Koos Dijksterhuis

Begin oktober vloog er een groep zanglijsters over mijn tuin, in zuidwestelijke richting. Ik dacht dat de lijstertrek pas twee, drie weken later piekte, maar er zijn natuurlijk altijd vroegelingen. Vreemder vind ik het dat ik eind september al grote V-formaties kolganzen over zag komen. Ooit was dat november.

Je zou denken: door klimaatverandering is de toendra langer geschikt als verblijf- en foerageerplaats. Maar in het hoge noorden heeft klimaatverandering niet zo’n eenduidig effect, integendeel.

Het weer is er wispelturiger dan ooit. De ene zomer smelt de sneeuw pas in juli, de andere zomer verdwijnt ie begin juni al voor de zon. Nu eens is het wekenlang regenachtig en bewolkt, dan weer wolkenloos en droog. Er kunnen meer of minder lemmingen zijn, minder of meer poolvossen, en dus meer of minder kansen voor kuikens. …

Lees Meer Lees Meer

Wij boekten een nacht in een hotel op de Veluwe. De namiddag voor en de ochtend na de hotelnacht maakten we wandelingen door bossen en heiden. We hoopten zwijnen te zien, herten en wolven, maar we zagen slechts een ree en een buizerd. Maar het gaat minder om het zien dan om de mogelijkheid van het zien.

De avondzon scheen laag onder een strakblauwe hemel langs de boomtoppen – het gouden uur duurde twee uur. ’s Morgens kwam de zon scharlakenrood op, achter donkere dennen. De eerste zonnestralen zetten de boomtoppen in een oranje gloed. De volgende zonnestralen toverden een regenboog tevoorschijn, zoals je maar zelden een regenboog ziet. …

Lees Meer Lees Meer

Bij Gees, Zuidoost-Drenthe, ligt de beeldentuin BigArtGarden, in eigentijds Nederlands. Ooit begon het echtpaar DeHullu met die tuin, om kunst en natuur samen te brengen. Mevrouw DeHullu was een vriendin van mijn schoonmoeder. We zeiden vaak: ‘daar moesten we eens naartoe’, maar het kwam er niet van. Intussen zijn we twee generaties eigenaars verder. De tuin is nu in bezit van vier mensen, onder wie mijn buurman Frank Smit. Hij toont me op een zonovergoten dag alle uithoeken van de tuin.

Door de lichte galerie lopen we het terrein op. Zeven hectare, nog afgezien van een net verworven maïsakker van ruim vijf hectare, die een natuurterrein wordt. Behalve de fraaie, soms buitenissige sculpturen vallen mij de vele bomen en het grote grasveld op. Mede-eigenares Esther Dokter, die de boel runt, vertelt dat er 170 boomsoorten staan, waarmee ze als arboretum (bomentuin) een ster verdienen. Ze streven naar tweehonderd soorten en een tweede ster. …

Lees Meer Lees Meer

De vogeltrek piekt en daarom groeit de kans op zeldzame dwaalgasten. Via diverse media houden vogelaars elkaar op de hoogte van zeldzaamheden, en is het de eerste waarneming sinds lange tijd, dan trekt zo’n vogel grote belangstelling. De zeldzaamheid wordt dagelijks vermeld op diverse websites, trekt allengs minder aandacht en verdwijnt vroeg of laat met stille trom van de waarnemingslijsten. Waar blijven ze? De brileidereend van Texel hield het maanden vol en verdween in juni. Maar afgelopen dinsdag dook hij weer op. Vier maanden wist ie zich ongezien te houden.

Wekenlang zat er een grijze wouw bij Peize, op fietsafstand van ons huis. Soms zat ie ook bij Assen, dus ik hoopte dat ie onderweg tussen beide jachtvelden eens het gebied aan zou doen waar ik de hond uitlaat. Maar nee. Ik zag hem althans niet. …

Lees Meer Lees Meer

Sommige vlinders (en zweefvliegen en bijen) blijven tot in de herfst rondvliegen. Dat kunnen ze omdat er laat- en doorbloeiers zijn. Een doorbloeier is Jakobskruiskruid, één van de beste insectenplanten in het universum. De meeste Jakobskruiskruiden zijn uitgebloeid, maar enkele bloeien door. Ik zie er een in herfstbloei, met een prachtig vlindertje erop, oranje met zwart en bruin, dat goed kleurt bij het geel van Jakobskruiskruid.

Het is een kleine vuurvlinder, een soort die ik nooit zoveel zie als bijvoorbeeld dagpauwogen en koolwitjes, maar die ik in de lente en zomer toch frequent tegenkom. De eerste vertoont zich aan mij altijd eind april, de laatste eind oktober. Daarna leeft de soort door als eitje en rups, om zich in april weer te verpoppen tot vlinder. …

Lees Meer Lees Meer

‘Tok!’ klinkt er. En nog eens. Op het dak, op de tuintafel, op het terras en op mijn hoofd als ik buiten ben. De enorme, honderdvijftig jaar oude beuk in onze tuin rolt een tapijt van beukennootjes uit. De ruwbehaarde napjes staan open, de vier nootjes stuiteren er meestal uit.

Het is vervelend lopen op die harde napjes, zeker op klompen. Dus veeg ik ze op. Op het gras laat ik ze vooralsnog liggen; alleen met wat er op de stoep en het terras ligt, kan ik een grote gft-bak tot de rand vullen. …

Lees Meer Lees Meer

We wonen op loopafstand en dus wandel ik vaak langs (het) Frieseveen, de plas die door de Meerweg van het Paterswoldsemeer is afgesneden. Aan de overkant is door een recente storm een gat geslagen in wat eerst een bosrand leek. Nu zijn de kerk en flat van het dorp Haren zichtbaar.

Tweehonderd jaar geleden huurde het welvarende Haren arbeiders in om het veen af te graven. Die arbeiders kwamen uit Zuidoost-Friesland, waar ze weinig anders deden dan veen afgraven.

Toen het Friese veen afgegraven was, werd de kuil gebruikt als vuilnisbelt. Het is het Naardermeer van Groningen. Ik vind soms oude emaille theepotten, emmers, en meer afdankertjes. Er was destijds gelukkig nog geen plastic en we vervingen ook nog niet jaarlijks ons hebben en houden. Hopelijk sluimeren er geen roestige gifvaten in de bodem. …

Lees Meer Lees Meer

Als ik op mijn hurken ga om iets te fotograferen, toont onze hond zich vaak nieuwsgierig en onderzoekend. ‘Even snuffelen aan waar ie zich nu weer mee inlaat.’ Daardoor komt het dat ik relatief veel close-upfoto’s heb van een hondensnuit.

Het ene object kan op meer belangstelling rekenen dan het andere. Bovenaan de interesselijst staan dode dieren en paddenstoelen. En in die laatste categorie verheugt de biefstukzwam zich in de grootste aandacht.

De biefstukzwam is volgens Wikipedia ‘een uitgesproken herfstzwam’. Wel, het is herfst, maar ik vond twee weken voor de herfst aanving al een paar biefstukzwammen op een grote, levende zomereik. De meeste waren nog jong en glipten als roodbruine bolletjes uit een boombast. Ze hadden het formaat van een pingpongbal. …

Lees Meer Lees Meer

Er zijn driehonderd soorten magnolia’s. Ze zijn populair vanwege hun uitbundige bloei in de lente: van wit tot purper en ook een gele variant bestaat. Daar staat tegenover dat ze weliswaar krachtig, maar kort bloeien. De grote bloemen verbruinen snel, vallen af en vormen een glibberige smurrie. Het verbaast me dat magnolia’s überhaupt in trek zijn in een land dat grossiert in tegeltuinen en waar de bewoners vallende blaadjes als probleem ervaren.

Magnolia’s zijn uit hun oorspronkelijke leefgebied in Noord-Amerika hierheen verscheept. Uit hun DNA bleek dat de huidige bomen sterk verwant zijn aan verre voorouders – magnolia is een soort oerboom. …

Lees Meer Lees Meer

Bij ons in de buurt is een met eiken geflankeerd wandelpad. Ik loop daar regelmatig met de hond en ineens stond er een geïmproviseerd bord met de waarschuwing: hoornaarnest. Drie bomen verder stond er ook zo’n waarschuwing, maar dan leesbaar vanuit de andere kant. Ergens daartussenin moest het nest zich bevinden. Ik keek goed, maar zag niet één grote wesp. Wel staat er tussen de eiken één beuk, met een opengereten bast. Daarin zag het er wespennestachtig uit. Het regende en waaide, en de insecten binnen bleven.

Door de waarschuwing bleef ik er even, wat vast de bedoeling niet was. Meestal waarschuwen zulke geprinte A-4’tjes voor eikenprocessierupsen. Nederland zit vol gevaren. Ook teken zijn er, vossenlintwormen en vallende takken. En sinds kort Aziatische hoornaars! Die komen uit het verre oosten, dus moeten ze wel nog angstaanjagender zijn dan onze vertrouwde Europese hoornaar. Op determinatiefora op internet woorden veel gewone wespen en Europese hoornaars getoond, met de bezorgde vraag: ‘Aziatische hoornaar?’ …

Lees Meer Lees Meer