Koos Dijksterhuis

Met naar schatting een kleine twintigduizend broedparen zijn kuifeenden een van onze talrijkste eenden. In de winter zijn dat er nog vijf, zes keer zoveel. Dan dobberen ze in grote groepen op plassen en meren, zoals het IJsselmeer. Ze duiken driehoeksmosselen op van de bodem.

Dat opduiken doen ze ’s nachts, omdat ze dan niet, buiten adem boven gekomen, door meeuwen van hun schatten beroofd worden. Op meters diepte in het troebele water moeten ze toch op de tast werken. En in Nederland is het meeste water troebel. Hoewel juist die driehoeksmosselen het water filteren en helder maken.

Ach, ik zie ze ook vaak overdag duiken. Slechts weinig watervogels zijn zulke onrustige duikers als zij. Futen en aalscholvers, tafeleenden en brilduikers ja, en toppereenden. …

Lees Meer Lees Meer

In de buurt van ons huis dobberen meerdere nonnetjes rond. Nonnetjes zijn kleine eenden, familie van de zaagbekken. Ze hebben een gekarteld snaveltje, om grip te krijgen op glibberige hapjes. Ze danken hun naam waarschijnlijk aan hun kleur. Die zijn wit met zwart, hoewel kloosterlingen eerder zwart met wit zijn.

Laatst was ik op stap met de hond. Er drizzelde ijzig koude regen neer, die pijn deed aan mijn gezicht. Het zicht was slecht. Ik liet mijn camera thuis.

Stom, want eenmaal bij het water klaarde het op. Zacht, laag zonlicht scheen over mij heen, precies op vier nonnetjes, alle vier woerden, die op ik schat vijftien meter afstand langzaam voorbij peddelden. Prachtig belicht, dichtbij, oh had ik nou maar… …

Lees Meer Lees Meer

Met 3700 vierkante kilometer bos zijn er nauwelijks landen met minder. In Europa laat Nederland alleen ministaatjes als Andorra achter zich. In aandeel bosbedekking scoort Nederland nog slechter: een met Ierland gedeelde laatste plaats: tien à twaalf procent.

Veel van ons weinige bos is productiebos, bedoeld voor de oogst van hout. Het argument voor houtoogst is economisch, al kost het geld. Het kappen van bos wordt altijd duurzaam bosbeheer genoemd, maar is dat zelden. …

Lees Meer Lees Meer

Het is weer spechtentijd! Op de zomerse draaihals na zijn onze spechten het hele jaar aanwezig. Ze kunnen dus vroeg beginnen met baltsen, hakken en broeden.

Grote bonte spechten roffelen al sinds december. Ik zie ze vaak achter elkaar aanjagen, strijdend om territoria. Prachtige beestjes, zo groot als spreeuwen. Zwart-wit met een rode bips en – alleen het mannetje – een rood achterhoofdje.

De middelste en kleine bonte specht heb ik nog niet gehoord, laat staan gezien. De middelste roffelt niet maar maakt de gekste geluiden. De kleine, nauwelijks groter dan een mus, roffelt wel: een snel en lang ‘rrrrrr’; een naaimachine, of een mitrailleur van een kabouter. …

Lees Meer Lees Meer

Vandaag komt Le Chant des Forêts (Whispers in the Woods) in de bioscopen. Het is de tweede grote publieksfilm van natuurfotograaf Vincent Munier. Daarmee bedoel ik meer een grote film voor het publiek, dan een film voor het grote publiek. Hoewel ik iedereen de adembenemend mooie opnamen gun.

Vijf jaar geleden zag ik zijn film La Panthère des Neiges en ik was diep onder de indruk. Dat ik na een leven vol verwennerij door David Attenborough nog zó geraakt kon worden door een natuurfilm! …

Lees Meer Lees Meer

Voor Turkse tortels heb ik een zwak. Nu heb ik een zwak voor al wat leeft. Maar ik heb een iets zwakker hart voor dieren, een nog zwakker hart voor wilde dieren, het zwakste hart voor vogels en het allerzwakste voor duiven, waarvan de Turkse tortel misschien wel het aller-aller… enfin, ik vind ze leuk.

Tortelduifjes worden geassocieerd met verliefde stelletjes, en terecht. Verliefde stelletjes kunnen overigens nogal saai zijn voor wie er geen deel van uitmaakt. Tortels blijven als paartje het hele jaar en hun hele leven samen en zijn vanaf februari vaak te zien, terwijl ze gezellig tegen elkaar aan schurken. Soms grijpen ze elkaar bij de snavels en bewegen ze hun koppen alsof ze tongzoenen. Ze leveren dan lekkernijen uit. Zo voeren ze de eerste dagen jongen, met melk uit hun krop. …

Lees Meer Lees Meer

Toen wij bijna twee jaar geleden ons huis betrokken, viel het ons op dat het aangrenzende gras van de buren vol met molshopen zat, terwijl ons gras ervan gevrijwaard bleef. Het leek alsof een ondergronds voortdenderende mol op de perceelgrens terugdeinsde. Bovengronds is het één groot grasveld, maar vlak onder de grond vonden we een blauw gecoate elektriciteitsdraad, een barrière die zo’n eeuwig ronddrenzende grasmaaier tegenhoudt. Zouden de mollen van de buren die elektriciteit voelen?

Nu troffen we van de vorige bewoners een garage vol vergif aan, tegen allerlei levensvormen. Mossen, paddenstoelen, wilde planten, slakken en insecten werden kennelijk als de vijand beschouwd, die met chemische wapenen bestreden diende te worden. Er zat zelfs een lading DDT bij, dat al sinds 1969 verboden is. …

Lees Meer Lees Meer

In het Haagse Mauritshuis is een expositie ingericht met als titel Birds (Vogels). Daar wil ik naartoe. Ik speur op (oude) schilderijen altijd naar vogels, insecten, wilde bloemen en andere wezens uit de natuur. Soms zijn die symbolisch, soms decoratief, soms essentieel.

In veel culinaire taferelen op oude meesterwerken vinden de door de adel gewaardeerde pauwen en fazanten hun laatste rustplaats. Ook patrijzen, zomertalingen, kemphanen en kieviten zijn vaak van de partij. Die vier soorten waren in vervlogen tijden algemeen. In hoeverre de jacht de hoeveelheid wilde vogels beperkte, hangt af per soort. Van de vier genoemde ligt de teloorgang vooral aan de verdwijning van hun agrarische leefgebied. …

Lees Meer Lees Meer

Dinsdag 18 februari hoorde ik de eerste vinkenslag. Die begon aarzelend. Ik liep door de tuin en dacht even: wat is dat ook alweer? Toen sloeg hij zijn slag al wat beter en herkende ik hem. Ik moet elke lente veel vogelliedjes opnieuw leren kennen. Voor de vogeltellers die op strategische plekken staan en tientallen overvliegende trekvogels aan een piepje herkennen voel ik grote bewondering.

Maar een oefenende vink valt binnen mijn hoorgeheugen. Die dag was het weliswaar ijzig koud, maar het waaide weinig en de zon brak door. Dan willen vinken wel slaan. Ik hoorde nog minstens twee andere. De vinkenslag is een luide riedel van hoog naar laag, met weer een slag omhoog als uitsmijter. Echt mooi vind ik het niet, maar lelijk ook beslist niet, en als lentebode vind ik de eerste slag verheugend. …

Lees Meer Lees Meer

De lente begon laat dit jaar, maar toen 20 februari het kwik enkele graden boven nul steeg, kon de popelende wachtkamer aan de slag. Speenkruid had zijn hartvormige blaadjes al klaarstaan. Klein hoefblad trappelde vlak onder het maaiveld van ongeduld. Wilgen- en populierenknoppen stonden op springen, sterhyacinten en forsythia’s kregen er een kleur van.

Gek genoeg kwam hier in januari, tijdens een zacht intermezzo van dooi, al een paardenbloem in bloei. Maar de rest wachtte op betere tijden. Zelfs sneeuwklokjes kwamen pas midden februari massaal in bloei. Anders dan deze haantjes de voorste zijn de vroegste bloeiers vaak geel. Winterjasmijn, forsythia, speenkruid, klein hoefblad, en als laatste maar zeker niet minste: winterakoniet. Allemaal geel, waarschijnlijk omdat vroege insecten dat goed zien. …

Lees Meer Lees Meer