Koos Dijksterhuis

In nieuwe natuur grazen vrijwel altijd grote grazers: paarden, runderen, schapen. Het idee is: de voormalige landbouwgrond is doordrenkt van mest en op bemeste bodem groeit een woestenij van brandnetels en andere veelvraten. Die planten zijn er al zoveel, de gevarieerde plantengroei is juist door bemesting verdwenen. De bodem moet verschralen. Dat kan door te maaien en het maaisel af te voeren. Afplaggen werkt sneller. De planten laten begrazen is een natuurlijker methode en goedkoper – de dieren doen het werk. Omdat er bakken kunstmest via de regen op het land vallen, moet dat verschralen maar doorgaan. …

Lees Meer Lees Meer

Er was een tijd dat ik geestkracht vermoedde in de natuur. Alsof er etherische en astrale krachten rondwaarden. Aan natuur-aanbidding ben ik nooit toegekomen. Voor new age in de mode raakte, was ik bevrijd van de spirituele consumptiemaatschappij.

Rond Halloween bezoeken we de vesting Bourtange, in Oost-Groningen. Er staan honderden auto’s geparkeerd, de toegangswegen worden versperd door als heks verklede vrouwen die geld eisen. Er blijkt een ‘magische markt’ te zijn en ook al beloven we die te mijden, we moeten entree betalen. …

Lees Meer Lees Meer

Er kwam mail van Meint Mulder. Meestal bevatten ’s mans berichten foto’s van bizarre natuurverschijnselen, met de vraag: weet jij wat dit is? Wat zou hij me nu weer voorleggen? Maar nee, hij laat weten dat de spatelzwammen er weer staan, in het Vledderbos, en of ik ze al gezien heb, hij kan verklappen waar. Ik heb ze niet gezien en wil er graag even op uit. Het Vledderbos ligt verrassend genoeg niet bij Vledder, maar bij Stadskanaal. Ik ben er vaak langsgereden, maar nooit in geweest. Laten we dus gaan. Het is een jong bos, aangelegd vol lange, rechte paden en sloten. Zichtlijnen, zeggen landschapsontwerpers. …

Lees Meer Lees Meer

Een maand geleden hoorde ik de laatste tjiftjaf tjiftjaffen. De meeste zijn gepasseerd, maar er zijn er nog, tjiftjaffen, op doorreis naar Frankrijk en Spanje. Sommige blijven de winter hier. Zwartkopjes zijn er ook nog, eveneens op trek, naar Engeland bijvoorbeeld. Ook van deze soort blijven enkele de winter in Nederland. Maar zingen doen zwartkop en tjiftjaf niet meer. Tjiftjaffen zeggen hooguit een zacht ‘wiet’. …

Lees Meer Lees Meer

Als de zon schijnt, dwarrelen er op beschutte plekken nog steeds zomerse dagvlinders rond. Kleine vuurvlinders bijvoorbeeld houden het tot eind oktober vol als het weer het toelaat. Ook kleine vossen, atalanta’s, koolwitjes en dagpauwogen zijn nog te zien. Dagpauwogen zoeken nu schuilplaatsen op, om de winter in te doorstaan. Die schuilplaatsen moeten koel en vochtig zijn. In kelders, kruipruimten, schuren, holle bomen; overal kun je ze in slaapstand zien zitten. Op zolders drogen dagpauwogen uit, als de verwarming aanslaat. …

Lees Meer Lees Meer

In de buurt van eikebomen kun je in de herfst Vlaamse gaaien heen en weer zien vliegen van en naar de kruinen. Ze vervoeren dan een krop vol eikels, die ze in zachte aarde duwen. In magere tijden, tegen het einde van de winter, graven ze die weer op. Niet alleen bewaren ze zo een voorraadje, ook worden de eikels zacht en gaan ze ontkiemen, waarbij de eikel in tweeën splijt. Die zachte, halve eikels zijn gemakkelijker te verteren dan verse, hele, harde eikels. Uit het protocolleren van gaaien bleek dat één gaai wel honderd eikels op een dag kan begraven, oftewel drieduizend in een maand. Protocolleren betekent langdurig observeren en iedere handeling van de vogel turven. Een geduldswerkje, waardoor je een vogelsoort goed leert kennen. En als je dan zoveel eikels telt, raak je onder de indruk van zo’n gaai. …

Lees Meer Lees Meer

Zomer 1969 stapten wij op de boot naar Schiermonnikoog in Oostmahorn, een vissersdorpje aan de Friese Lauwerszeekust. Op Schiermonnikoog hadden mijn ouders een zomerhuis. Ter voorbereiding had zoals elk jaar al weken een hutkoffer in de gang gestaan, om volgepropt met bedden- en ander goed vooruit te sturen. Hoe voller de kist, hoe koortsiger mijn voorpret. Spraken mijn ouders over de reis naar Schier, dan vielen er winderige plaatsnamen als Zoutkamp en Oostmahorn. Lauwersoog bestond voor de badgasten nog niet, het was het werkeiland voor de nieuwe afsluitdijk. De Lauwerszee was eind mei een meer geworden. Op 23 mei sloot een caisson het laatste gat in de dijk. Er stroomde nog zeewater door, op 24 mei gingen de kleppen dicht. De veerboot vertrok die zomer nog uit Oostmahorn, voor het laatst. …

Lees Meer Lees Meer

Ik krijg een e-mail van Rob Buiter uit Heemstede. In de Waterleidingduinen zijn de damherten aan het burlen en bronsten, schrijft hij. Hij maakte mooie foto’s. Toevallig ben ik in Haarlem en we haasten ons op de fiets naar de Waterleidingduinen. Zouden we herten zien? Ja kijk, een hert! En nog één, en daar en overal herten. Ze zijn niet schuw, ze kijken even, maar blijven staan als we op twintig meter afstand passeren. Er zijn lichtbruine met witte spikkels en donkerbruine met lichtbruine spikkels. Eén groep bestaat uit hindes, de meeste groepen uit jongemannen met kleine geweien, hoorntjes eigenlijk.

Het lijkt wel een hertenkamp. …

Lees Meer Lees Meer

Bij Koevlak betreden we de duinen van Zuid-Kennemerland. We lopen een ronde met Parnassia als keerpunt, het strandpaviljoen. Ruim 9 kilometer, de wegwijzer zegt drie uur, maar dat kan sneller. De middag vordert, we hebben zaklamp noch kompas, we wilen voor donker terug zijn. …

Lees Meer Lees Meer

Omdat ik rond 11 oktober op Schiermonnikoog ben, hoop ik op bladkoninkjes. Bladkoninkjes zijn piepkleine vogeltjes, grijsgroen als een tjiftjaf. Ze zijn tussen de bladeren lastig in het oog te krijgen. En bijna altijd scharrelen ze tussen de bladeren, vaak vrij hoog. Ze broeden in de bossen van Rusland en Siberië, ze overwinteren in Zuid-Azië, maar onderweg dwalen er altijd een paar af. …

Lees Meer Lees Meer