Koos Dijksterhuis

In oktober raken de wespen aan het eind van hun Latijn. Dat geldt voor gewone wespen en voor hoornaars, die reuzenwespen die afgelopen zomer voor veel komkommernieuws zorgden. Hoornaars bezorgen ons geen last, tenzij we hun nest verstoren. Dan ontsteken ze in razernij.

De meeste hoornaarwerksters zijn al dood of ze dolen rond. Tijdens nachtvorst leggen de laatste het loodje. De koninginnen gaan ook dood of zijn gepensioneerd als broedmachine. Jonge koninginnen, kroonprinsessen zou je ze kunnen noemen, en mannetjes vliegen nog wel rond en denken maar aan één ding: u weet wel. …

Lees Meer Lees Meer

Op trek naar het zuidwesten strijken lijsters en hun verwanten na een nacht stevig doorwieken graag neer in bessenstruiken en -bomen. Zij vinden vogelkers, meidoorn, lijsterbes, duindoorn en kardinaalsmuts geschikt voor een dagje pauze. Het kan daar leven van de merels, zanglijsters, koperwieken en kramsvogels, maar ook van spreeuwen, roodborstjes, roodstaarten en zwartkopjes. Veel vogels volgen op trek de kust en juist langs de kust groeien veel van de genoemde bessenstruiken. Het mooie is dat de smullende vogels de pitjes uitpoepen en daarmee zorgen voor de verspreiding van bessenstruiken langs hun vliegroute. Ze verbouwen zelf hun proviand. …

Lees Meer Lees Meer

Over de steenblokken op de pier van IJmuiden hipt een zangvogel. Het is een pieper, maar welke? Ik twijfel tussen gras- en oeverpieper. Graspiepers zijn vogels van grasland en oeverpiepers van rotskusten, dus de omgeving lijkt meer des oeverpiepers. Maar in de trektijd vliegen er gras- zowel als oeverpiepers langs de kust.

De verschillen in uiterlijk zijn subtiel. Een oeverpieper is iets groter, maar hoe schat ik zonder vergelijkingsmateriaal zijn omvang? Bovendien is er overlap in lengte. De oeverpieper begint waar de graspieper eindigt: vijftien-en-een-halve centimeter. Oeverpiepers hebben een iets zwaardere snavel en een iets langere achterteen. Yeah right; zou die snavel zwaar genoeg zijn? …

Lees Meer Lees Meer

Iedere nazomer verzamel ik zaden van stokroos. Ze staan in vele voortuinen en hangen lonkend over de tuinhekjes. Ze zijn zelfs populair in tegeltuintjes in de binnenstad: uit een halve gelichte tegel torenen de bloemen ruim twee meter op. Ik heb een voorkeur voor donkerpaarse.

Zulke makkelijke kostgangers met mooie bloemen – echt wat voor mij. Ik strooi de zaden elk jaar over en buiten alle perken, maar er groeit nooit iets op. Zijn ze niet opgewassen tegen de concurrentie in mijn wildernis? Worden de kiempjes door de slakken in de kiem gesmoord? Of eten vinken, mussen, merels en spreeuwen de zaden al op, voordat ze uitkomen? Ik geef zelf het bosje aan de zuidkant de schuld. Het laat te weinig zon door; stokrozen worden graag in het zonnetje gezet. …

Lees Meer Lees Meer

Karpers zijn algemene zoetwatervissen. Ze zwemmen in vaarten, plassen en vijvers en zijn in trek bij sportvissers. Ze zijn niet heel moeilijk te vangen, want ze eten bijna alles. Al heb ik eens een visser aasbolletjes met een slinger tientallen meters zien wegwerpen. Zo hoopte hij karpers te lokken. Helaas voor hem kaapte de plaatselijke hanggroep van kokmeeuwen bijna ieder aasbolletje weg. De visser klaagde dat hij vooral de meeuwen voerde, maar leek daar niet onder gebukt te gaan. …

Lees Meer Lees Meer

In de herfstvakantie bezoeken zoon en ik Madurodam. Op een model van een baggerschuit staat een blauwe reiger. De reiger heeft het slim bekeken. In de havens, kanalen en grachten van Madurodam zwemmen karpers, en als die op schaal zijn, zouden er in grachten op ware grootte karpers als vinvissen zwemmen. De vissen tasten de bodem af, steken hun opengesperde muilen uit het water en snuffelen aan de snoep- en chipszakjes die het publiek in het water laat vallen. …

Lees Meer Lees Meer

Ieder najaar is het weer genieten van de herfstkleuren. Ensembles van geel, rood, oranje, groen, paars en bruin sieren de natuur en de bermen, soms tegen een decor van witte stammen, een indigoblauwe of juist pelgrimgrijze hemel. Iedere herfst verschijnen er artikelen over waarom bladeren verkleuren en hoe bomen hun blad loslaten. Het lijkt ouwe koek. Toch zijn niet alle finesses ervan bekend. …

Lees Meer Lees Meer

Vorige week ging ik naar de presentatie van het lijvige, loodzware boek van Maria Sibylla Merian over de insecten van Suriname. Het boek stamt uit 1705, maar wat wij te zien kregen is een heruitgave.

Maria Merian werd beroemd vanwege haar ontdekking dat rupsen uit eitjes kruipen en vlinders worden. Zij kon mooi tekenen, en was de eerste die vlinders samen met hun waardplant  afbeeldde. …

Lees Meer Lees Meer

Gisteren schreef ik dat ik me een parasiet zou voelen, als ik na mijn dood mijn organen voor mezelf zou houden, maar wel andermans organen zou willen, als die mijn leven konden redden.
Ik schreef dat naar aanleiding van een column van Bert Keizer in Trouw. Over parasitisme had een andere columnist eerder die week geschreven. …

Lees Meer Lees Meer

Een hoogbejaarde grizzlybeer kijkt toe hoe zijn jonge soortgenoten de ene zalm na de andere uit de rivier meppen en oppeuzelen. Eén van de jongemannen gooit hem een zalm toe. Hier ouwe, heb jij ook wat.
Apen slaan met een steen de bast van noten stuk om bij de noten te komen. Stenen van bruikbare omvang en het juiste gewicht zijn schaars. Een aap zit zonder steen naast een aap met een steen. Hij kijkt toe hoe zijn soortgenoot een noot bewerkt. Als de noot is gekraakt, steekt de wachtende aap zijn hand uit, precies zoals een mens dat zou doen. En de aap krijgt de steen. …

Lees Meer Lees Meer