In de warmte van april kwamen libellen en juffers tot leven. Libellen zijn doorgaans forser dan juffers en in rust houden ze hun vleugels dwars op hun lichaam gestrekt. Juffers klappen hun vleugels op.
Vorig jaar werkte ik de hele lente aan een boek over de natuur van Flevoland. Ik hoorde dat er een libellendag kwam in Almere. Net op tijd kwam ik erachter dat het geen libellendag was, maar Libelledag, een lijfstijlbeurs van een damesblad. Het enkelvoud van het insect is trouwens libel, niet libelle. Het woord libelle is voor insectenkenners net zo’n kwelling als het woord eigenaresse voor taalliefhebbers. Je moet het dagelijks horen of in de krant lezen, je weet dat er geen kruid tegen gewassen is, maar de fout steekt je telkens een beetje. …
Traag en gitzwart vliegen ze boven de grasdijk. Met hangende poten. Niet echt het zonnetje in huis, die rouwvliegen. Maar buitenshuis vliegen ze wel in het zonnetje. Daar strijkt er één neer op een verdorde riethalm van vorig jaar. Mooi hoor, zo zwart tegen de blauwe lucht. …
Op het toilet klinkt een doordringend gezoem. Het zoemt voor het raampje, buiten. Binnen vind ik af en toe een kleine bij, soms nog net levend, meestal dood achter het raam. Insecten weten de kleinste doorgang naar binnen te vinden, maar hunkerend naar buiten blijven ze net zo lang achter glas hangen tot ze verdroogd zijn. Als ze nog leven, zet ik ze buiten. …
De bonte vliegenvangers zijn terug uit Afrika. Ze nemen hun nestkasten in en zullen hun eitjes leggen. Die kwamen altijd uit als de rupsenpiek begon, zodat er voedsel voor de jongen was. Als bijeffect werden de rupsen onder de duim gehouden, zodat eiken en andere loofbomen niet al werden kaal gegeten als de rupsen zich verpopten. Nu gebeurt dat regelmatig, in een zonnig en warm voorjaar staan bomen eerder in blad, en rupsen komen uit hun ei als ze blad ruiken, maar vliegenvangers kunnen vanuit Afrika niet in de nabije toekomst zien wanneer het zover is. Ze kunnen hooguit telkens wat vroeger trekken, als ze in Afrika tenminste op tijd voldoende zijn aangedikt voor de grote vliegreis. Ze arriveren ook wel iets vroeger dan jaren geleden, maar de rupsenpiek missen ze vaak net. Dan hebben hun kuikens in naaldbos meer kans, waar weliswaar minder rupsen zijn dan in loofbos, maar waar ze niet zo kort en hevig pieken. Er zijn langere tijd rupsen te vinden. …
Met een vriendje djompte ik door de Kooiplas op Schiermonnikoog. We droegen elk een emmer en een garnalennet. Op zoek naar wantsen, stekelbaarsjes, salamanders. Vriendje ving iets vreemds. Een spartelend kluitje modder van vier centimeter lengte. Hij pakte het tussen duim en wijsvinger uit zijn netje en liet het met een kreet los. Het beet! Geen bloed, het had niet doorgebeten. Het viel terug in het net en werd de emmer in gewipt. Schoon gespoeld werd een monstrueus beest onthuld, dat na diverse rondjes over de bodem met holle rug in het midden van de emmer bleef hangen. Twee halfronde kaken stonden als horens op zijn kop. …
Hoewel ook de daas, wesp en steekmug hoog scoorden, is de teek met afstand gekozen als rottigste rotbeest in Vara’s Vroege Vogels rotbeestverkiezing.
Teken kunnen Lyme overbrengen. Lyme is een snertziekte, maar lang zo snert niet als malaria. Toch staat de malariamug niet eens in de top-50. De hond wel: op 5, de kat ook: op 7, terwijl op 12 de meest gehate vogel staat: aalscholver, gevolgd door de stadsduif op 13. Veel inzenders noemden de mens als ellendigste rotbeest. ‘Daar is de redactie van Vroege Vogels het mee eens’, aldus het persbericht. ‘Geen enkel ander dier doet zoveel slechts voor de aarde en voor andere soorten. Veel soorten in de lijst zijn pas plaagdier geworden omdat de mens daar de omstandigheden voor creëerde. Maar… dit was een verkiezing door mensen en je mag niet op jezelf stemmen. Volgende keer mogen de insecten stemmen en dan wint gegarandeerd Homo sapiens’ (vroegevogels.vara.nl)
Ik liep vorige week met een terreinbeheerder door een natuurgebied. Er renden teken over onze broekspijpen. Ze zijn verrassend snel. Als je op tekenrijk terrein dwars door de bosjes struint, heb je kans op een teek. Ik ken heel wat mensen die vaak in de natuur komen. Van drie weet ik dat ze Lyme hebben gehad. Ik ken meer mensen die malaria hadden.
Misschien komt het doordat malaria een ziekte is van ver en Lyme in de buurt dreigt? Als Nederlanders zich door teken bedreigd voelen, struinen ze kennelijk vaak door tekenterrein. En omdat recreanten met hun honden, hun crossmotoren en hun afval een groot gevaar zijn voor de natuur, kunnen we ons geen betere natuurbeschermer wensen dan de teek.
In de warmte van april is het meeste padden- en kikkerdril al uitgekomen. Kikkervisjes en donderkopjes zwermen door ondiep water. Toch is er nog veel dril, en door daarvan voorzichtig iets in een emmertje en vervolgens je vijver te deponeren, kun je kikkers of padden introduceren of terugkrijgen. …
Huisvliegen, hoorde ik, worden zeldzamer, omdat we geen mestvaalten en composthopen meer laten liggen. Met netheid heeft dat niets te maken; we gooien overal chipszakken en limonadeflesjes neer. Het einde van mestvaalt en composthoop luidt het einde in van huisvliegen en daarmee van bijvoorbeeld boerenzwaluwen. Nou ja, voor we huisvliegen hebben uitgeroeid… In een mesthoop kan in een week een nieuwe generatie uitbroeien (bij zo’n 35 graden). …
Weinig is zo mooi als bloeiend gras voor laag zonlicht. De hoeveelheid grassoorten die je op een ongemaaid veldje tegelijk ziet meedeinen met de wind, kan verbijsterend zijn. En dan zijn er nog russen, zeggen en biezen, al even schitterend.
Neem nou de gewone veldbies. Klinkt niet bijster opwindend. Wordt ook wel als onkruid gezien, onkruid in het strak gewenste gazon. Terwijl het zo mooi is, met die witte haren op de groene stengel en de donkerbruin met gele bloei – geel zijn de helmknoppen. Zo mooi, dat het tot de tuincentra en tuinbladen is doorgedrongen. …
Het lijken molshopen in het groene land, groen van gras of jonge wintertarwe. Maar het zijn hazen. Hazen gaan vaak gedrukt door het leven. Ik denk dat ze denken: als ik me roerloos tegen de grond druk, denken ze dat ik een molshoop ben. Hazen zijn merkwaardige wezens. Schuw en snel in de vlucht, maar vaak ook tam, bij het naïeve af. Ik heb het een paar keer beleefd dat ze argeloos rakelings langs me heen hupten. Dan dek je: zal wel aan de wind liggen, de wind staat gunstig voor mij, maar eenmaal gepasseerd keert die redenering zich tegen me. …
