Koos Dijksterhuis

Onze kat is bijna negentien jaar oud. Ze is een hoogbejaarde dame, maar nog fit en soepel. ’s Werelds leeftijdsrecord van katten is trouwens 37, dus ze is pas op de helft. Ze is niet bijster aanhalig, maar ik heb haar jarenlang elke dag opgetilde en geaaid voordat ze brokjes kreeg, en inderdaad heeft ze zich de pavlov-reactie eigengemaakt: geknuffeld worden is een veelbelovend evenement. Als ik op de bank lig, neemt ze weleens op mijn buik plaats, en laat ze zich in haar hals en tussen haar schouderbladen krabbelen. Spinnend valt ze soms zelfs in slaap.

Menigeen zal verbaasd zijn dat ik een kat heb. Ik heb namelijk weleens geschreven dat katten vogels doden. Dat is ook zo: in Nederland en vele andere landen zijn katten een van de belangrijkste doodsoorzaken van vogels. Nadat ik zulks heb gepubliceerd, krijg ik altijd wel wat boze reacties dat ik katten zou haten. Een feit wordt door heetgebakerde lieden zomaar aangezien voor mening of voor moreel oordeel. …

Lees Meer Lees Meer

In het sneeuwlaagje op onze tuin zijn sporen te zien. Het zijn steeds vier pootafdrukken bij elkaar. Ze zijn enkele centimeters lang; de twee voorste afdrukken zijn iets groter dan de twee achterste. Dit kwartet wijst op een sprongsgewijze passage van een rat of eekhoorn.

In haar Veldgids Diersporen noemt Annemarie van Diepenbeek zo’n afdruk een viersprong. Konijnen bewegen zich ook vaak springend voort en laten dan een viersprong achter in de sneeuw of modder.

In dit geval houden we het op een eekhoorn. Een rat zou iets verder naar buiten wijzende tenen hebben en de viersprong regelmatig afwisselen met een loopje dat andere sporen nalaat. Soms laat een rat ook een sleepspoor van zijn staart achter, maar weer niet tijdens een galop in sprongen. Een eekhoorn laat geen staartspoor na, wat best opmerkelijk is, gezien de omvang van dat lichaamsdeel. Maar een eekhoorn houdt zijn staart liever hoog en droog. …

Lees Meer Lees Meer

Ooit gaf ik een lezing over hoe componisten zich lieten inspireren door de natuur, vogelzang in het bijzonder. Er zijn verrassend veel composities door de natuur geïnspireerd. Er wordt beweerd dat Beethoven de openingsrif van zijn vijfde symfonie op de zang van de geelgors baseerde. Mozart hield een spreeuw als huisdier. Vele nachtegalen, wielewalen en leeuweriken begeesterden de maestro’s van weleer. Tegenwoordig componeert Sytze Pruiksma door wad- en weidevogels geïnspireerde muziek.

Er zijn zoveel voorbeelden; je zou er een boek mee kunnen vullen. En dat was wat een uitgever me vroeg: een boek over natuur in en achter muziek, vooral ook popmuziek. Ik werd daardoor aan het dagdromen gezet: wat zou ik in zo’n boek willen? …

Lees Meer Lees Meer

Als ik op internet zoek naar winterse rozen, krijg ik allerlei tips om de bloemen te beschermen. Ik dien ze aan te kleden met op z’n minst jutezakken, maar bij voorkeur dure plantenkleding die toevallig hier te bestellen is, wat een bof. Voor stengels worden isolatiekokers van piepschuim aangeraden: van die dingen die je rond waterleidingen kunt plooien. Terwijl de meeste rozen een beetje vorst best verdragen. Sterker nog: tot min twintig is er weinig aan de hand.

De ene plant vriest bij de eerste nachtvorst dood, de andere stopt met bloeien, de volgende bloeit onbekommerd door. Rozen horen tot de laatste categorie. Althans de meeste soorten. Ze zijn aanmerkelijk minder vitaal en bloemrijk dan in de zomer, maar handhaven soms een of twee bloemen.

Ook sneeuwklokjes kunnen vorst verdragen, de naam zegt het al. Sneeuwklokjes zijn nog net geen ijsbloemen. Die groeiden afgelopen dagen op het enkelglazige raam in mijn onverwarmde slaapkamer. Sneeuwklokjes trekken tijdens vrieskou tijdelijk vocht terug en gaan platliggen. Wat ze achterlaten is een soort suikerwater. Suikers verlaagt het vriespunt, zodat de planten niet bevriezen. Ik herinner me dat mijn moeder wat suiker door het drinkwater voor tuinvogels roerde, om het water langer vloeibaar te houden. Suikers werken als antivries. …

Lees Meer Lees Meer

In de winter worden onze kustwateren bevolkt door visetende onder meer zeekoeten die met hun jongen van hun Britse broedkolonies een paar honderd kilometer de Noordzee op peddelen.

Zeekoeten kunnen beter zwemmen dan vliegen en hebben iets pinguïnachtigs. Als torpedo’s doorklieven ze het water achter vis aan. Welke vis? Dat speelt zich onzichtbaar onder water af. Daarom kun je zeevogelonderzoekers als Mardik Leopold en Wiske Overmaat blij maken met een dode koet. Althans, niet echt blij, want vaak zijn die vogels door menselijke oorzaak gedood: olie, vogelgriep of verdrinking in een visnet. …

Lees Meer Lees Meer

In 1999 begon Arnold Pilon met enkele buren hun straat in Eelde te veranderen in een natuurgebiedje. Nu, 25 jaar later, doet de hele wijk mee en heeft Pilon de ene hectare grond na de andere verworven waar houtwallen en heggen zijn geplant, bloemen zijn ingezaaid en waar alleen de vliegtuigen op weg naar de luchthaven nog kerosine en roet in het eten gooien.

Soms stuurt Pilon me een berichtje over een waarneming, die mij altijd veel meer verrast dan hem zelf. Ditmaal meldt hij dat hij een ringslang bij de watermeter en een Russische rattenslang in de meterkast heeft. …

Lees Meer Lees Meer

Uit de brieven van Rosa Luxemburg, vier jaar geleden uitgegeven door Van Oorschot en in Trouw gerecenseerd door Co Welgraven, bleek haar liefde voor de natuur, vogels in het bijzonder.

Luxemburg zat tijdens de Eerste Wereldoorlog twee jaar in de gevangenis, omdat ze communist was en zich tegen de oorlog uitsprak. Door het tralievenster zag en voerde ze merels en koolmezen, luisterde ze naar een roodborstje en zag ze zelfs een draaihals, een wonderlijk soort spechtje. …

Lees Meer Lees Meer

Trouwlezeres Erica van Oosterhout vraagt waarom kraaien, kauwen en merels soms witte veren tussen de zwarte hebben. Iemand vertelde haar dat die vogels als kuiken opgevoed zouden zijn met kattenbrokken. Die verklaring lijkt haar sterk.

Ook mij lijkt me dat sterk. Er zijn volgens mij nooit kraaien-, kauwen- en merelkuikens in gevangenschap uitsluitend met kattenbrokken gevoerd, terwijl hun broertjes en zusjes in het nest bleven en van hun ouders een natuurlijk dieet kregen.

Als kattenbrokken tot witte veren leiden, zouden er waarschijnlijk nauwelijks zwarte katten zijn. Vogelveren en zoogdierharen worden zwart dankzij het pigment eumelanine. De kattenbrokken-verklaring vindt misschien zijn oorsprong in het feit dat die zwarte stadsvogels met witte veren een ongezond voedingspatroon hebben. Als kraaien, kauwen of merels zich uitsluitend of overwegend voeden met brood en patat, zijn ze niet fit genoeg om hun hele pak met het kostbare pigment zwart te houden. Op de site van Vogelbescherming Nederland worden zulke witte veren daarom ‘patatveren’ genoemd. Naarmate die ondervoede vogels ouder worden, krijgen ze er meer van. …

Lees Meer Lees Meer

Als ’s morgens de kippen uit het nachthok mogen, sjezen ze klapwiekend rond. Even de vleugels en de benen strekken. Vervolgens gaan de vier hennen twee aan twee optorenend tegenover elkaar staan. Met die krachtmeting wordt de pikorde in de Bende van Vier getest.

We hebben twee roodbruine en twee grijs-wit gestreepte kippen. De roodbruine leggen eieren, en beide grijs-witte hebben onlangs ook een ei gelegd. De ene grijs-witte, Cleo is de kleinste, de andere juist de grootste: Claire, bijgenaamd Plof(kip).

Tot voor kort was (kleine) Cleo de alfakip. Ze pikte de andere drie en wachtte ’s avonds tot iedereen op stok zat, voordat ze zelf ging. Ze was er als eerste bij wanneer er iets te eten viel. Die rol heeft roodbruine Casy overgenomen. Cleo sluit nu de rij. Als je iets lekkers strooit, snellen Casy, Coco en Claire toe en is het een kwestie van seconden tot het op is. Ook als je met de traktatie wacht tot Cleo er is, staat die erbij alsof ze denkt: het lijkt wel of er iets eetbaars is. Was. …

Lees Meer Lees Meer