31 okt 2023: 3e op het NK lightverse in Emmen
Zie volgend artikeltje op hetvrijevers.nl
Pinokkiokever
Van een stel uitgebloeide stokrozen in een tuin ritste ik de zaadbollen, om thuis uit te zaaien. De platte ronde stokrooszaden zitten in een krans in zo’n zaaddoos. Daar vallen ze gemakkelijk uit. Ik hield ze in mijn hand toen ik ermee naar huis liep. Weldra bewoog er een piepklein kevertje met een lange neus over mijn hand. En nog een. …
Pitrus voor twee euro per pol
Als je een natuurbeheerder op de kast wil jagen, moet je over pitrus beginnen. Pitrus vormt grote, taaie pollen van gladde, harde, puntige sprieten, met een zijwaarts groeiend pluimpje van gele, in de herfst bruine bloempjes. Pitrus is een rus, en russen zijn een familie van planten die op grassen lijken, maar geen grassen zijn. Pitrus doet het goed op verstoorde bodems. Voormalige landbouwgrond is meer verstoord dan welke bodem ook, en bovendien meestal verzadigd van stikstof. Als zulke grond teruggegeven wordt aan de natuur, verandert ie vaak rap in een pitrussenveld. Natuurbeheerders willen tegenwoordig hun terreinen openhouden en om niet te hoeven maaien, zetten ze vee in. Dat vee vreet bijna alles, behalve pitrus.
Ik zag eens een beheerder op een zitmaaier. Hij wilde een pol pitrus maaien, maar bleef steken in de taaie halmen. Hij draaide in de rondte op zijn machine, en de pitrus bleef staan. Er zijn ook natuurbeheerders die de boel de boel laten en de rus met rust. Uiteindelijk worden de pitrussen dan overschaduwd door boompjes en trekken ze zich enigszins terug. …
Woekerbramen in het hier en nu
In mijn vorige natuurdagboek kondigde ik tuinwerk bij onze nieuwe woning aan. Reeds voor de sleuteloverdracht mochten wij van de vorige eigenaars tekeergaan. De tuin was al twee jaar verwilderd.
Terwijl mijn geliefde duizend Japanse duizendknopen afknipte met een takkenschaar, bond ik de strijd aan met bramen. Ze hadden een fiks areaal overwoekerd. De Amerikaanse schrijver Jonathan Franzen zag in 2010 hoe Robinson Crusoe, een eiland in de Stille Oceaan, overwoekerd was door bramen. Hij vergeleek de planten in een essay in The New Yorker met telefoons van het merk Blackberry, die met hun mobiele internet eveneens de wereld overwoekerden. …
Woekergroente uit eigen tuin
Na 2,5 jaar hebben we een huis gevonden. We bleken niet als enigen een vrijstaand stulpje in de natuur te zoeken, op fietsafstand van treinstation en winkels. Een boerderijtje in de binnenstad, zeg maar, en betaalbaar graag. Na wat water door de wijn kochten wij een romantisch huuske uit 1900 met een enorme tuin.
Het makelaarsjargon is vermakelijk. Een droomhuis met kansen is een bouwval en vrij uitzicht over de landerijen betekent een mist van mest en pesticiden. De termen ‘middels’ en ‘welke’ horen tot de standaardvocabulaire. …
Rode bessen op de Stuifdijk
Op Schiermonnikoog kleurt de wildernis op de vier kilometer lange Stuifdijk lichtrood tot donkerpaars van de bessen. De Stuifdijk is de ooit aangelegde maar verwilderde duinenrij die de kwelder tegen de zee moest beschermen, maar die telkens doorbrak en niet meer onderhouden wordt.
Zangvogels komen op hun herfstreis overzee aangevlogen, belanden op Schiermonnikoog en volgen de Stuifdijk. Die is begroeid met besdragende stekelstruiken waarin vogels dekking en vooral voedsel vinden. Ze poepen de pitjes weer uit; ze verbouwen hun eigen voedsel.
Er staan meidoorns, duinrozen, duindoorns, lijsterbessen en vlieren. Ook sleedoorns, kardinaalsmutsen en Gelderse rozen groeien er. Een verrassende producent van rode bessen wekt altijd verbazing bij lieden die ik de plant aanwijs: asperge. Wilde asperges komen plaatselijk in ons land voor, vooral in de drie zuidelijke provincies. Ook in de Hollandse duinen, op Ameland en op Schiermonnikoog zijn ze algemeen. …
Alleen op een eiland
Van boven gezien lijkt het eilandje een lange glimlach van een smalle mond. Of een brede grijns? Een dertig kilometer lang, steenworp breed eiland in de Atlantische Oceaan: Sable Island.
In de jaren zeventig deed de Canadese natuurliefhebster Zoe Lucas mee aan een onderzoek op het eiland, en sindsdien woont ze er in eenzaamheid. Sable betekent zand en het eiland heeft tientallen kilometers zandstrand langs een strook duinen. Het ligt 175 kilometer van de Canadese oostkust. In de film Geographies of Solitude, die Jacquelyn Mills maakte van Lucas en het eiland, draagt de natuurvorser altijd warme kleren; zonnebaden is er niet bij. …
Afscheidsvlinder
Soms menen mensen tekenen te ontvangen van pas overleden dierbaren. Een knipperende lamp bijvoorbeeld. Lampen kunnen knipperen, maar alleen als ze dat kort na een overlijden doen, wordt het verband met overledenen gelegd. Een lamp laten flakkeren… als een overledene iets te zeggen heeft, kan ie dat toch beter ergens opschrijven? Of iets kenmerkends doen? Maar misschien heb je het als overledene niet voor het kiezen.
Ooit stierf een buurman van me waar ik bij was. Zijn weduwe kreeg vervolgens en paar keer een kikker in huis en sloot een verband niet uit. Buurman zaliger zag niet groen, sprong noch kwaakte maar was wel kaal, dus het zou kunnen. Kus de kikker, stelde ik voor… …
Pijlen boven zee
Nog één keer zeevogels. Afgelopen weken werden boven zee veel pijlstormvogels gemeld. Ik heb er nog nooit één in Nederland gezien, en hoop op een waarneming tijdens een zeevogelexcursie.
Zo’n herfstige vaartocht blijkt een langdurige evenwichtsoefening. De deining is flink en ik tracht zeeziekte te vermijden door me centraal op te stellen. Maar aan de achterkant van het schip heb je de meeste kans op bijzondere zeevogels, want meeuwen en andere gevederden volgen de boot. Ik heb nu afwisselend zicht op de onstuimige zee met een wolk meeuwen erboven, en op gemutste achterhoofden van de vogelaars die zich een meter of vijf laten jojoën.
Als iemand schreeuwt dat er een ‘grauwe pijl!’ in beeld komt, begeef ik me toch maar naar het achterdek. En ja hoor, de pijlstormvogel laat zich prachtig zien. Hij of zij heeft een tamelijk stevige buik, maar lange, slanke vleugels. Op de kleine haaksnavel is een buisje te zien. Hij dobbert even tussen de mantelmeeuwen en vliegt dan weer op, om de boot heen. Hij zweeft en zwenkt tussen de golven door, soms even klapwiekend. …
Jagende jagers op zee
Jagers zijn roofmeeuwen die meeuwen hun voedsel afpakken. Er komen in Europa vier soorten voor: de grote, de middelste, de kleine en de kleinste jager. Als er een nieuwe soort wordt ontdekt die nog kleiner is, dan wordt dat wellicht de allerkleinste jager.
Vanuit de boot waarmee we zaterdag op zee voeren, zagen we tien kleine jagers en twee kleinste. Kleinste jagers zag ik veel op Groenland, waar ze op de toendra broeden. Voordat deze zich aandiende, had ik er in Nederland nooit een gezien. Kleine jagers zie ik in september soms bij Schiermonnikoog. Ik vind dat altijd geweldig. Ze gedragen zich als roofvogels; ze zijn ongelooflijk snel en wendbaar en volhardend. Een grote mantelmeeuw legt het af tegen een kleine jager. Zeevalk zou een goede naam zijn. …