Koos Dijksterhuis

Waren we aan de Duitse Oostzeekust al gecharmeerd door het akker-eilandje Poel, vriendin ontdekt op de kaart een Insel dat Koos heet. Daar moeten we natuurlijk heen. Het blijkt een autovrij eilandje te zijn, een vogeleilandje zelfs. Je mag er maar een klein eindje op, maar voor je erop bent, zijn er al zoveel bloemen en vooral vogels te zien…

Zoals veel Duitse eilanden zit het met een lage dam vast aan de wal. In de beschutting van die dam groeiden kwelders en rietmoerassen en waar de Oostzee resteert, is het water zo kalm en ondiep dat vogels er in groten getale kunnen rondwaden. …

Lees Meer Lees Meer

We rijden langs de Oost-Duitse kust naar Polen. Op de kaart zien we twee eilandjes. Veel minder bekend en veel kleiner dan Rügen, maar net als Rügen via een dam bereikbaar. Insel Poel lonkt, vlakbij het werelderfgoedstadje Wismar.

De dam naar Poel doorsnijdt ondiep, brak water met kwelders vol ganzen. Poel bestaat uit tarwe- en koolzaadakkers, met houtwallen en onontgonnen laagten met poelen en riet. In de houtwallen zingen geelgorzen, in het riet roepen rietgorzen. Geelgorzen hebben een geel gezicht, rietgorzen een zwarte kop. De mannetjes althans. Op telefoondraden en takken zitten weer andere gorzen te zingen. Forse, bruine gorzen met een grote snavel. Als ze opvliegen laten ze hun poten eerst even hangen. Het zijn grauwe gorzen, akkervogels pur sang. In Nederland zijn die zo goed als uitgestorven, zoals wel meer akkervogels. …

Lees Meer Lees Meer

’s Morgens dienen zich nieuwe passanten aan bij onze tent aan de bosrand. Die bosrand warmt snel op in de morgenzon. Weldra gonst het er van de hommels, bijen en zweefvliegen. Er groeien struiken met paarse, distel-achtige bloemen. Dat zijn bosklitten, of klissen, klis en klit kan allebei. Wat zit daar een leven in! Allerlei zweefvliegen, van ranke langlijfjes tot witte reuzen. Honingbijen, hommels van een slag dat in Nederland nauwelijks voorkomt, weekschildkevers, vegetarische wantsen en roofwantsen, een blaaskopvlieg in wesp-achtig streepjespak, spinnen en slakken. De meeste slakken hebben gele huisjes. Ze lijken op tuinslakken, maar hun huisjes zijn iets kleiner en egaal eigeel, zonder strepen. …

Lees Meer Lees Meer

Een tentje aan de bosrand, uitzicht over geoogste tarwevelden, daarachter een houtwal langs een hooiland. Vuurtje stoken, alleen het zwemwater ontbreekt, daarvoor moeten we tien kilometer rijden naar de Oostzee.

In Oost-Duitsland en West-Polen zijn de mensen niet stomverbaasd als je wild kampeert en fikkie stookt. Ze zijn verbaasder als je geen vuur maakt. Waarmee moet je anders muggen verjagen, waarop rooster je dan tosti’s en worstjes en waarin staar je beter? …

Lees Meer Lees Meer

Roze is de kleur van drie uitbundige, algemene zomerbloemen van vochtige, voedselrijke grond. Kattenstaarten zijn de meest roze van de drie. Als er voedsel genoeg is en competitie om licht, kunnen ze meer dan twee meter hoog worden. Ze steken hun bloemen hoog in de lucht. Die bloeien in decimeters lange aren. Ze groeien op de oever of net in het water. In hun buurt is vaal ook smeerwortel te vinden. En vlinders. Koolwitjes en boomblauwtjes zijn dol op kattenstaart. …

Lees Meer Lees Meer

In de straat zit een ransuil. Hij zit in de kruin van een loofboom te dutten. Ransuilen overnachten niet, ze rusten overdag. Roesten, heet dat bij uilen. Rare term, misschien stamt het af van het calvinistische rust roest. ‘s Avonds plukt hij zich, hij strekt eens een vleugel en trekt zich niets aan van auto’s, spelende kinderen, voetgangers onder hem. Die zijn zich van geen uil bewust. Hij is ook moeilijk in het oog te krijgen. Een buurvrouw attendeerde mij op de uil. Bij haar boven keken ze soms recht in zijn ogen. Uilen lijken door je heen te kijken. …

Lees Meer Lees Meer

Voor de vakantie scharrel ik wat slaapzakken bijelkaar. Al scharrelend sjor ik op het zolderkamertje een deken onder een matras uit. Het regent muizenkeutels. Er zitten twee gaten in de deken. Een muizennest, denk ik, en vind het op een oud matras. Het is een aandoenlijk kommetje van plukjes deken. Er zijn geen muisjes. Ik zie wel een vochtige plek in hetzelfde matras, dat binnenkort maar bij het grof vuil moet. Ineens ruik ik een vage lijkenlucht. Er ligt vast een muis te rotten achter een knieschot, op een onbereikbare plek. Ik zoek voorzichtig verder, keutels strooiend, snuffelend en bedacht op plotseling wegrennende muizen. Ik zie kersenpitten, opengeknaagd en uitgehold. En ineens zie ik de muis. Dood, een beetje ingedroogd. Hoe raakt een woelmuis op zolder verzeild? Hoe dan ook was hij er en raakte hij misschien de weg terug kwijt. Ik had een keer lekkage, er was iets opgewaaid. Dat is weer dichtgekit, misschien was dat zijn doorgang. Het is een zonnig, heet kamertje. Woelmuis is vast van dorst doodgegaan. …

Lees Meer Lees Meer

’s Morgens sjor ik de luxaflex van het keukenraam omhoog. Het keukenraam zit op het oosten. Er zit een vlieg op het kozijn, op sterven na dood. Wat zal hij lang tegen het glas hebben gefladderd in de brandende zon. Zo’n raam is een slachtveld van insecten. Ik kan deze nog redden, hij leeft althans nog als ik hem buiten zet. Aan zijn lange poten en witte vleugeltipjes is te zien dat het de slankpootvlieg Poecilobothrus nobilitatus is. Die naam heb ik opgezocht, denk niet dat ik al die namen weet. Deze soort leeft bij water. Daarom zal voor deze vlieg het raam vast een nog grotere kwelling geweest zijn dan voor de andere vliegen en muggen, die roerloos op hun rug liggen. Maar hij leeft tenminste nog! …

Lees Meer Lees Meer

Dat er in Nederland nog wilde vogels zijn die het goed doen, is een wonder. Zelfs weinig eisende kostgangers als kraaien, mussen, spreeuwen en meeuwen gaan achteruit. Maar ganzen boeken succes. In mijn kindertijd waren er veel minder ganzen. Ze werden in binnen- en buitenland bejaagd, zodat het marginale aantal niet wist te groeien. Toen kwam de bescherming op gang. In Denemarken, een land dat zeker zo jachtlustig is als Frankrijk, maar dat we niet merken zolang we naar Frankrijk op vakantie gaan, werd de ganzenjacht gestaakt. …

Lees Meer Lees Meer

Vroeger op school werd vermeld dat mieren een veelvoud van hun eigen lichaamsgewicht konden tillen. Dat wordt nog steeds verteld, mieren staan bekend om hun bovenmierelijke kracht.

Nou is ieder dier dat in het wild overleeft een top-atleet. Een mier ook. We zitten aan een meertje in een bos in Oost-Duitsland. Verstopt tussen de bomen staat de tent. We zwemmen bij wijze van bad. Dat doen we door een opening in de rietkraag, waarbij het ook afgedroogde toestand goed toeven is, vanwege het uitzicht op de plas met zwart-witte brilduikers die in Nederland alleen ’s winters te zien zijn. Fles wijn erbij, nootjes. Mieren maken gemorste nootjes soldaat. Ja hoor: daar begint al een mier aan een veelvoud van zijn lichaamsgewicht te sjorren. Een bosmier. Het wemelt van de bosmieren, zware jongens uit één van de vele mierenhopen. In onze bossen zag ik als kind ook overal mierenhopen. Later werden ze zeldzaam, maar in Oost-Duitsland zien we ze om de honderd meter. …

Lees Meer Lees Meer