Koos Dijksterhuis

De laatste jaren vind ik regelmatig dode bruinvissen op het strand. Mijn vader snoefde over bruinvissen achter de boot naar Schiermonnikoog, maar dat was begin jaren dertig. Daarna ging het bergafwaarts met de dolfijntjes.

Dat er nu weer zo’n vijftigduizend in Nederlandse wateren zwemmen, klinkt mooi, maar hoeft dat niet te zijn. Misschien zijn ze wel uit de Noorse wateren gevlucht, omdat daar de zandspiering is weggevist. Bruinvissen verstouwen enorme hoeveelheden wijtingen, grondels, haringen, sprotjes en zandspieringen. De laatste drie zijn vette vissen, waarmee bruinvissen hun vetlaag onderhouden. Die houdt hen warm in het koele zeewater. Bruinvissen kunnen wel één meter tachtig lang worden, maar de meeste zijn kleiner. Ze wegen enkele tientallen kilo’s. Het zijn de kleinste walvissen en ze moeten relatief veel eten om op temperatuur te blijven: zo’n tien procent van hun lichaamsgewicht, oftewel twee tot vijf kilo vis per dag. …

Lees Meer Lees Meer

Schelpenliefhebber Wim Kuijper heeft een voorkeur voor schelpdieren van zoet water. Toen hij op bezoek was bij Paul Hoogeboom in Noord-Holland, bleek de laatste een bijzondere vondst te hebben gedaan op de bodem van de Toolenburgerplas bij Hoofddorp. Het was een slakkenhuis van 21 bij 14 centimeter.

Hoogeboom duikt weleens in de vijf tot tien meter diepe plas. Kuijper bracht de schelp op naam. Het enorme slakkenhuis is van de tropische zeeschelp Melo broderipii, die bij de Filippijnen voorkomt. De heren schreven over de wonderlijke vondst in het weekdierenblad Spirula. …

Lees Meer Lees Meer

“Er is veel behoefte aan betaalbare verblijfs- en werkruimte in natuurgebieden”, zegt Lenze Hofstee van Stichting Natuuronderzoek, “voor monitoring, onderzoek en door natuur geïnspireerde kunst.” De Stichting wil veldstations realiseren en beheren in vastgoed van natuurbeheerders. Ze beheert sinds zes jaar een klein veldstation op het Dwingelderveld, in samenwerking met Natuurmonumenten. Elke zomer doet de Rijksuniversiteit Groningen daar onderzoek naar bonte vliegenvangers. De Universiteit Antwerpen doet er vegetatiekundig onderzoek. Ook ’s winters wordt het veldstation gebruikt, onder anderen door natuurschrijver dezes. Het is een fijne plek waar je ongestoord kunt werken, bij glinsterende heidevennen en trompetterende kraanvogels. …

Lees Meer Lees Meer

Als ik ’s morgens hondsvroeg buiten kom, staat een planeet in het zuidoosten aan de kraakheldere sterrenhemel te stralen. Door de verrekijker zie ik een half rondje met een rijtje speldenprikjes: Jupiter en wat van zijn manen. Eronder hangt een geliger planeet: Mars. Nog lager moet Venus aan het opkomen zijn, nu nog verscholen achter huizen en bomen. …

Lees Meer Lees Meer

Weinig vogels zijn zo gehaat als stadsduiven. Vliegende ratten worden ze genoemd. Maar duiven zijn fantastisch. Ze koeren en broeden het hele jaar door en zorgen zo voor een zomers accent in de winter. Rrroekeroekeroe, zegt de stadsduif, oe, oehoe, zegt de Turkse tortel; oehoehoe oehoe, zegt de houtduif. …

Lees Meer Lees Meer

Een keer zat ik een broodje te eten tijdens een lange voettocht over de toendra van Groenland. Er kropen zwarte vliegen langs een loodrechte rots omhoog. Bovenop gingen ze roerloos zitten en even later waren ze dood. Later hoorde ik van het bestaan van een groep insectendodende schimmels.

De vlieg op de foto is beschimmeld. Het is een strontvlieg, of liever: was een strontvlieg. Want de vlieg is al overgenomen door de schimmel die over en door hem groeit. De schimmel heeft het brein van de vlieg dusdanig bewerkt, dat de vlieg niets anders wil dan omhoog. Hij heeft de top van een verdorde plantenstengel bereikt en sterft daar. Dit drama heeft onlangs plaatsgevonden in Drenthe. …

Lees Meer Lees Meer

Mijn tuin gaat schuil onder een laag blad. Van de stoep en het paadje naar de voordeur veeg ik het op. De rest laat ik nog even liggen. Ten eerste omdat de gft-bak meteen volzit, maar vooral omdat ik er geen last van heb. Integendeel, de rijpe appels vallen minder gauw kapot op het gespreide bladerbedje. En de bladlaag is het leefgebied voor dagvlinders, nachtvlinders, heersbeestjes en een hele rij andere wegkruipende diertjes. Regenwormen komen er juist naar boven, om de blad-oogst soldaat te maken. …

Lees Meer Lees Meer

Krakeend, kuifeend, slobeend, wilde eend, tafeleend en smient; zes eendensoorten turven we op een ommetje door de waterrijke weidevogelweiden van natuurmonument Kardinge, ten oosten van Groningen. Eenden hebben vaak rare namen. …

Lees Meer Lees Meer

Vogelliefhebber en –beschermer Maria Quist vertelde me dat er afgelopen zomer een bewoond ooievaarstnest in Dwingeloo was. Zijn ooievaars altijd bijzonder, deze zijn nog bijzonderder, omdat ze zelf een nest maakten op een zelfgekozen plaats: in een eik, pal voor het medisch centrum in het dorp. Het is voor zover bekend het eerste broedgeval in Drenthe op een zelfgemaakt nest in een dorpskom. Quist stuurde er een persbericht over rond. …

Lees Meer Lees Meer

Staatsboswachter en paddestoelenvriend Herman Sieben vertelt mij welke paddestoelen ik vond in de berm van een T-sprong van drukke autowegen. Het zijn hoogstwaarschijnlijk vaalpaarse schijnridders. Net als paarse schijnridders en paarssteelschijnridders zijn vaalpaarse schijnridders echte novemberzwammen.

De paarssteel- en paarse schijnridders worden door Sieben veel gegeten. Op facebook zet hij een foto van een copieuze paddestoelenmaaltijd. De vaalpaarse ruikt best lekker, en ziet er ook alleszins smakelijk uit, maar staat te boek als “verdacht”. Zwamtechnisch is het motto verstandig: bij twijfel niet eten. …

Lees Meer Lees Meer