Koos Dijksterhuis

Vorige week was het de warmste dag sinds vorige zomer. Ik was in geen jaren in het Bargerveen geweest, het hoogveen in de zuidoosthoek van Drenthe, waar vanaf midden 19de eeuw het Amsterdamsche Veld werd afgegraven voor de turf. Het veen is niet genoemd naar het naburige Nieuw-Amsterdam, maar veld en dorp zijn genoemd naar de Amsterdamse financiers van de turfwinning.

Nu is het Bargerveen een reservaat van Staatsbosbeheer. Het was jarenlang Nederlands enige bolwerk van grauwe klauwieren. De laatste jaren duiken die op wat meer plekken op. Grauwe klauwieren zijn nog niet terug uit Afrika. Wel verwachten we fitissen, de eerste boerenzwaluw, misschien de eerste zwartkop, de eerste blauwborst, de eerste boompieper van het jaar. …

Lees Meer Lees Meer

Hij woekert weer, hondsdraf, om in één zomer meters bodem te bedekken. Op een mengsel van donkere tuinaarde en zeeklei is dat bedekken van bodems een kwestie van weken. Hondsdraf is dan niet meer bij te benen, en de doorgaans kleine blaadjes kunnen dan gemakkelijk zeven centimeter in doorsnee worden. …

Lees Meer Lees Meer

Tjonge, wat gaat alles snel na een lentedag en een regennacht. Je ziet lijsterbes, kastanje, meidoorn en wilg vergroenen. Andere bomen bloesemen, zoals de sleedoorn, een wilde pruim met wrange vruchten. Paardebloemen bloeien, paarse dovenetels, hondsdraf. Padden paren, kikkers kwaken, vogels zingen en vlinders fladderen. Op mijn stukje vorige week over het klein koolwitje reageerde Pierre met waarnemingen van gehakkelde aurelia’s. Pierre woont in Rotterdam en is één van de trouwste reageerders op de webversie van het natuurdagboek. Net als hij houdt Jeanette Essink het natuurdagboek en vooral de natuur goed in de gaten. …

Lees Meer Lees Meer

Wat een verrassing, om in de Kennemerduinen een krooneend tegen te komen. Een kroonwoerd nog wel, met ronde, oranje kop en rode snavel. Nu liggen de Amsterdamse Waterleidingduinen niet ver van de Kennemerduinen en de Waterleidingduinen zijn bekend terrein voor krooneenden. Van de winter nog zag ik ze daar rond dobberen. Toch leuk, zo’n krooneend in een duinmeer… …

Lees Meer Lees Meer

Salamanders kruipen onder de boomstronken en stenen uit, waar ze zich in de winter schuil hielden. Ze zien er eerst nog slapjes uit, maar knappen zienderogen op. Het zijn kleine watersalamanders. Ik vraag me af hoe ze in de sloot langs onze wijk kunnen overleven, want die sloot staat stijf van de vis. Salamandereitjes en – larven moeten een voedzaam hapje voor die vissen zijn. Ook leven er geelgerande waterkevers met hun larven en libellenlarven – allemaal onverzadigbare vreetzakken. …

Lees Meer Lees Meer

In ons huisje op Schiermonnikoog leeft, nee sterft het van de pissebedden, steenmotten of hoe ze maar heten. Na een paar weken afwezigheid ligt de vloer bezaaid met hun lijkjes. Als we de kachel opstoken, staan enkele pissebedden op uit de dood, maar de meeste zijn er echt geweest. Ik veeg ze op en gooi ze naar buiten. Er is vast een vogel of egel die pissebedden lust. Pissebedden zijn tenslotte kreeftachtigen en kreeft is een delicatesse. …

Lees Meer Lees Meer

Drie zomers heb ik bioloog Jeroen Reneerkens opgezocht in Noordoost-Groenland, waar hij drieteenstrandlopers onderzoekt in hun broedgebied. Drieteenstrandlopers broeden er in de korte poolzomer hun vier eieren uit. Als die eieren gelegd zijn, duurt het drie weken voor ze uitkomen. Omdat de kuikens op de dag dat ze uit het ei breken al in de benen gaan, mogen ze niet te veel in leeftijd verschillen. Maar een drieteenstrandloper legt maar één ei per dag. Ze wacht tot alle eieren er zijn en begint dan pas met broeden. Het eerste ei moet dan drie dagen wachten. Daar kan het tegen, de ontwikkeling van het toekomstige kuiken begint pas als het bebroed wordt. De broedende oudervogels hebben dan een kale plek op hun buik, waarmee ze de eieren beter kunnen opwarmen. Ze stoken de boel op tot 39 graden. Vogels hebben een hogere lichaamstemperatuur dan mensen. Dat broeden doen moeder en vader afwisselend. Jeroen heeft piepkleine thermometertjes met een elektronische opslagruimte waaruit later de temperatuur van meerdere dagen is terug te lezen, zogenoemde thermologgers. Die hebben we tussen de eitjes gezet, om de nesttemperatuur te meten. Als er even geen vogel op het nest zit, keldert de temperatuur naar een graad of vier in de schaduw, al blijft het nest warmer in de zon, tot wel 28 graden rond de middag. …

Lees Meer Lees Meer

Eén van de vroegste broedvogels des lands is de roek. Een paar weken geleden stapten roeken nog door de weilanden waar ik vaak fiets. Nu zijn die weilanden overgenomen door kieviten en kraaien. Maar roeken zijn er minder, hoewel roeken van onze kraaien het meest neigen naar weilanden en akkers. Roeken zijn gek op oogstresten en nog gekker op noten. Ver buiten de wijk waar enkele walnotenbomen staan, liggen lege doppen langs het fietspad. Nu hebben de roeken hun posities ingenomen op het nest. …

Lees Meer Lees Meer

Nachtvlinders vlogen ook in de winter wel rond, maar voor dagvlinders moet je in de zomer op pad. Na citroenvlinders en kleine vossen zijn de eerste dagpauwogen verschenen en nu komen de koolwitjes tevoorschijn. Sommige tuinders en moestuinders slaat de schrik om het hart. Maar koolwitjes lusten meer dan kool alleen. Andere kruisbloemigen en Oost-Indische kers in de buurt zou ze kunnen weglokken. Toch is en blijft kool een geliefde waardplant. …

Lees Meer Lees Meer

Van een afstandje lijken ze op speenkruid, van dichtbij zijn ze veel groter. Zaterdag zag ik de eerste dotters bloeien. Altijd feestelijk! Nu kan ik een heleboel bloemen opsommen wier bloei ik als een lentefeestje ervaar. Net als vlinders en vogels kunnen bloemen ons blij maken. Soms wordt me gevraagd wat het ertoe doet als soorten uitsterven. …

Lees Meer Lees Meer