tien graden vorst konden overleven. Het werd min twintig. Ik ben benieuwd of u nog/al/weer narcissen, speenkruid, hoefblad, fluitekruid, judaspenning of andere vroegelingen aantreft. Ah, vroegeling natuurlijk, en kleine veldkers. Het leuke van de verder toch teleurstellende afloop van de korte, maar krachtige winter, is dat de lente des te warmer lijkt. De vorst belemmerde planten en legde veel vogels het zwijgen op, maar duiven koerden onbekommerd door, bosuilen riepen, spechten roffelden. De koolmezen zongen nog wel het meest. Als die het voorjaar eenmaal in hun kop hebben, slaat geen ijs dat er meer uit. …

Lees Meer Lees Meer

Ik heb een Nijlgans gevonden, stijf bevroren, met bloederige staart en gebroken poot. De gans ligt vlak buiten het met angstaanjagende hekwerken omheinde erf van een boerderij. Met erf en boerderij bedoel ik het bedrijfsterrein van beton en staal rond een agrobusiness met huizenhoge landbouwwerktuigen.

De Nijlgans ligt er geconserveerd bij, met gespreide vleugels. Hij ligt op het bevroren gras tussen hek en fietspad. Is hij daar neergegooid? Hij is intact, op zijn achterste na. Dankzij de vorst is het bloed waarschijnlijk snel gestold. Misschien is de vogel door een kat of hond gegrepen, aan zijn belager ontsnapt en verderop aan zijn verwonding bezweken. Misschien ook is de gans aan kou en uitputting gestorven en vervolgens nog even open geknaagd. Of misschien was hij stervende, terwijl hij belaagd werd. Hij probeerde weg te scharrelen, maar het ging niet meer, ze grepen hem van achteren. …

Lees Meer Lees Meer

Tussen de wilde eenden en tamme ganzen die in mijn woonbuurt een klein wak open houden, bevindt zich een Nijlgans. In mijn kindertijd waren Nijlganzen zeldzaam. In Engeland waren de uit Afrika afkomstige vogels ooit uit parken of dierentuinen ontsnapt en verwilderd. Dat begon in Nederland ook. Nu bevolken Nijlganzen onze weilanden en natuurgebieden met duizenden. Overal zijn ze. Ze broeden wel in grote nestkasten, en pikken zelfs wel eens een havikshorst in, hoog in een boom. Ik heb Nijlganzen een hoog wagenwiel op één poot zien bezetten. Dat wiel was neergezet voor ooievaars, maar er zijn meer éénpotige wagenwielen dan ooievaars, dus de hoeveelheid ooievaars zal niet krimpen vanwege Nijlganzen. Ik geloof niet dat andere vogelsoorten qua aantal lijden onder de Nijlgans. …

Lees Meer Lees Meer

Op veel bevroren vijvers en vaarten worden baantjes geveegd. Ook ik toog beslagen ten ijs, met zoon die de smaak te pakken kreeg. Onvermoeibaar blijft hij tot het donker wordt buiten. Als hij met rode neus thuiskomt, verraden zijn witte broek en jas dat hij menige schuiver maakte.

De elfstedentocht zou qua ijs in Groningen al gereden kunnen worden, maar Groningen heeft slechts twee steden. De elfstedentocht is een Friese traditie. Friesland is warmer dan Groningen en dus is het wachten geblazen. De rayonhoofden kijken het nog even aan, voor ze een datum prikken. Dan moet die hele toestand nog georganiseerd worden. Ik denk dat ie wel doorgaat, maar pas als de dooi alweer invalt. Ook dat lijkt traditie. …

Lees Meer Lees Meer