Koos Dijksterhuis

Planten op het dak zijn een opsteker voor bijen en andere insecten. Zwitserse biologen inventariseerden veertig vegetatiedaken. Gedurende de zomer van 2010 telden zij bijna vijftigduizend insecten en spinnen, van bijna vijfhonderd soorten. Over dit onderzoek zette het Amerikaanse wetenschappelijke tijdschrift Ecology een voorproefje op internet.

Van mobiele insecten, zoals vliegende kevers, vlinders, zweefvliegen en bijen, hing de aanwezigheid samen met geschikt leefgebied in de buurt, zoals bloemrijke hooilanden. Voor die insecten bleken groene daken te werken als verbindingszones of stapstenen. Ze vlogen via groene daken van gebied naar gebied. Of honkvaste types als loopkevers en spinnen op de daken verschenen , hing niet af van de omgeving. …

Lees Meer Lees Meer

Een marsupilami is een stripfiguurtje van André Franquin. Het is vast genoemd naar de Australische marsupial mouse. Laten we deze buidelmuis marsupilami noemen! Mannetjesmarsupilami’s paren zichzelf dood. Ze staan dan stijf van de testosteron en denken alleen maar aan seks. Hun hart raakt overbelast, hun haar valt uit en hun huid bladdert af. Als ze zo aftakelen wil geen vrouwtjesmarsupilami hen nog op zich. Maar dan hebben ze ook niet lang meer. Ze zijn op en gaan onbevredigd dood. Biologe Diana Fisher van de University of Queensland onderzoekt deze wonderlijke diertjes.

Marsupilami’s lijken sprekend op muizen en eten net als muizen zowel insecten als zaden, ze kunnen in één worp veertien jongen baren, ze vormen plagen, maar zijn niet aan muizen verwant. Ze zijn geen knaagdieren, ze zijn een familie apart: Antechinus. In Australië leven veel rare kostgangers en de marsupilami is er één van. Of één, er zijn meerdere soorten marsupilami’s. Er is een bergmarsupilami, een moerasmarsupilami, een grijze, een bruine en een geelpootmarsupilami. Allemaal kennen ze die obsessieve neiging tot seks. …

Lees Meer Lees Meer

Nu de wind aanwakkert uit het westen, worden waarschijnlijk pijlstormvogels naar de kust geblazen. Pijlstormvogels noemde ik laatst in deze rubriek de noordelijke tegenhangers van albatrossen. Die vergelijking klopt grotendeels. Albatrossen zweven over de zuidelijke zeeën. Ze vliegen in de beschutting van golven. Vlak boven het water scheren ze tussen de golven door. Pijlstormvogels doen hetzelfde. Ze hebben net als albatrossen een sigaarvormig lichaam met lange, rechte puntvleugels waarmee ze uren, nee dagen achtereen kunnen zweven. …

Lees Meer Lees Meer

Ik laat ’s avonds maar heel even de deur open of daar dwarrelt een vlinder naar binnen. De nachtvlinder neemt plaats op het kozijn. Gezien de datum is het een herfstspanner. Waarschijnlijk zelfs de herfstspanner. Herfstspanners hebben de grijze bandering die deze heeft. Maar dat hebben novemberspanners ook. Ik zoek ze even op op Vlindernet. Daar lees ik iets over een V-vormig vlekje op de voorvleugel van de novemberspanner en warempel, dat heeft deze. Dan zal het wel een novemberspanner zijn. Maar het is geen sluitend onderscheid. Om zeker te zijn, moet ik de genitaliën onder loep nemen. Ja zeg, die arme spanner vindt het hier zo vast al spannend genoeg. …

Lees Meer Lees Meer

Buurman en Buurman genieten van vogelzang. “Dat is een merel, buur!” Ze knutselen een nestkastje inelkaar met een picknicktafel eronder, zodat ze optimaal van de merelzang kunnen genieten. Zondag was er een marathon-tv-uitzending van het legendarische duo. Het is een Tsjechische animatie uit de jaren ’70, over twee doe-het-zelvende buurmannen. Daarbij gaat alles mis. Ze boren in waterleidingen, zagen steunbalken door om ruimte te maken voor een iets te breed tafeltje, maar ze blijven er opgewekt onder. De wand stort in, maar het tafeltje past. Het moet wel vreselijk uit de hand lopen, willen ze uitroepen: “D’r gaat iets mis buur, d’r gaat iets helemaal mis.” …

Lees Meer Lees Meer

Ooit werd de aanleg van de A-73 vertraagd door de aanwezigheid van zeggekorfslakken, piepkleine slakjes met piepkleine huisjes die de vorm hebben van een bijenkorfje. Uiteindelijk kwam die weg er toch wel. Dat een zo pietluttig weekdiertje een snelweg kan tegenhouden, wekte bij velen verontwaardiging. Bij mij wekte het bewondering. Wie het kleine niet eert, is het grote niet weerd…

Helaas wordt in het natuurbeheer vooral het grote geëerd. Altijd moet het robuust zijn en vol met grote kuddes grote grazers: gefokte en uitgezette koeien en paarden. Dat noemt men vervolgens ‘oernatuur’ of ‘nieuwe wildernis’ of iets ander modieus. Liefhebbers van vogels, planten, bomen, insecten, reptielen, amfibieën en kleine zoogdieren gruwen vaak van die grazers die niet alleen grazen maar ook vertrappen. …

Lees Meer Lees Meer

De week tegen de eenzaamheid is nog niet voorbij of het is alweer dierendag. Dierendag is er sinds 1930. Men prikte 4 oktober, de dag van Fransiscus van Assisi, die opkwam voor verschoppelingen: zwervers, leprozen, dieren en planten.

Na 83 jaar komt dierendag nog altijd niet verder dan een strikje om de poes en een extra wortel voor het konijn. Op sommige scholen mogen kinderen hun cavia of wandelende tak meenemen. De dieren gaan de kring rond en staan doodsangsten uit. …

Lees Meer Lees Meer

Wie zeevogels wil zien, moet zich op zee begeven. Zonder schip kan dat op de zuidpier van IJmuiden, die ooit drie, inmiddels anderhalve kilometer in zee uitsteekt. Er is zand aangeslibd en opgespoten, een inpoldering die nooit in de krant heeft gestaan. Om zeven uur ’s morgens sjouw ik met oude vrienden die pier op, in de hoop op bijzondere zeevogels.

Met een straffe oostenwind in de rug wandelen we de zee in. Voor zeevogels heb je westenwind nodig, die ze naar de kust blaast, en geen oostenwind die ze van de kust wegblaast. Maar afspraak is afspraak en het wordt een zonnige dag, en al zien we weinig, we zullen vast wel één jager of pijlstormvogel zien. Jagers zijn roofmeeuwen van noordelijke rotskusten, pijlstormvogels zijn de noordelijke tegenhangers van albatrossen. Zulke zeldzaamheden zijn vooral in de herfst te zien, als vogels op trek gaan. Ze kunnen tijdens die tijdens de trek afdwalen. …

Lees Meer Lees Meer

De lijsterbessen lijken roder dan in andere nazomers. De oranjerode kleur wordt veroorzaakt door flavonoïden, stoffen die voor planten allerlei functies vervullen. Ze beschermen bijvoorbeeld tegen UV-straling in zonlicht. Daarom kleuren sommige appels aan de zonzijde roder dan aan de schaduwkant. Ook bladeren bevatten rode flavonoïden. Ze worden zichtbaar als een boom het bladgroen uit de bladeren trekt, wanneer die bladeren minder licht vangen vanwege de kortere daglengte. Dan krijgen groene bladeren hun herfstkleur. …

Lees Meer Lees Meer

Iemand vroeg me of je zeekool kunt eten. Ja, dat kan. Het groeit op de Afsluitdijk. Het heeft lila bloemetjes, leerachtige koolbladeren en het kan goed tegen zout. Dat moet ook wel op de Afsluitdijk, te meer daar de plant vooral aan de wadkant groeit. Zeekool hè, geen meerkool. Hoe moest iemand dat dan bereiden?

Van de culinaire kant van zeekool weet ik niets. Ik ben geen wandelend, zelfs geen kruipend kookboek, voor recepten moet u niet bij mij zijn, ik doe altijd maar wat. Zeekraal eet ik rauw, wilde paddenstoelen bak ik alsof het champignons zijn en zeekool heb ik nog nooit gegeten, laat staan bereid. Gelukkig is daar internet. De kool-achtige bladeren, lees ik, zijn oneetbaar. Je moet de stengels blancheren. Maar in Nederland mag dat niet, want zeekool is beschermd. We dammen één van ’s werelds mooiste zeearmen af en als er dan dijkplanten op de dijk groeien, verklaren we die beschermd. …

Lees Meer Lees Meer