Voor zijn biologiestudie in Leiden bracht Auke-Florian Hiemstra de plaatselijke meerkoeten in kaart. Hij kanode door de grachten en verzamelde na de zomer de verlaten koetennesten, door ze met een peddel uit het water te tillen. Alle nesten bleken in meer of mindere mate uit plastic en ander afval te bestaan. ‘Ook in de singels, waar genoeg waterplanten groeien, hadden ze plastic in al hun nesten verwerkt’, vertelt hij. …
Laatst belandden mijn geliefde en ik in heemtuin De Zandhoogte, waar heemtuinman Ton Vroon ons rondleidde. Zijn hond huppelde mee. We wandelden langs gewone planten zoals daslook en bosanemoon, en langs bijzondere zoals boswederik en eenbes. Ze stonden er blakend bij. In een half uur liet Ton ons een aardig deel van de Rode Lijst aan planten zien. En dan is het seizoen nog maar net begonnen. …
‘Er zat een bonte vliegenvanger in de tuin’, zei mijn geliefde toen ik thuiskwam. Ik was wezen fietsen met iemand. We hadden gele kwikstaarten, rietgorzen en een specht gezien, en een roerdomp gehoord. Maar die bonte vliegenvanger hadden we dus gemist.
Hoewel bonte vliegenvangers in mei door Groningen trekken, had ik er nog nooit een in mijn tuin gezien. Bonte vliegenvangers broeden in holen in bossen, in Drenthe bijvoorbeeld. Ze kwamen de afgelopen weken uit Afrika. Een deel van hen trekt verder naar Oost- en vooral Noord-Europa. …
Het is koud en nat. Dankzij die nattigheid verandert mijn winterse stadstuintje iedere dag meer in een kleurenwaaier: 49 tinten lente van rijp tot groen, en rood, geel, lila… Het leven barst uit de bodem. Tussen de buien door fladderen vogels af en aan met een snavel vol takjes of hapjes.
Een zwarte kraai landt bij het drinkbakje, neemt een slok en hapt een bek vol sprieten op. Hij of zij lijkt zich er niet bewust van dat ie de kauw de appelboom injoeg, die iets eerder bij het drinkbakje landde. De kraai vliegt weg, de kauw keert terug uit de boom, maar slaat meteen weer op de vlucht voor een dorstige ekster. …
Holle wegen, oeverwallen, beekoevers, loofbossen – daar kan muskuskruid groeien. Veel heeft het plantje niet nodig, zelfs maar weinig zon. Toch is het alleen algemeen in Zuid-Limburg. Verspreid over de zandgronden komt muskuskruid door het hele land voor, maar nergens veel.
Groot was mijn verrassing toen we vlakbij de stad Groningen op muskuskruid stuitten. Mijn geliefde en ik waren op zoek naar inheemse, wilde planten voor in de tuin. Bij Tolbert moest een goede kwekerij zijn: de Zandhoogte. We belandden op een smalle landweg. Bij een weelderig begroeid huis liep een man rond. We vroegen of hij de kwekerij kende. Die was van hem maar bleek hij te hebben opgedoekt. “Wel de ligt heemtuin er nog”, merkte hij op. “We willen hem in de toekomst openen voor publiek, maar nu nog niet.” …
“Of schelpen verzamelen vaker dan andere hobby’s samengaat met een voorliefde voor taalgrappen en vormvaste poëzie op rijm weet ik niet, maar schelpennamen zijn soms een gedichtje op zich, dus ik sluit het niet uit. Neem nou noordkromp en tepelhoren, wulk en wenteltrap…”
Dat schreef ik in Wurgworm watert wat, een bundeltje limericks en andere versjes over week- en zeedieren. Als schelpen verzamelend plezierdichter mocht ik daarin een voorwoord schrijven. Wurgworm is uitgegeven door Stichting ANEMOON die in kaart brengt wat er in onze kustwateren leeft. Daartoe worden iedere twee weken stranden en dijken afgespeurd op schelpen, inktvisschilden, krabben, zeepokken, zeewieren, mosdiertjes, roggeneieren en wat er maar aangespoelt. …
Een plantje voor de klein-maar-fijnproever is het: goudveil, in de lente gelig bloeiend in de halfschaduw van nog niet zo dicht bebladerde bronbossen. Daar kan het plantje om zich heen groeien tot bodembedekker.
In Nederland komen twee soorten voor: paarbladig goudveil en verspreidbladig goudveil. Ze zijn te onderscheiden aan hun blaadjes. Die van paarbladig goudveil staan in paren, die van verspreidbladig goudveil verspreid. Soms kloppen plantennamen. Maar hoewel ze een goudgele sluier over de bosgrond draperen, heeft weet ik of veil verwijst naar het Engelse woord voor sluier. …
Laatst keek ik uit het raam en zag ik een muis over het terras hollen. Muis glipte de hoek om, onder een schutting door en weg was ie.
Het was een bosmuis, met relatief lange staart en grote oren. Hij rende met voor zo’n klein beestje een bewonderenswaardige snelheid, maar of ie snel genoeg was om aan een kat te ontkomen? Ooit had ik woelmuizen, spitsmuizen, een mol, een woelrat en een egel in de tuin. Een woelrat is een soort minicavia. Spitsmuizen kunnen zich als gezin per trein verplaatsen: de jonkies in een rij achter moeder aan, met hun snuit op de staart van broer of zus voor hen. …
Afgelopen zondag was het de dag van de paardenbloem. Het was de tweede dag van de paardenbloem, en als het aan initiatiefnemer Karst Meijer ligt, is er een eeuwenoude traditie mee begonnen.
April is vanouds de maand van de paardenbloem, in april kleurden vroeger de weilanden, grasvelden, bermen en slootkanten geel van de paardenbloemen. Dat is nu wel anders. Op de dag van de paardenbloem lette ik in het buitengebied juist op deze bloemen en ik zag ze alarmerend weinig. Was een groen weiland met gele spikkels van paardenbloemen twintig jaar geleden nog het summum van intensieve veehouderij, nu is een bespikkeld hoekje van een weiland al een botanische opsteker. …