Koos Dijksterhuis

Midden op de winterdag loop ik tegen een stelletje prachtige paddenstoelen aan. Ze zijn oranjebruin en een beetje transparant, als de zon er van achter tegenaan schijnt. Ze groeien op vlier en ze heten judasoren. Ze kunnen goed tegen droogte en tegen vrieskou. Dan verschrompelen ze tijdelijk even, om zich in betere tijden weer vol vocht te zuigen en op te zwellen.

Judasoren zijn al even taai als het vlierhout waarop ze groeien. Vlieren trotseren langs onze kusten de zoute zeewind. Ze buigen zich dan landinwaarts en zien eruit als stervende stakkerds; kaal en krom. Meer dood dan levend, en ook nog geplaagd door judasoren die hun hout verteren. En toch, bijna altijd zit er in zelfs de meest krakkemikkige vlier nog wel wat leven. …

Lees Meer Lees Meer

In vennen in de duinen zie ik kleine, mollige futen. De eerste kleine fuut zie ik als ik even sta te kijken naar een waterhoen dat zich behoedzaam tussen twee meerkoeten door manoeuvreert. Het fuutje plopt ineens uit het water te voorschijn in het kijkerbeeld. Het is grijsbruin en valt niet op. De vogel gunt me nauwelijks de tijd om scherp te stellen, of hij duikt alweer onder. …

Lees Meer Lees Meer

Op de zaterdag voor Kerst maakte ik met vier bezoekers een rondwandeling van Groningen naar Noorddijk en Garmerwolde. Twaalf kilometer. Het was somber, vochtig, druilerig, miezerig, winderig, waterkoud snertweer – alsof de wolken je onder hun duim probeerden te houden. Onzin natuurlijk, wolken proberen niets. Ze hadden wel het effect dat bijna niemand zich naar buiten waagde. Misschien spaarden de mensen hun krachten ook wel tot Tweede Kerstdag, als ze hun nieuwste uitbreidingen er weer af wilden lopen. Hoe dan ook, op een enkele hondenuitlater na hadden we het rijk alleen. …

Lees Meer Lees Meer

In mijn tuin staat er een. Ik vind hem niet heel mooi en bovendien stinkt ie, maar het is wel een van de weinige bloeiers, hartje winter. Niet heel mooi is nog geen lelijk, en ik vind de kerstroos best een beetje mooi, zeker als vlag op een bloemloze modderschuit!

De groene bladeren van de plant lijken op kleine palmbladeren, de bloemen zijn een soort groen met witte boterbloemen (van wie de kerstroos familie is), vaak met een paarsroze gloed en rand. Althans de soort kerstroos die ik bedoel. …

Lees Meer Lees Meer

Tjokvol ideeën voor kleinschalige, milieuvriendelijke vernieuwingen zat Sietz Leeflang, oprichter van milieu-organisaties De Kleine Aarde en De Twaalf Ambachten, uitvinder van het reukloze en watervrije toilet, ontwikkelaar van waterzuivering met waterplanten buitens- én binnenshuis, zelfbouwer van tegelkachels en elektrische minibusjes, reparateur van bijna alles en onvermoeibaar in het anderen onderwijzen en inspireren. …

Lees Meer Lees Meer

De hoeveelheid insecten in Nederland mag dan zo alarmerend gedaald zijn, dat u ’s zomers nooit meer de geplette lijkjes van uw autoruit hoeft te schrapen, met de hoeveelheid libellen gaat het goed. Dat meldt de Vlinderstichting (die er libellen bij doet).

Libellenlarven leven in het water en als waterland is Nederland vanouds libellenland. De laatste veertig jaar gaat het goed met deze insecten. Nou kan het met het water ook niet slechter gaan dan in de jaren ’70, toen er in Nederland nauwelijks water te vinden was waar je een meter doorheen kon kijken en toen riviertjes regelmatig onder een laag schuim met dode vissen schuilgingen. Sinds 1975 mag water niet ongezuiverd geloosd worden, en ging de waterkwaliteit vooruit. Tot genoegen van libellen. …

Lees Meer Lees Meer

Op school kweekten ‘we’ (de biologiedocent) in een petrischaaltje agar-agar een bloeiende gemeenschap van bacteriën. Welke soort bacteriën het was, weet ik niet. De kolonie lag als een wittige vlek op of in de voedingsbodem.

Bacteriën zijn eencelligen die zich voortplanten door zich in tweeën te splitsen. Daarbij verdubbelt een bacterie zich dus. Dat doet een bacterie om de zoveel tijd, ik meen dat de docent 20 minuten zei. Herhaalde verdubbeling van een populatie leidt snel tot gigantische hoeveelheden, gedenk de legende van het schaakbord met de 64 vakjes waarop 1, 2, 4, 8 enzovoorts rijstkorrels gestapeld werden. Halverwege het bord raakte de wereldrijstvoorraad op. …

Lees Meer Lees Meer

Een van de terugkerende thema’s in de lezerspost die ik ontvang is een insect waarvan mensen de naam willen weten. Het betreft een wants die ’s winters op verwarmde plaatsen afkomt, woonhuizen bijvoorbeeld, en die de weg naar binnen gemakkelijk vindt omdat hij infraroodstraling kan zien. Hij ziet de warmte.

Het betreft de bladpootrandwants, vaak per ongeluk bladpootwants of bladrandwants genoemd, die in wetenschapslatijn als Leptoglossus occidentalis door het leven gaat. Occidentalis betekent westers en de wants komt inderdaad uit het wilde westen. Het is een immigrant uit Amerika, die zo’n tien jaar geleden Europa heeft gekoloniseerd. …

Lees Meer Lees Meer

De kerstboom is in huis. Vorig jaar hadden we dezelfde, al was ie toen iets kleiner. In de tussentijd stond ie een jaar in de tuin. Zijn takken zijn wonderschoon uitgegroeid met lichtgroene uitlopers, als blonde extensies in een donkere haardos.

Sommige takjes hebben geen lichtgroene, maar bruine punten. Waarschijnlijk pleegde de kerstperiode binnenshuis een aanslag op zijn conditie, en heeft de boom het ternauwernood overleefd. Deze tweede kersttijd kon weleens zijn laatste worden. Ik voel medelijden met het boompje, al heeft hij zelf geen benul van wat er gebeurt. Althans, dat neem ik gemakshalve aan. Des mensen welbehagen, des bomen onbehagen. …

Lees Meer Lees Meer

De kruisbek die hier laatst met zijn scheve snavel stond afgebeeld deed Jeanneke van der Linden denken aan de koolmees die afgelopen lente in haar tuin op de zaden afkwam. Ze stuurde me een vage foto; er leken twee twijgjes aan ’s mees snavel te kleven, maar dat zou nog merkwaardiger zijn geweest dan een doorgegroeide snavel.

Van der Linden reageerde ad rem op de suggestie van takjes. ‘Ruim vier weken lang op dezelfde plaats vastgeklemd? Boven en onder symmetrisch? Dat is dan wel heel hardnekkig. En dan toch nog flink kunnen eten? Ik geloof er niets van.’ Zij speurde op internet en vond vergelijkbare snavels. …

Lees Meer Lees Meer