Koos Dijksterhuis

Aan de plafonds in ons huis hangen spinnen met een klein lijf en lange dunne poten. Ze lijken wat op hooiwagens, maar wie een bril opzet, ziet de verschillen. Twee daarvan betreffen het gedrag. Hooiwagens kruipen buiten over muren, spinnen hangen binnen aan hun slordige web met veel losse flarden. Hooiwagens houden zich stil of rennen weg als je ze aanraakt, de spinnen beginnen als een gek te trillen. Ze heten dan ook trilspinnen. De trillende eigenschap zal door velen niet worden uitgelokt, want die velen zijn als de dood voor spinnen. …

Lees Meer Lees Meer

In hun boek De ijsvogel (Atlas Contact €26,99), dat vandaag verschijnt, gaan Jean-Pierre Geelen en Saskia van Loenen vaak op zoek naar ijsvogel(s) die ze dan toch niet zien. Het zich lastig laten zien is typerend voor ijsvogels, en dat komt niet alleen doordat ze zeldzaam zijn. De kleurrijkste vogel van Nederland blijkt zich met felle kleuren en al onzichtbaar te kunnen maken. De smaragd flitst de bocht om, of in een over het water hangende wilg, en weg is ie.

Als jonge vogelaar had ik binnen de kortste keren tweehonderd soorten ‘verzameld’. De ijsvogel echter kreeg ik maar niet te zien. IJsvogels kijken vereist een langere leerweg dan vogels kijken in het algemeen. Ik deed in het buitenland de nodige ijsvogelervaring op. Pas eind jaren ’90 zag ik mijn eerste in Nederland. Diezelfde nazomer zag ik er vervolgens nog vier, op andere plekken. …

Lees Meer Lees Meer

Tijdens elke wandeling kom ik graafmachines tegen, die sloten uitbaggeren. In de herfst baggeren drie enorme graafmachines plus een kleine de poldersloten uit. Dat gebeurt in opdracht van het waterschap. Iedere zomer groeien de sloten weer dicht, en dat mag niet, vanwege de discutabele aanname dat begroeiing de doorstroming belemmert.

De machines rollen op hun rupsbanden over de oevers. De grote schrapen de sloot in één haal leeg: beide taluds en het water ertussen. De modder wordt met planten en al op de kant gedumpt. De oevers vallen niet onder de jurisdictie van het waterschap, die zijn van Natuurmonumenten. Natuurmonumenten laat de meeste bagger liggen. Het wordt jaarlijks een iets dikkere brij, met nog ruigere vegetatie. …

Lees Meer Lees Meer

Op 20 november wandelde ik weer eens langs het Frieseveen en zag ik in de verte het arendsnest weer. Waren ze terug? Ze waren terug! Huh, maar het nest was met boom en al omgestormd. Dan hebben ze snel een nieuw nest gemaakt, nog niet zo groot als het vorige, al schiet het aardig op. Daar moeten ze al dagen mee bezig zijn geweest. Nestelen in november – je kunt maar beter vroeg beginnen! …

Lees Meer Lees Meer

Veel vlinders zijn felgekleurd, waarbij oranje vaak de hoofdkleur is: grote en kleine vos, distelvlinder, oranje zandoogje, gehakkelde aurelia, atalanta, argusvlinder, alle parelmoervlinders. Het oranje van parelmoervlinders neigt soms naar geel, evenals dat van de oranje luzernevlinder. De dagpauwoog kiest juist voor rood, met grote nepogen.

Al die uitdossingen zijn ‘bedoeld’ om (vogels) af te schrikken. ‘Bedoeld’ staat tussen aanhalingstekens, omdat vlinders zich waarschijnlijk niet bewust zijn van hun opvallende uitdossingen. Ze kregen die omdat ze er evolutionair voordeel uit haalden.

Felle kleuren, zeker in de combinatie oranje of geel met zwart, zoals de meeste soorten doen, zouden niet alleen een verrassingseffect sorteren, maar ook geassocieerd worden met gevaar. …

Lees Meer Lees Meer

Even dacht ik bij de naam zwamgast aan een stamgast die veel kletst. Maar nee, de naam verwijst naar de twee soorten paddenstoelen die in Nederland op andere paddenstoelen groeien. Het betreft de poederzwamgast en de plaatjeszwamgast. Hoewel er veel meer soorten paddenstoelen op levende, stervende of dode boomstammen groeien, worden die zwammen echter vreemd genoeg geen stamgasten genoemd.

In het bos snuffelt onze hond soms graag van het pad af en ik laat haar wel eens haar gang gaan. De hond kan een grote opwinding aan de dag leggen over het geurspoor dat ze volgt. Zelf ben ik meer bezig met een gehurkte doorgang vinden en voorkomen dat het avontuur strandt in een dubbel loopje om een boom of braamstruik heen. …

Lees Meer Lees Meer

Soms krijg ik van een lezer diens schelpenverzameling aangeboden. Ik sla die aanbiedingen meestal af of sluis ze door naar een kennis die al een grote verzameling heeft, maar waar altijd wat bij past. Bovendien geeft hij voor zijn werk veel natuurvoorlichting aan kinderen, bij wie schelpen gretig aftrek vinden.

Mijn eigen schelpenverzameling heb ik al een paar keer gesaneerd, om ruimte te sparen. Ik had bijvoorbeeld van tientallen vakanties op Schiermonnikoog een doos met een vergelijkbare inhoud. Dat kon wel een onsje minder. De afdankertjes gingen naar beginnende verzamelaars of belandden op een schelpenpaadje. …

Lees Meer Lees Meer

Een vriend en ik lopen over het strand en in de buurt van twee vissers vinden we een dode platvis. Welke soort is dit ook alweer? Een blik op de telefoon doet wonderen: geen schol of schar maar bot. Die vissers hadden bot gevangen terwijl ze zeebaars wilden.

Een schar heeft een rondere rugvin en een spitsere snuit, een schol heeft een gladde huid, terwijl een bot ruw aanvoelt. Een schol heeft knobbels achter zijn kop, een bot heeft een broeknaad over zijn rug met een bochtje erin. …

Lees Meer Lees Meer

In het buitenland is beemdkroon algemeen maar in Nederland mag je blij zijn met een vondst van deze plant. Ook bijen, vlinders en andere insecten zijn daar blij mee, want beemdkroonbloemen maken veel nectar.

Een beemd is een vochtig hooiland, te nat voor vee. Vanouds werd het één keer per jaar gemaaid, aan het eind van de zomer. Zulke hooilanden zijn zeldzaam geworden, zeker in Nederland. In het buitenland zie ik beemdkroon vooral in bermen en dijken die niet bemest worden, en die niet te dicht begroeid zijn. In Nederland komt beemdkroon het meeste voor langs de grote rivieren, in Zuid-Limburg en in de duinen. De plant houdt van vochtige, zandige grond met een beetje kalk. …

Lees Meer Lees Meer

Op het strand van Schiermonnikoog vind ik een stuk vermolmd hout en een klont veen, beide doorboord met een dichtheid aan gaten waar geen Emmentaler aan kan tippen. Het zijn boorgaten van boormossels.

Boormossels zijn tweekleppige schelpdieren. Waar de meeste tweekleppigen twee schelpen maken, die ze potdicht kunnen sluiten, kunnen de beschermende schelpen van boormossels niet helemaal dicht. Hun schelpen zijn bovendien breekbaar. Daarom boren boormossels gaten in zacht hout of veenklonten op de zeebodem. Daarin leven ze veilig, voedsel naar binnen slobberend. …

Lees Meer Lees Meer