Vorige week schreef ik over aalscholvers. Die spreiden na een duik vaak hun vleugels, om ze te drogen. Andere watervogels, eenden bijvoorbeeld, doen dat niet. Die schudden de druppels van zich af, en klaar. Tot voor kort werd daarom verondersteld dat aalscholvers geen goede, waterafstotende stuitklierwas hadden, om zich mee te poetsen.

Ik noemde dat in mijn Natuurdagboek en lezer Bert Vos reageerde alert. Hij had in de nieuwsbrief van het Vlaamse Natuurpunt gelezen dat dat niet klopte. Aalscholvers drogen weliswaar hun vleugels, maar niet uit gebrek aan poetswas.

Toen ik mijn boeken over de drieteenstrandloper en over de zwarte specht schreef, ontdekte ik dat sommige algemeen bekende waarheden over die vogels niet klopten. Ze waren terug te voeren op een lang geleden geopperd vermoeden, en sindsdien eindeloos overgeschreven. Dat is begrijpelijk; je hoeft als weerman of -vrouw ook niet telkens uit te zoeken of de aarde rond is.

Aalscholvers zouden al vroeg geëvolueerd zijn en een ondermaatse was hebben meegekregen. Het werden vervolgens primitieve beesten genoemd en zelfs levende fossielen. Waar een mythe al niet toe kan leiden.

Vier Duitse onderzoekers, uit Braunschweig en Bochum, analyseerden de was van aalscholvers en van muskuseenden en publiceerden hun bevindingen in het Journal of Ornithology van mei 2023. Wat bleek: waar eendenwas voornamelijk uit twee esters bestaat, bevat aalscholverwas meer dan duizend verbindingen! Niks primitief. De eendenwas is iets waterdichter maar dat verschil verklaart de natheid van aalscholvervleugels niet.

Wat dan wel? De toppen van de vleugelveren zijn waterdoorlatend. De veerschachten staan waterdicht gerangschikt, net als op het lijf, zodat aalscholvers warm en droog blijven. Alleen de buitenste helft van de vleugels laat water door. Het nadeel dat de veren deels doorweekt raken, is een kleine prijs voor het voordeel, dat aalscholvers geen grote luchtbel mee onderwater hoeven te nemen. Daardoor kunnen ze dieper duiken dan andere viseters. Ze zijn op 35 meter diepte betrapt.

Aalscholvers hebben dus juist geavanceerde, geen ondermaatse poetswas. Weer een mythe ontzenuwd.

(Natuurdagboek Trouw, donderdag 29 januari ’26)