We hadden een huismerel. Een vrouwtje met twee grote jongen. Op een dag hipte ze op Schiermonnikoog het huisje binnen, waarin ik juist aan dit stukje begon. Dat trof! De merel hipte langs de tafel, pauzeerde even en draaide haar koppie scheef om me te peilen. Ik schreeuwde niet en zwaaide niet, maar keek terug en vroeg of alles naar wens was. Ze hipte de keuken en de kamer door en vervolgens terug naar buiten, alsof ze al jaren kind aan huis was. …
Zulte is de plant waarvan de blaadjes soms als lamsoor verkocht of geserveerd worden. Dat gebeurt vooral in Zeeland, waar de plant het meest voorkomt. Zulte wordt een zoutminnende plant genoemd, omdat ie op stranden en schorren groet die soms door de zee overstroomd worden. Toch houdt zulte niet zozeer van zout, het kan er alleen beter tegen dan veel andere planten. Maar op bremzoute grond zal deze plant niet ontkiemen. De zaden drijven op zee en als ze op een kust aanspoelen, die een beetje zout maar niet bremzout is, kunnen ze daar aanslaan. Bremzout suggereert trouwens dat brem zout is, wat ook al niet klopt.
Zulte is een aster, zeeaster is zijn andere naam. In de zomer kan een pol zeeaster middenin een woestijn van strandzand uitbundig bloeien. De bloemen hebben een geel hartje en lila, witte of blauwe lintbloempjes. Echt asters. …
Niet alleen wolven rukken op uit het oosten, ook vossen vallen ons land binnen. De oostelijke vos is een grote oranje dagvlinder, die lijkt op onze eigen grote vos. Onze grote vos is al een zeldzame verschijning, maar de oostelijke grote vos was tot een paar weken geleden nog nooit in Nederland gezien.
Dat is nu wel anders.
Overal uit het land worden ze gemeld. Ze komen uit het oosten aangefladderd, met de aanhoudende oostenwind in de rug. …
Op het strand van Schiermonnikoog lig ik in de zon. Ik krijg het er warm noch koud van. Precies goed: een aangenaam zonnetje, de streling van een zacht briesje, het gedempte gekras van grote sterns boven de ruisende zee. Probeer daar eens wakker bij te blijven.
Nu heb ik kinderen bij me, en probeer daar eens niet wakker bij te schrikken. “Papa?” Dan brom ik schor dat het mag, dat de bal onder de tas ligt, dat ze zich moeten insmeren. Ik open mijn ogen en zie meeuwen zweven, zondoorschenen tegen een azuurblauwe lucht. In de namiddag strijken ze neer, op enige afstand, om naderbij te stappen. Ze weten dat mensen afval achterlaten. …
Op Schiermonnikoog groeit lamsoor. Niet meer zoveel als jaren geleden, de kwelder wordt ouder en lamsoor groeit op jongere kwelders (in Zeeland schorren) die soms door zeewater overstroomd worden. Maar ook weer niet te vaak. Op de foto is te zien hoe de bloemen vooral op de rand van de strook staan, waar de slenk buiten zijn oevers treedt.
Die slenk kronkelt als een glinsterend lint van de Waddenzee de kwelder in en reikt tot op het Noordzeestrand. Bij vloed klotst de Waddenzee richting strand, waarna de zee weer wegebt. Het lamsoor gedijt in zo’n getijdengebied. Het is een plant die vrijwel alleen op de Wadden voorkomt en in de Delta. …
Als zoon en ik op de oostpunt van Schiermonnikoog onze broodjes eten, landt er een enorme aardhommel op mijn rugzakje. Gezien de omvang is het een vrouwtje. Wat moet zo’n insect hier? Kilometers van het dichtstbijzijnde zoete water, kilometers van de dichtstbijzijnde bloem. Ze draait en scharrelt ongemakkelijk onder de last van wriemelende mijten.
Hommels hebben vaak mijten. Die maken hun gastvrouw niet dood, maar moeten even akelig voor hommels zijn als de op Schier talrijke steekvliegen voor ons. Zou de hommel met de zuidoostenwind in de rug uit Groningen zijn komen vliegen? …
Als je je op Schiermonnikoog tot voorbij paal 10 oostwaarts waagt, wordt de kans op wonderlijke vondsten groot. Een dode bruinvis of zeehond, levende zeehonden, bijzondere zeevogels, zeldzame schelpen. Ook is het verrassend hoeveel insecten je aan de marge van ’s lands periferie tegenkomt.
Zeker met aflandige wind zijn er wel zwervende, verdwaalde of weggewaaide libellen, heersbeestjes, vlinders of zweefvliegen te zien. Maar er zijn ook vaste bewoners. Vooral vliegen bevolken het strand langs de waterlijn. Het is zinderend warm als zoon en ik na het zwemmen aan de eilander oostpunt onze broodjes met gebakken ei opeten. We zitten bij het aanspelsel in de vloedlijn, met zicht op Rottumerplaat. Onze benen worden meteen verkend door een zwerm vliegen. Ze steken niet, ze bijten niet, maar ze kriebelen wel. Willen ze zout? Zout zat hier, zou je denken, alles is hier zout. …
Zoon en ik lopen terug van de oostpunt van Schiermonnikoog. De zon brandt. We klotsen door de koele zee. ‘Au!’ Ik haal mijn voet open aan een schelp. Een Amerikaanse zwaardschede, het zijn altijd Amerikaanse zwaardscheden die je voeten openhalen.
Terug bij paal 16 moeten we met de fietsen een kilometer wegzakzand kruisen naar het pad langs de duinen. Zweten! Met verhitte koppen beginnen we aan de tien kilometer naar het strandpaviljoen. Dwars door slenken en duindoorns. Het ruikt warm naar slijk en kruidig naar zeealsem. We fietsen door bloeiende parnassia, duizendguldenkruid, ogentroost, lamsoor, groenknolorchis. Veldleeuweriken vliegen langs, een kiekendief zweeft over. …
Zoon en ik gaan naar de Balg, de strandvlakte aan de oostpunt van Schiermonnikoog. Opgewekt fietsen we naar de strandovergang. Het is eb. We kunnen langs de waterlijn fietsen, over het harde zand. Terug zal dat niet gaan, dan moeten we langs de duinrand. Liever zouden we het andersom doen, want dan duwt de oostenwind je terug. Enfin, dan hadden we vroeger moeten opstaan. Hadden we dat maar gedaan, dan was het minder warm geweest…
Onze fietsen zijn roestige barrels. Iedere fiets wordt aan zee een roestig barrel. Mijn barrel is volgetast met brood, water, fruit, noten. Met handdoeken en kleren voor als het weer omslaat. Met verrekijker, fototoestel en boek, voor als we de vloed overblijven. …
Jonge huismussen, jonge mezen, jonge vinken en putters, jonge zwaluwen en kwikstaarten, jonge tjiftjaffen en winterkoninkjes. De spotvogel zwijgt en zit misschien op de eieren, een ringmus verzamelt strootjes en vliegt ermee de bosjes in.
Bij ons huisje op Schiermonnikoog was het een vruchtbaar seizoen. Ook jonge spreeuwen zijn er. Of ze in de grote nestkast broedden weet ik niet. Misschien zat daar wel de grote bonte specht, voor wie die kast ooit gemaakt is. Spechten broeden nog niet zolang op Schier. Maar sinds ze zich er vestigden, hangt er van tijd tot tijd een rond bij het huisje. …