Bomen kiemen gratis
Met 3700 vierkante kilometer bos zijn er nauwelijks landen met minder. In Europa laat Nederland alleen ministaatjes als Andorra achter zich. In aandeel bosbedekking scoort Nederland nog slechter: een met Ierland gedeelde laatste plaats: tien à twaalf procent.
Veel van ons weinige bos is productiebos, bedoeld voor de oogst van hout. Het argument voor houtoogst is economisch, al kost het geld. Het kappen van bos wordt altijd duurzaam bosbeheer genoemd, maar is dat zelden.
Als een bosperceel wordt gekapt, is de eigenaar verplicht om binnen drie jaar te herplanten. De reden is het tegengaan van ontbossing. Dat klinkt natuurvriendelijk, maar is het niet; bosbouw is vernietigende kaalslag met grote machines. Bovendien is het economische argument flauwekul: grootschalige houtproductie kan niet uit. Dat leggen de bosecologen Jaap Kuper en Hans van den Bos uit in hun boek Natuurvolgend Bosbeheer, dat vandaag verschijnt (Noordboek, €29,90).
Kuper was rentmeester van Kroondomein Het Loo en trof daar eindeloze houtakkers aan. Er werd gekapt en herplant en dat kostte meer dan dat het opleverde. Men dacht dat houtproductie nou eenmaal geld kostte. Dat denkt men nog steeds. Het gat wordt gedicht met subsidie of de boseigenaar draait ervoor op.
Nochtans wordt er veel verdiend aan hout; door kwekerijen, houtkapbedrijven, houthandels en houtzagerijen. Maar niet door de eigenaar. Een bos hoeft niets te kosten, als je het met rust laat, ervan geniet en kijkt hoe het zich ontwikkelt. Als je er een beetje aan wilt verdienen, kun je soms een dikke boom (laten) kappen en verkopen. Dan blijft het bos intact. Verder doe je zo weinig mogelijk, je plant niets aan. Bomen kiemen vanzelf, gratis. Kuper paste dit Natuurvolgend Bosbeheer op Het Loo toe. De houtplantages veranderden in prachtige, gemengde bossen en de houtproductie werd rendabel.
We hebben al zo weinig bos en dat wordt dan ook nog gekapt. En dan te bedenken dat we bijna al ons hout importeren: 94 procent, 25 miljoen kuub per jaar. Slechts zes procent komt uit Nederland: anderhalf miljoen kuub. Waarvan zestig procent wordt opgestookt als haardhout en als bijstook in kolencentrales.
De hoogste tijd voor natuurvolgend bosbeheer!
(Natuurdagboek Trouw, dinsdag 10 maart ’26)
Eén gedachte over “ Bomen kiemen gratis”
Héél goed artikel.
De hele bosbouw in Nederland is een lachwekkende figuur, ook gezien het weinig meer-natuurlijke bos dat ons land heeft, terwijl iedereen vindt dat er wel wat meer natuur bij mag.
Dr Kuper is de enige die al jaren wijst op de mogelijkheden om meer natuurlijke ontwikkeling in het bos toe laten door de onzinnige en subsidie slurpende methode van de traditionele bosbouw vaarwel te zeggen. Hij is al decennia de enige die de contante waarde van de houtopbrengsten die in de toekomst verwacht mogen worden de bosbouwers voor te spiegelen: De investeringen van aanplant etc. gaan daar altijd ver boven uit. Maar subsidies vulden altijd de tekorten aan.
Helaas, de natuurbescherming heeft te maken met een kongsi van houttelers, rentmeesters, hout makelaars en noem maar op, die verandering tegenwerken.
Nederland kent vrijwel geen natuurbescherming die naar wijziging van het bosbeleid streeft. Mogelijk blijft nu toch alles bij het oude, al ware het te wensen dat Kuper ooit zijn zin krijgt. Ik vraag me af wie Hans van de Bos is? Zat hij niet bij Kritisch Bosbeheer, als student. Later werkzaam bij SBB, de nationale kaalkapkampioen? Nu kan hij vrijuit spreken, gezien zijn pensioen.