Het ochtendlicht schildert een zilvermeeuw oranje. De meeuw is vroeg uit de veren – misschien was hij de meeuw die ik door het open raam goedemorgen hoorde wensen toen ik vanmorgen wakker werd. Die zilvermeeuwen kunnen in het voorjaar een keel opzetten. En in Haarlem broeden ze op de daken, ook op het dak waaronder ik slaap. …
In hun broedkolonies vliegen de aalscholvers af en aan. Ze baltsen en slepen takken de bomen in voor hun nesten. Ze zijn gekleed in vol ornaat: hun wit met gele kelen steken mooi af tegen hun bijna zwarte lijf en de blauwe lucht erachter. Hun poep is wit en kalkt de bomen waarin ze nestelen eveneens wit. Die bomen zijn kaal want ze kunnen niet tegen de overmatige bemesting door de aalscholvers. Zo rollen ze hun eigen broedplaats op. …
Wegens cupidale betrekkingen pendel ik veel tussen Groningen en Haarlem. Per trein kan ik via Lelystad of Amersfoort, via Amsterdam of Leiden. Over Leiden is een omweg, maar scheelt twee overstappen. Met de auto duurt de reis (zonder files) half zo lang als per trein (zonder vertragingen) en kan ik stapels boeken meenemen. Maar die kan ik onderweg niet lezen, zoals in de trein. …
Op de dag dat ik met vogelonderzoeker Willem van Manen een hol van een specht bezocht, kreeg ik een e-mail van Trouwlezeres Ans van Horssen, waarin zij vroeg welke vogels het voormalige spechtennest in haar tuin hadden gekraakt. ‘Is het een koolmezenpaar?? Ze hebben een ‘mooie blauw/zilvergrijze rug en een gele buik’. Op de foto’s stond een boomklever. Er zat ook een foto bij van de bonte specht die uit zijn hol koekeloert. Even dacht ik aan een jonge grote bonte specht, maar het was een kleine bonte, een wel heel leuke broedvogel voor in de tuin – veel bijzonderder dan die boomklever. …
De zanglijster had de hoofdrol en zong uit volle borst in het natuurdagboek van gisteren. Vorig jaar werd het lijsternest in mijn tuin door een kat uitgehaald, met moederlijster en al. Als de zingende lijsterman deze lente een vrouwtje krijgt, weet ik niet hoe ik het nest kan beschermen. Geen kruid is tegen katten gewassen, geen hoge pieptoon houdt ze weg, geen versperring houdt ze tegen. Alleen hoge hekken met schrikdraad zouden werken, maar die zijn vanwege de struiken en bomen niet haalbaar, nog afgezien van hun lelijkheid. Ik wil niet in een vesting wonen en zonder begroeiing is er voor vogels ook weinig te beleven. …
Het is weer tijd een lans te breken voor een essentiële factor in de stadsnatuur: klimop. Aan het snoeien van mijn klimop kom ik maar niet toe. In de nazomer bloeit hij met kleine, gele bloempjes die weliswaar geen opvallende verschijningen zijn, maar een compleet leger van zweefvliegen en bijen van stuifmeel voorzien. Die knip ik niet af. En in nu rijpen de bessen, die zo belangrijk zijn voor vogels. Zeker na zo’n koude nawinter zijn klimopbessen de redding voor menige merel, spreeuw, huismus, zanglijster, Turkse tortel en houtduif. …
Aan de rand van een heideveld ligt een zompige laagte en in die zompige laagte staan lisdodden. Het zijn de planten van vorig jaar en de meeste hebben geen bloemen meer. Enkele bloeiaren zijn nog bezig tot stof te vergaan; of misschien tot as, gezien hun bijnaam sigaar.
De bruine sigaren op de rietachtige stengels van lisdodden zijn vrouwelijke bloeiaren. De mannelijke zijn dunner en zitten erboven, maar daarvoor moet je in de zomer wezen. Dan zijn de vrouwelijke (sig)aren nog lichtbruin. Later worden ze bijna zwart. Althans van de grote lisdodde. De kleine lisdodde verkleurt meer naar groengeel. …
Omdat ik in het Westland een lezing geef over mijn nieuwe boek over natuurwandelen, grijp ik mijn kans op een strandwandeling, en bezoek ik eindelijk de Zandmotor bij Ter Heijde. Dat is een uitstulping van het strand in zee, aangelegd met opgespoten zeezand om de smalle kuststrook te verstevigen.
De Zandmotor ligt er al zes, zeven jaar en intussen leven er schelpdieren en wormen in de bodem. Ik loop langs de waterlijn iedere golf die op- en weer afstroomt laat het zand knisteren en pruttelen van bellen en minifonteinen uit talloze holletjes. …
De witte kwikstaarten keren terug uit Spanje en Marokko, waar ze als pensionado’s de hele winter van de zon hebben genoten. Ze stappen door weilanden rond de achterpoten van koeien en schapen, die met elke stap vliegjes opschrikken uit het gras. Daar weten de kwikstaarten wel raad mee; ze rammelen na hun vliegreis van de honger. Ook moeten ze eten om fit te worden voor de productie van eieren. …
Op de lentedag der lentedagen, 21 maart, maak ik een wandeling en zie ik een zangvogel die terug is uit het zuiden en die ik ieder jaar in maart voor het eerst zie. De vogel hipt uit een struik naar een hek. Zodra ik nader, fladdert hij voor mij uit naar een volgende zitplek. Vogels bewaren graag afstand tot mensen. Om hem door de verrekijker te bekijken, blijf ik even staan. Hij heeft iets weg van een roodborst, is ongeveer even groot en heeft net zulke kraaloogjes. Maar de rode borst ontbreekt, terwijl zijn staartje wel rossig is. Hij heeft een borst van glanzend zwart fluweel, een donkergrijs verenpak met contrasterend witte vleugelstrepen en een opvallend rode staart. …