Koos Dijksterhuis

In september raakt de vogeltrek op dreef. Op Schiermonnikoog struin ik nog liever door de kwelder dan anders. De kleuren zijn er prachtig, mede dankzij het herfstrood van zeekraal, maar ook de kans op verrassende trekvogels lokt mij.

De lepelaars en kleine zilverreigers verzamelen zich voor hun uittocht, de bruine kiekendieven maken zich klaar voor vertrek, en uit het noorden arriveren zwarte ruiters, groenpootruiters, bosruiters, witgatjes, oeverlopers, kemphanen en tureluurs. Die strijken graag neer langs de slenken die met elke vloed vol-, en vervolgens weer leegstromen, waarna een nieuwe laag voedselrijk slik beschikbaar komt. …

Lees Meer Lees Meer

Het is 24 jaar geleden dat die vliegtuigen tegen de wolkenkrabbers in New York vlogen. Drieduizend doden. Die torens stonden er toen 28 jaar en hoe lelijk ook, ze hoorden bij het silhouet van de stad.

De aanval was het idee van een baardige man uit het Midden-Oosten, een religieuze dwarsligger die het opnam tegen wereldmacht nr.1. Na het eerste vliegtuig dachten de mensen nog dat het een ongeluk was.

Gek genoeg botst er bijna nooit per ongeluk een vliegtuig tegen een wolkenkrabber, terwijl er nog altijd veel van die enorme bouwwerken bij komen en er ook gestaag meer vliegtuigen in de lucht zijn, alle klimaattoppen ten spijt. …

Lees Meer Lees Meer

Sinds ik mijn tweede verjaardag op Schiermonnikoog vierde, heb ik dat vaker gedaan. Sindsdien is het eiland veranderd. Dat geldt ook voor de Berkenplas, een vroegere zandwinning die als recreatieterrein werd ingericht. Als kind heb ik er veel met water en zand gespeeld. Als vader kon ik dat dankzij mijn kinderen ongegeneerd nog eens doen.

De plas werd omringd door zandstrand, en dat werd ’s winters onderhouden. Nu is er alleen nog een wit zandstrandje voor het paviljoen. Er zijn speeltoestellen bij gekomen, de waterfietsenverhuur is verdwenen, er kwam een schelpenpaadje en ondanks het helofytenfilter kun je er nog steeds zwemmerseczeem oplopen.

De bomen om de plas werden hoger, het strand raakte bedekt met korstmossen en moerasplanten als watermunt. In het water breidden rietkragen zich uit. Tegenwoordig zie je er niet alleen meeuwen, meerkoeten, wilde eenden en ’s winters een kuifeend, maar ook ijsvogels en dodaarzen. Die broeden er zelfs. …

Lees Meer Lees Meer

Eindelijk las ik de verhalen van Raymond Carver. Die verhalen stonden al bijna dertig jaar op mijn lijstje ‘te lezen’. Ik maak overal lijstjes van. Ooit zag ik een vacature voor ‘lijstenmaker’, maar ik houd het bij lijstjes. Ik las Carver en dan meteen al zijn 72 verhalen maar, in het twee jaar geleden in Nederland uitgebrachte Een kleine weldaad (Van Oorschot).

Carver is als schrijver vooral bekend van zijn korte verhalen. Hij schreef ook gedichten maar van romans kwam het niet. Zelf verklaarde hij dat hij het met kinderen en allerlei baantjes veel te druk had voor dat lange-termijn-werk. Zijn alcoholconsumptie zal ook niet geholpen hebben. …

Lees Meer Lees Meer

Op Schiermonnikoog loop ik ’s morgens vroeg over de Balg, de enorme strandvlakte aan de oostpunt van het eiland. Naarmate de vloed opkomt begeven zich steeds meer meeuwen (kok-, storm-, zilver-, kleine en grote mantel-) op het strand om tijdens hoog water uit te rusten. De grote sterns hebben daar minder behoefte aan. Die zijn hier met hun uitgevlogen jongen aan het vissen. Met hun krrrassende roep houden ze voortdurend contact.

Langs de waterlijn dribbelen drieteenstrandlopers. Die laten je, zolang je ze geen aandacht geeft, vlakbij komen. Word je opdringerig, dan vliegen ze groepsgewijs op met een kort, tweetonig piepje. Ze scheren over het water in een boog om je heen, om verderop hun gedribbel langs de golven te hervatten. De meeste zijn net gearriveerd uit Groenland. …

Lees Meer Lees Meer

Stefan Brijs schreef weer een mooi boek. Brijs woont sinds een jaar of tien in Andalusië en houdt daar van alles in de gaten, maar vooral de natuur. Het geduld van de bloemen (Atlas Contact, €23,99) is een soort Spaans natuurdagboek. Brijs heeft roodkopklauwieren en bijeneters in zijn tuin en raakt gehecht aan de onder zijn dakgoot broedende zwaluwen. Maar zo blij als hij wordt van een bokkenorchis, zo somber stemt hem de teloorgang van het landschap en de natuur in Zuid-Spanje.

Eindeloze plantages van olijven, avocado’s en andere cashcrops zuigen de grond leeg en verspreiden hun pesticiden. Ik heb vogelrijke herinneringen aan Spanje, maar in de tien jaar dat hij er woont zag Brijs van alles verdwijnen, waaronder de leeuweriken. …

Lees Meer Lees Meer

Men vraagt mij vaak hoe ik toch vier keer per week een onderwerp uit de natuur weet te halen. Dat is gemakkelijker dan men denkt. Er zijn twee miljoen soorten planten en dieren beschreven. Eén van die soorten is Homo sapiens, de mens. Over de mens worden per jaar zeker honderdduizend boeken geschreven. Dan blijven er voor mij 1.999.999 soorten over om een kolom mee te vullen.

Eitje. …

Lees Meer Lees Meer

Bijna twintig jaar geleden hebben natuurbeschermers veldparelmoervlinders uit een vlakbij de grens gelegen gebiedje in België gehaald en in Zuid-Limburg uitgezet. Niet de vlinders zelf werden tien kilometer verplaatst, maar hun rupsen. Het doel was niet alleen die soort terug te krijgen in Nederland, maar vooral om het effect van begrazing met schapen op vlinders te bepalen.

In 1995 was in Nederland voor het laatst een veldparelmoervlinder gezien. Deze oranje met zwarte vlinders leefden op de schrale, kalkrijke hellingen in de Zuid-Limburgse heuvels. De paar reservaatjes die beschermd werden tegen de agrarische roofbouw verloren hun bijzondere flora aan de sluipmoordenaar stikstof. Stikstof werkt als kunstmest en stimuleert een hoge, dichte grasmat en snelgroeiende ruigteplanten. Daar is voor veel vlinders geen plaats meer. …

Lees Meer Lees Meer

Augustus. De hei bloeit, eikels vallen, de meidoornbessen kleuren rood… Begint de herfst een maand eerder dan in de goeie ouwe tijd? Zou dat het effect van klimaatverandering zijn? Er wordt bij van alles meteen ‘klimaatverandering!’ geroepen, maar het lijkt me in dit geval waarschijnlijk.

Veel mensen zijn waarschijnlijk juist blij met woestijndroogten, hittegolven, bosbranden, wolkbreuken, wervelwinden en een hel op aarde, want waarom zouden ze anders leiders kiezen die geen klimaatbeleid willen?

Hè, nou schrijf ik toch nog als een klimaatdrammer die zijn kop niet in het zand steekt. …

Lees Meer Lees Meer

Nu, in de nazomer, zie ik allerlei jonge vogels rondfladderen; vaak in families of groepen. Mezen, vinken, putters, karekieten, kwikstaarten, vliegenvangers, grasmussen, graspiepers, rietgorzen, rietzangers… En natuurlijk: mussen en spreeuwen. Mussen en spreeuwen schuimen in groepen van leeftijdsgenoten de wijken en velden af. Het is de generatie van afgelopen lente.

Jonge spreeuwen vlogen uit, verschoven hun dieet van puur carnivoor naar deels vegetarisch (en kregen er dertig centimeter maag-darmkanaal bij). Ze doen zich te goed aan zaden en vruchten, al blijven rupsen en emelten geliefde hapjes. …

Lees Meer Lees Meer