Pakijs in zicht. Walvissen zwemmen langs het schip, stormvogels vliegen mee. Het ijs is wit, het doet pijn aan de ogen. De zon glinstert erop. Prachtig! Het is middernacht, de zon staat in het noorden. De lucht bijt in je wangen. Een hoog-in-de-Alpen-sfeertje. Met dat verschil dat de lucht niet ijl is en de zon niet ondergaat. …
De bloem op de foto is een gele lis, bloeiend in een rietkraag. Je moet er even naartoe buigen, maar dan blijken er allerlei insecten op te zitten. Er zitten vaak insecten op bloemen, die je pas ziet als je goed kijkt. Soms zelfs pas als je een foto maakt en die op een groot beeldscherm ziet.
Op deze lis zit een lissnuitkever, ook wel lisboorder geheten. Hij is een halve centimeter lang, zwart met een witte stip tussen zijn schiouderbladen. Met zijn snuit boort ie in de bloem om er sappen uit te zuigen. De lisboorder legt eitjes in de bloem en de larven die daaruit kruipen eten de zaden. Die zaden liggen als mini-damschijfjes in keurig in rijen gerangschikt in de zaaddozen. Er kunnen tientallen lisboorders op één lis zitten en samen kunnen ze de plant verwoesten. …
Zodra de zon schijnt en het warm wordt, gonst het boven de sloten van de gevlekte witsnuitlibellen. Waar zaten ze voordat de zon scheen? In het riet waarschijnlijk, roerloos op een halm, stijf van de kou. Ze zijn niet heel groot, maar wel stevig gebouwd. Het zijn mannetjes, herkenbaar aan de gele driehoek op hun achterlijf. Op het zevende segment, om precies te zijn. Jonge mannetjes hebben vlekken op meer segmenten, maar volwassen mannen alleen op het zevende. Bovendien hebben ze een spierwitte snuit. …
Soms troont Jeanette Essink me mee naar één van de gebieden waar ze bloemen, insecten en vogels fotografeert. Dit keer valt de Kiersche Wiede in de prijzen, bij Wanneperveen, waar veel libellen rondsnorren. We wandelen langs veenplassen, hooilanden en moerasbosjes. In het gras bloeien grote ratelaar, rietorchis, moeraskartelblad en echte koekoeksbloem. In het riet zingen karekieten, rietgorzen en rietzangers. Een bruine kiekendief scheert achter een rietkraag langs, afwisselend zicht- en onzichtbaar. ‘Koekoek!’ roept een koekoek. …
Tientallen inzenders dingen mee naar het boek Mijn Roofvogels van Rob Bijlsma. De meesten geven het juiste antwoord. Sommigen zien dat de adder op een nest in een boom ligt. De slang moet, denken zij, dus aangevoerde prooi zijn. Een enkeling meent het antwoord te vinden in het interview met Bijlsma, op dezelfde pagina. De een leest dat er prooien in het buizerdnest liggen en concludeert dat de slangen op de foto dus prooien zijn. Een ander leest juist dat slangen weleens kuikens eten en dat B dus juist is. …
Het korhoen sterft uit. Het is in de mode om uitsterven te bagatelliseren. Wat maakt één soort nou uit? Alsof die ene soort een op zichzelf staand incident is! Het korhoen is de zoveelste soort die met het kleinschalige landschap verdwijnt.
Korhoenders zijn schitterende beesten met een buitenissige balts: het bolderen. Opgewonden springend tonen de hanen hun witte kont, rode voorhoofd en zwarte lierstaart met veren als vraagtekens. Die hennen snoepen onderwijl quasi achteloos knoppen uit een berk. …
Op Schiermonnikoog kijk ik of de rozenkransjes bloeien. Ze bloeien. Zowel de witte mannetjes als de roze vrouwtjes bloeien met tientallen. Rozenkransjes zijn kleine composieten, ruim een decimeter hoog. Ze groeien in de duinen. Op Schier althans. En ergens bij Bergen. Maar verder nergens meer. Nou ja, er is nog een enkele groeiplaats met alleen mannetjes of alleen vrouwtjes. En die gaan een keer dood. Voor de lange termijn is zaad nodig en dat komt er alleen als er vrouwtjes zijn en op z’n minst één mannetje. Je zou toch wat stuifmeel van de mannetjes overbrengen naar de vrouwtjes. Maar dat is taboe in natuurbeherend Nederland. We plaggen, maaien, snoeien, hakken en trekken, we vervoeren zaden aan onze schoenen, broeken, honden en caravanmatjes, we rukken bevers, otters en korhoenders aan, we zetten koeien en paarden uit, maar een toefje stuifmeel verplaatsen? No way.
Rozenkransje klinkt katholiek, maar ik geloof niet dat de naam een religieuze betekenis heeft, al wordt er wel een magische werking aan het plantje toegekend. In huis opgehangen zou het tegen blikseminslag beschermen. Er zouden te weinig rozenkransjes zijn voor de bescherming van één gehucht.
Vijftig, honderd jaar geleden waren rozenkransjes algemeen. De mensen plukten er bossen van. Van de roze vrouwtjes vlochten ze kransen voor op het hoofd: rozenkransjes.
Op Schier bloeien nu tientallen. Ze gedijen goed op de afgeplagde duinen. Er is met de inwaaiende en -regenende fosfaten wel jaarlijks ingrijpen nodig. Anders overwoekeren duinbramen het rozenkransjesgebied weer. Natuurmonumenten wil dat openhouden overlaten aan grote grazers. Grote grazers, het grote geloof van het natuurbeheer. Ze knabbelen hier, ze poepen daar. Als ze onderweg de rozenkransjes maar niet vertrappen.
Slangen zijn gevreesd en gehaat. Volgens sommigen is dat er bij mensen ingestampt omdat angst voor slangen ooit onze overlevingskansen deed toenemen. Het zou kunnen, bij andere dieren kan angst voor vijanden ook aangeboren zijn. Veel vogels weten de eerste keer dat ze een slechtvalk zien, dat ze moeten wegwezen. Van een buizerd schrikken ze minder. Buizerds jagen waarschijnlijk wel konijnen en muizen de stuipen op het lijf. Dat zijn gebruikelijker buizerdhapjes dan vogels.
Overal ter wereld slaan mensen slangen meteen dood. We geloven zelfs dat een slang het kwaad in het paradijs introduceerde.
Aangeboren of bijbels, slangenhaat is volkomen uit de tijd. In Nederland leven drie soorten slangen, alledrie schaars en ongevaarlijk. Alleen de adder (foto) kan pijnlijk bijten, maar je moet hem wel eerst zien te vinden en lastig vallen, wil hij dat doen. Ik ken niemand die ooit door een adder gebeten is. Zelf hoop ik op de hei altijd adders te zien, maar mijn metgezellen huiveren bij het idee.
Adders en buizerds eten beide graag muizen en kikkers. Beide versmaden ook een kuiken niet, een gemakkelijke prooi immers? Wel veel snavel, poot en veer, maar ach…
Op de foto ziet u adders en kuikens. Wie eet wie, denkt u?
A. Kuiken eet slang
B. Slang eet kuiken
C. A en B zijn allebei juist
D. A en B zijn allebei onjuist
E. Weet niet
F. Anders, nml:
Mail uw antwoord met naam en adres uiterlijk woensdag via www.dijksterhuis.net/blog/ ovv Prijsvraag adder. Onder de inzenders van het juiste antwoord wordt het boek Mijn Roofvogels van Rob Bijlsma verloot. De winnaar wordt vrijdag vermeld.
Het eerste koolzaad zag ik eind januari bloeien. Toen leek de herfst naadloos over te gaan in de lente. Plotseling viel de vorst in, met een temperatuur tot min 17. Het koolzaad bevroor in de bloei zijner leven. Ook het koolzaad op de akkers, dat nog lang niet bloeide, kwam voortvarend uit de bodem op. Het leed in februari fikse vorstschade. Vandaar dat er nu, normaal gesproken de hoogtijdagen van de koolzaadbloei, weinig koolzaad bloeit. Nochtans zag ik in de buurt van Ten Post en bij Saaksum fraaie velden bloeien. …
Vier jaar geleden kwam ik een paar keer in de Houtrakpolder, tussen Amsterdam en Haarlem. Daar, tegen het decor van enorme kranen en silo’s in de haven, en recht onder dertig landende vliegtuigen per uur, kwam een nieuw ecologisch hoofdstructuurtje op landbouwgrond. Voordat die landbouwgrond was voorzien van de onvermijdelijke bruggetjes, voorlichtingspanelen en grote grazers, was er een paar jaar voorbij. In de tussentijd richtte beheerder Tom van Spanje het in met tijdelijke natuur bij uitstek: akkernatuur. …