Koos Dijksterhuis

Op de foto ziet u een mosbeertje. Al moet u wel goed kijken, door een loep. Er zijn mosbeertjes van anderhalve millimeter, maar andere zijn nog geen tiende van een millimeter. Onder een microscoop zien ze eruit als mollige wormpjes, met vier sets pootjes aan vijf lichaamssegmenten. Ze hebben een ronde mond, een heuse spijsvertering en zelfs oogjes.

Mos is vochtig en waar vocht is, zijn mosbeertjes. Weliswaar zijn ze ook op droge plekken, maar daar houden ze zich dood. Ze verschrompelen tot een miniscuul floddertje, dat dood lijkt, maar in aanraking met vocht weer opzwelt en tot leven wordt gewekt. …

Lees Meer Lees Meer

Gisteren was het tweede paasdag, Pasen is weer voorbij, het duurt nog een jaar voor het weer Pasen is, wat zeg ik: nog dertien maanden. Pasen heeft geen vaste datum, zoals Kerst. Pasen valt. Eerste paasdag valt op de eerste zondag na de eerste volle maan van de lente. Tadam. Dat heeft iemand ooit zo bedacht, ik vermoed een kerkvader.

Het begin van de lente was er al voordat de komst van de Zoon Gods zelfs door de vroegste profeet werd aangekondigd, ik geloof dat het Micha was. De maan is ook al een stuk ouder dan de oudste bijbelse profetie. De volle maan is altijd met magie en mystiek omgeven geweest. Bij volle maan dansen de heksen en vieren de mensen feest. Zoals bijna ieder christelijk feest is ook Pasen een van oorsprong heidens feest. Zelf blinken christenen niet uit in feestelijkheden. Katholieken hebben nog carnaval, voor protestanten is dat te uitbundig en fysiek. Een feestje mag, mits ingetogen. …

Lees Meer Lees Meer

Ondanks de kou beginnen de voorjaarsbloemen te bloeien. Krokussen en sneeuwklokjes bloeien zelfs alweer uit. Maagdenpalm, paarse dovenetel, ereprijs, gele kornoelje bloeien al weken. Speenkruid ook, breeduit in de zon. Maar niet zoveel, de meeste speenkruiden wachten nog.

Wel zag ik bosanemonen bloeien, tientallen, en dan weet je: die ijzige wind uit Siberië raakt uitgewaaid. Bosanemonen zijn lenteboden pur sang. Ze groeien vaak op bosgrond, onder loofbomen. ’s Zomers groeit daar niet zoveel, de boomkronen zetten hun ondergrond in de schaduw. Maar nu zijn er nog geen boomkronen. De takken staan in knop, maar laten de lentezon ongehinderd door. Bosanemonen maken daar gebruik van. Als de bomen blad vormen, gaan de bosanemonen dood. Maar in de grond overleven hun wortelstokken, om volgend jaar weer uit te lopen. En ze vormen ook zaad, dat door mieren wordt versleept, omdat er een zoetig bolletje aan zit, een zogenoemd mierenbroodje. Zo kan een zaadje meters verderop belanden. …

Lees Meer Lees Meer

Nog geen tjiftjaf gehoord, laat staan een fitis en al helemaal geen zwartkop. Toch moeten ze er zijn. Tjiftjaffen zijn half maart meestal wel terug. Fitissen arriveren twee weken later. Ze overwinterden in West-Afrika op de savanne. Er zijn er misschien wel meer teruggekeerd dan anders, want ze hadden een relatief goede winter in Afrika. De regentijd was er natter en duurde langer dan anders, de savanne was groen en weelderig en bleef de hele winter een bron van insecten. …

Lees Meer Lees Meer

Onze konijnen leven in de tuin. Op een ochtend lag het gras vol plukken konijnenhaar. Blauwgrijze plukken, van bètaman Baloe. ‘s Middags jaagt er een kat achter de konijnen aan… Zou die al eerder geweest zijn? Er springen zelden katten over het hek en als ze het doen, jagen de konijnen ze weer weg, vooral Alfa. Maar deze is volhardend. Ik schiet te hulp, de kat vlucht.

Vijf kauwtjes inspecteren wat de konijnen aan brokken hebben versmaad of gemorst. Soms voert een kauw een bliksemaanval uit op het voederbakje in het nachthok, om direct weer achterwaarts terug te deinzen en waakzaam rond te loeren. De konijnen gebruiken dat nachthok weinig, net als de driehoekige ren van gaas, die ook een donkere kamer bevat. …

Lees Meer Lees Meer

Onze twee konijnen blijven bijna de hele winter in de tuin. Alleen als het stevig vriest bij een felle wind, zet ik ze bij de cavia’s in de schuur. De cavia’s vinden dat wel fijn. Ze vlijen zich tegen een zacht, warm konijnenlijf. De konijnen zitten hun tijd uit. Als ik ze na drie dagen weer in de tuin loslaat, rennen ze rond, huppelend en springend. Soms gaan ze met vier poten de lucht in, waar ze een twist met hun achterpoten maken. Sneeuw is helemaal een bron van vermaak. Koud maar zacht en ideaal om in te wroeten. Alles wordt opnieuw verkend en besnuffeld, ze klimmen op de driehoekige ren van gaas en springen er weer af. …

Lees Meer Lees Meer

Die twee zonnige lentedagen, drie weken geleden, zoemden de bijen rond sneeuwklokjes en krokussen. Honingbijen blijven de hele lente, de hele zomer en het begin van de herfst de belangrijkste bestuivers van bloemen. Het gaat slecht met de bijen. Dat zou kunnen liggen aan insecticiden van Bayer. Bayer houdt zijn gegevens over die insecticiden geheim. Bayer pleit voor openheid en heeft niets te verbergen, behalve sommige onderzoeksverslagen over insecticiden.

Zelf kan ik me levendig indenken dat insectenverdelgers een rol spelen in de verdelging van insecten. Maar ik kan me meerdere oorzaken indenken van de teloorgang van de honingbij. In vijftig jaar tijd zijn de bloemen grotendeels uit ons landschap verdwenen. Tweederde van ons land bestond uit akkers en graslanden die alle kleuren van de regenboog hadden. Nu moet je voor wat fleur naar snelwegbermen. Zelfs tuinen zijn betegeld, bespoten of voorzien van aanstellerige eenjarigen waar geen bij iets aan heeft. …

Lees Meer Lees Meer

Of we zaterdag van half 9 tot half 10 het licht uitdoen ‘voor de aarde’. Energiebesparing, klimaat enzo. Een actie van het Wereldnatuurfonds. Da’s leuk, we hoeven alleen maar een uurtje het licht uit te doen, om ons weldoeners te voelen!

Zou de aarde er iets mee opschieten? Dat niet, maar wij voelen ons er beter bij en dat is toch mooi. Ik kwam erachter dat sinds ik in mijn huis woon, het stroomverbruik met tweederde is gedaald. Het verschil zit ‘m in het bubbelbad. Voorheen bubbelde men dagelijks, wij nemen meestal een douche. Niet omdat het bubbelbad zo’n elektrische grootverbruiker is, maar omdat we er de tijd niet voor nemen. Wij voelen ons daar dus geen weldoener door, daarvoor hebben we een duister uurtje nodig. …

Lees Meer Lees Meer

‘Krrr, krrrr’, ratelt het door het park. Een specht roffelt op een tak, die hol genoeg is voor een respectabel geluid. Dat roffelen doet de specht bij wijze van zang. Bonte spechten laten ook vaak een kort tongklakje horen, het geluid van een aansteker. Maar zingen, nee. Groene en zwarte spechten kunnen lachen, bonte spechten niet. Bonte spechten roffelen. In de vroege lente vooral. Vandaag dus.

Als je dat aanstekergeluid eenmaal herkent, kom je overal spechten tegen. Ze leven in bossen, bosjes, parken en laten zich een enkele keer in de tuin zien. Zwart met wit met rood. Er zijn grote, kleine en middelste bonte spechten. Vrijwel alle bonte spechten die zich in park en tuin vertonen, zijn grote bonte spechten. Ze zijn zo groot als een spreeuw, helemaal niet groot dus, en daarom zijn mensen geneigd te denken dat ze een kleine bonte specht zien. …

Lees Meer Lees Meer

Vaak komt er in maart een gevederde immigratiestroom naar mijn tuin op gang. Ook nu wordt het voederkastje gretig bezocht. Net als in de herfst, toen enorme aantallen zangvogels uit Scandinavië ons land binnen trokken. Vele zijn doorgevlogen naar België, Frankrijk, Engeland of Spanje. Sommige voegden zich bij de standvogels in Nederland. Daarvan ging gedurende de winter een deel dood. In december en januri nam een enkele mees soms een hapje, maar verder bleven de vetbollen onaanngeroerd.

Maar nu, tegen het einde van de winter, wordt het weer druk. Trekvogels uit het zuiden passeren andermaal, in tegenovergestelde richting, en lusten onderweg wel wat. En standvogels zijn door hun voorraden heen. Ze zouden jonge spruiten van vogelmuur en kleine veldkers kunnen eten, maar een volle buik krijgen ze daar niet van, zeker niet nu het koud blijft. …

Lees Meer Lees Meer