Koos Dijksterhuis

Mijn dochter zit sinds de zomer op de middelbare school. In een stoet brugpiepers fietst ze acht kilometer heen, acht terug, met op haar rug acht kilo boeken. Een fietstas is niet cool. Ze vindt het leuk, ze doet het goed, maar haalde laatst haar eerste onvoldoende. Waarvoor? Ze keek me schalks aan, grijnsde en liet me even in het ongewisse. Biologie, zei ze. Afzetten tegen vader? Ze komt thuis met tuinkerszaadjes die ze moet opkweken, ze moet een werkstuk maken over boombladeren. O leuk, zeg ik, ik help je wel. Er moeten zeven soorten bladeren opgeplakt worden, elk blad zijn eigen papier, met in de hoek een lijstje gegevens: naam, wetenschappelijke naam, type blad. O ja, alle typen bladrand en nervigheid moeten vertegenwoordigd zijn. Sjonge jonge. …

Lees Meer Lees Meer

Kort geleden bezocht ik met een vriendin de plek waar kasteel Dijksterhuis stond. Het stond op dertig kilometer afstand van mijn huis, al was mijn huis er nog niet toen Dijksterhuis er nog was. In de buurt van Pieterburen sleet de borg zijn laatste jaren leegstaand en afbladderend tot het in 1903 werd gesloopt. Er is niets meer van over behalve de plek met een slotgracht – een overstatement voor de met elzen en vlieren begroeide sloot. Maar toch. Het gras wordt soms gemaaid, de sloot wordt soms gebaggerd, maar de plek blijft een onbenut eilandje in het zo intensief benutte akkerland van het calvinistische Noord-Groningen. Misschien komt het doordat er een geest rondwaart. De geest van de moor die er zijn ex-geliefde en heur minnaar vermoordde en voor straf opgeknoopt werd. Zijn geest zorgde voor dagelijks eerherstel van de telkens weggeboende bloedvlek. Ik stam uit een bloeddorstig geslacht. Voorouders, goden en geesten zijn soms effectieve natuurbeschermers. …

Lees Meer Lees Meer

Voor de niet grondig tuinierende tuinliefhebber zijn dagkoekoeksbloemen een uitkomst. Dagkoekoeksbloemen stellen geen hoge eisen aan de bodem, het licht, de concurrentie met andere planten. Ze doen het meestal wel, u moet het al bont maken met cement en onkruidverdelger wilt u dagkoekoeksbloemen uitroeien. Hun wulps gevormde, felroze bloemen geven wekenlang kleur aan de tuin. Nee, maandenlang. Ik zie ze nog steeds bloeien, al krijgen vergelende planten de overhand. Die torsen de zaaddozen, soms nog vol, meestal al leeggeschud. Net als klaprozen vullen uitgebloeide koekoeksbloemen hun zaaddoos vol zwarte korreltjes die er in de wind uitslingeren. In bloei zijn die zaaddozen zacht en zitten ze als ballonnetjes onder de bloem. Aan die ballonnetjes danken koekoeksbloemen hun familienaam: silene. De Griekse Silenus, vader van de silenen, had een dikke pens en dronk veel en lag vaak zijn roes uit te buiken. …

Lees Meer Lees Meer

Zilvermeeuwen zijn geen knuffeldieren. Misschien omdat ze zonder pardon de kuikens van knuffelbare vogels opeten, misschien omdat ze kuikens van soortgenoten opeten, misschien omdat ze vuilniszakken openscheuren en ons laten zien wat een smeerlappen wij zijn. Maar vooral omdat we op hun uiterlijk afgaan. Ze hebben dankzij hun fronsende ogen en scheve voorhoofd een weinig aaibare tronie. In de lente kunnen deze zware jongens trouwens heel teder zijn en zo met elkaar flikvlooien dat je er zin van zou krijgen. Maar ja, daar zitten dan weer lusten en driften achter. En lusten en driften vertrouwen we niet, we zijn er te gevoelig voor. Bovendien is het geen lente. …

Lees Meer Lees Meer

Op Schiermonnikoog gleed ik als kind tijdens duinwandelingen uit over de kleine varens, die de noordhellingen begroeiden. Ze waren groen maar hun onderkanten waren oranje bespikkeld. Dat zijn, legde mijn vader uit, de sporen. Eikvarens rangschikken hun sporen in keurige rijtjes van keurige stippels. Er zit geen vlies omheen, de sporen kunnen onbelemmerd wegwaaien. …

Lees Meer Lees Meer

‘Ze eten van alles, maar voor een nest jongen zijn ze afhankelijk van veldmuizen’, zegt Christiane Trierweiler over grauwe kiekendieven. De biologe promoveert komende vrijdag in Groningen op deze elegante roofvogels. Nu verblijven die in West-Afrika, waar ze op de savanne sprinkhanen vangen. Eind april komen ze hier. In Nederland broeden enkele tientallen paren, dankzij het onvermoeibare beschermingswerk van de Werkgroep Grauwe Kiekendief, waar Trierweiler in 2003 stage liep. …

Lees Meer Lees Meer

Struikhei is enig in zijn soort. Kraaiheide en dopheide zijn van een ander geslacht. Het geslacht Calluna beperkt zich tot struikhei: calluna vulgaris.

Vulgaris klinkt niet respectvol, terwijl het toch zo lastig is heidevelden te behouden. Struikhei is een soort van droge hei. De stugge plant kan wel een meter hoog worden. Daarvoor heeft hij voedsel nodig. En op voedselrijke heide krijgen grassen als pijpestrootje de overhand. Op een beetje vruchtbare bodem zijn zaailingen van berken en andere boompioniers nauwelijks tegen te houden. Met de Jeugdbond voor Natuurstudie heb ik ‘heide geschoond’, zoals dat heette: berken en naaldbomen rooien. Vroeger deden schapen dat. Nu huren natuurbeheerders herders in, maar die weten hun kuddes vaak nauwelijks op de hei te houden. De schapen hollen als de hond even niet oplet naar waar het gras groener is. Ik heb ze zich zien verdringen voor het hek van een biljartlakenweiland. …

Lees Meer Lees Meer

Na een paar koude nachten met nachtvorst zijn de paddestoelen even plotseling verdwenen als ze eerder verschenen. Sommige zijn winterhard, verschillende soorten houtzwammen bijvoorbeeld, maar de meeste zijn dat niet. Bovengronds althans, in de humus- en bladerlaag blijft de zwamvlok in leven. Er waren veel russula’s. Die vallen op door hun gekleurde hoed: rood, paars, groen of geel zonder witte stippen, maar wel op een spierwitte onderkant en steel. Mooie paddestoelen! Op Schiermonnikoog wist een prachtige gele berkenrussula de schrale oostenwind en koude nachten wonderwel te doorstaan. Op de Waddeneilanden loopt het meestal zo’n vaart niet met droge lucht en nachtvorst. En deze genoot ook nog eens de beschutting van met kruipwilg begroeide duintjes. …

Lees Meer Lees Meer

‘Ervaar de combinatie van de rust van de yoga en het expressieve van de bewegingsexpressie’, lokt een yogapraktijk: ‘Doe mee met de workshop herfstkleuren’. Zelf ervaar ik herfstkleuren liever in het bos dan in een werkwinkel over het expressieve van de expressie. Wingerd, fluweelboom, Amerikaanse eik hebben het rood op de bladeren staan; diepdonkerrood. Berken kiezen voor geel. …

Lees Meer Lees Meer