Paddestoelen zijn er niet alleen in de herfst, maar het hele jaar. Fluweelpootjes zijn echte winterpaddestoelen. Ze groeien op boomstronken en dode loofbomen en daar groeien ze altijd in bundels. Ze hebben hoeden in de oranjebruine tint van honing. Als jonkie zijn hun stelen geel, terwijl die gedurende hun leventje in bruine richting verkleuren. Die stelen hebben een fluweelzacht vachtje. Misschien houdt dat vachtje ze warm. Fluweelpootjes kunnen tegen vorst. …
Paddestoelen worden ook schimmels genoemd. Het is altijd een beetje apart om een beschimmelde paddestoel te zien, een beschimmelde schimmel dus. Maar er zijn ook spinnen etende spinnen, insecten etende insecten, vogels etende(roof)vogels en zoogdieren etende (roof)dieren. Ook mensen eten andere zoogdieren. Kannibalisme is dat niet. Daarbij: ook paddestoelen moeten ergens aan dood gaan.
Een verdwijnende paddestoel gaat trouwens niet dood, maar blijft in de grond of in het materiaal waarop hij groeide in leven als een web van ragfijne draden. Schimmeldraden zo u wilt. Mycelium heet dat, ofwel de zwamvlok. …
Toen ik eens in Zuid-Spanje was, zag ik daar paaltjes en dode planten vol huisjesslakken. Het waren zandslakken. Dat zijn zo’n beetje de meest algemene huisjesslakken langs de Zuid-Europese kusten, van Portugal tot Turkije.
In artikelen kwam ik een verklaring voor dit klimgedrag tegen: in de genadeloze hitte zoeken slakken verkoeling op winderige hoogtes. Ze zouden dat vooral in droge periodes doen. Behalve in de wind zitten ze daar in de volle zon. Ik weet niet of u wel eens genadeloze, Spaanse zomerhitte heeft meegemaakt, maar ik kan u verzekeren dat u dan beter de schaduw kunt opzoeken dan de volle zon. Waarom voor huisjesslakken het omgekeerde zou gelden, begrijp ik niet. In de wind zullen ze bovendien sneller verdrogen dan uit de wind. …
In museum de Fundatie in Zwolle loop ik aan tegen een kleine, doorzichtige koepel met bonsaiboompjes en andere miniaturen erin. Het doet me denken aan Biosfeer, het experiment waarbij werd gepoogd een voor mensen leefbaar ecosysteem te handhaven in een enorme, afgesloten kas. Het is een kunstwerk van de Japanse neo-dadaïst Tetsumi Kudo. Wat is ook alweer het verschil tussen dada- en neo-dadaïsme? …
Een vogelbekdier, een kruising tussen een auerhoen en een korhoen, een verboden vrucht… Jarenlang fietste ik erlangs, zonder te weten dat zich achter die ene gevel aan de Korreweg te Groningen een natuurmuseum bevond. Het is de verzameling van Klaas Nanninga, die wekelijks over één van zijn verzamelobjecten schrijft in het Nederlands Dagblad. Hij heeft zijn stukjes nu gebundeld in Het Rariteitenkabinet. …
De eerste vogel die ik in 2017 hoorde zingen, was een winterkoning. Winterkoningen zijn heel klein, maar hebben een indrukwekkend stemvolume. Ze ratelen en rinkelen hun lied door het vorstige winterbos en door de nevelige wintertuin. Samen met roodborstjes en heggemussen scharrelen ze door kale kruinen, ontbladerde struiken, verdorde planten en gevallen bladeren. Al is “samen” een overstatement. De vogeltjes beconcurreren elkaar in hun voortdurende zoektocht naar larven en insecten. Ze gaan elkaar liever uit de weg dan dat ze samen optrekken. …
In oktober zijn ze uit het noordoosten aan komen vliegen. Ze streken neer op het Lauwersmeer, het IJsselmeer en de Randmeren om eens lekker fonteinkruiden te eten. Onderweg uit hun broedgebied in Noord-Rusland deden ze dat ook op diverse wateren langs en in de Oostzee. De zaden van fonteinkruiden zijn vaak nog intact als ze uitgepoept worden. Die ontkiemen soms en zo verspreiden en verbouwen kleine zwanen hun eigen voedsel langs hun trekroute. …
Dat zwanen mooi zijn, is algemeen bekend. Dat er in Nederland drie soorten zwanen voorkomen, is minder bekend. En dan tel ik zwarte zwanen nog niet eens mee, want dat zijn verwilderde huisdieren. Er zijn in Nederland drie soorten witte zwanen…
De bekendste zijn de knobbelzwanen. Statig glijden ze door het water, statig wieken ze door de lucht, waarbij hun vleugels karakteristiek zwiepen. Ze hebben een oranjerode snavel. Ze zitten in de lente op hun enorme nest – vaak een met riet bekleed eilandje. Ze blazen en bollen hun vleugels als iets hen niet zint, en ze komen af op gestrooid brood. …
Met vrienden die aan de IJssel wonen wandelen we over de door een rivierlus omhelsde uiterwaarden. Het water staat laag, zodat we de slenken en sloten weliswaar met modderschoenen, maar droge voeten kunnen oversteken. Ganzen gakken over, kramsvogels strijken tsjakkend neer in bomen, zilverreigers en buizerds wieken voorbij.
Om ruimte voor de rivier te scheppen gaat dit stokoude natuur- en cultuurland op de schop. We zien dat een deel van de meidoornhagen en wilgenstruwelen al is weggeragd. Bomen zouden de doorstroming belemmeren. Alsof een buiten zijn oever getreden rivier zo stroperig stroomt, dat een rij bomen een hindernis vormt. Die bomen zijn niet alleen mooi, ze huisvesten allerlei beesten. Waar moeten de bevers voor het hoge water vluchten, als er geen bomen meer zijn? …
Paddestoelen zijn chemische fabriekjes. Sommige maken stofjes waarvan je je na consumptie ongeremd kunt voelen. Die ongeremdheid kan ver gaan en tot de dood leiden. Omdat mensen door het dolle heen raakten na het eten van paddestoelen, associeerde men die zwammen met heksen en duivels. Zelf de verantwoordelijkheid nemen voor onze daden is niet ’s mensen sterkste kan. Als het slecht gaat, ligt het aan de duivel of andere pech en bij voorspoed danken wij God. …