Natuurdagboek 2014 Archieven - Pagina 17 van 26

Grote muur groeit niet op muren

14 mei 2014 Koos Dijksterhuis

Akkerhoornbloem en grote muur: beide groeien op dunne stengeltjes met smalle blaadjes, beide kunnen wegbermen en bosranden wit sluieren. Hun vijf witte kroonblaadjes zijn tot op de helft ingesneden.

Dat de bloemen op de foto grote muren zijn, is te zien aan hun drie stempels. Dat zijn de witte knopjes in het midden van de gele helmdraden. Hoornbloemen hebben maar liefst vijf stempels. Een ander verschil is niet te zien op de foto, maar wel voelbaar in het bos. Grote muur heeft ruwe, hoekige stengels en blaadjes, akkerhoornbloemblaadjes hebben een zacht vachtje. Hoornbloembladeren zijn ook minder puntig dan muurbladeren. En meestal zijn hun bloembaadjes korter en ronder dan die van grote muur. …

Lees Meer Lees Meer

Loveboat naar vogeleiland

13 mei 2014 Koos Dijksterhuis

Natuurjournalist Rob Buiter werd gevraagd of hij iemand kende die een korte lezing kon geven tijdens een vogelkijk-zeilboottochtje voor vrijgezellen. Rob is getrouwd en stuurde de vraag door naar mij. Vrijgezeller dan ik vind je ze niet!

Debby Doodeman organiseert vaker vogelreisjes in een zeilschip op het IJsselmeer. Ze dacht dat er wel natuurliefhebbers zouden zijn, die een even groene vriend of vriendin zoeken. …

Lees Meer Lees Meer

Oranjetipje doorgedrongen tot museum

12 mei 2014 Koos Dijksterhuis

Oranjetipje + tulp, Schilderij van Margareta de Heer of Francois de Geest. Foto Koos Dijksterhuis

In het Groninger Museum hangen onder de naam Natural Beauty landschappen en stillevens van de meest uiteenlopende schilders, zoals Fra Angelico, Van Goyen en Monet. Ze komen allemaal uit de privéverzameling van de Duitse tropenarts en kunstverzamelaar Gustav Rau, die in 2002 overleed.

Een stadsparkje van Monet is altijd prachtig, maar hoe anders dan een jachttableau van Carl Eduard Schuch of Alejandro de Doarte. Ik vind een tafel vol doodgeschoten beesten nooit zo’n feestelijk gezicht, maar het is interessant om te zien wat men toen zoal schoot en serveerde. Behalve eenden, hazen, fazanten en patrijzen zijn er vaak putters of andere zangvogels te zien, reigers of steltlopers. Schuch heeft naast de fazant twee kieviten geschilderd, één op de buik, één op de rug. …

Lees Meer Lees Meer

Babypaling voor de deur

10 mei 2014 Koos Dijksterhuis

Glasaaltjes + driedoornig stekelbaarsje in het net. Foto Koos Dijksterhuis

Op de Dollardsluis bij Nieuwe Statenzijl staat een student. Hij haalt een touw op, met een teutebel eraan. Dat is een vierkant net, dat een tijdje op de zeebodem lag, aan de buitendijkse kant van de sluis. De sluisdeuren zitten dicht, en de student noteert de vangst. Een zeedruif, enkele stekelbaarsjes en tientallen glasaaltjes.

Glasaal staat in de belangstelling. Glasaal is er nog maar weinig, al is er de laatste twee jaar iets meer dan de jaren daarvoor, misschien dankzij de beperking van jarenlange overbevissing. Glasaal is babypaling. Paling is een goudmijn. Glasaal is veel geld waard en daarom zijn allerlei onderzoeksintituten en hogescholen ermee bezig, in opdracht van overheid, natuurbescherming of visserij. …

Lees Meer Lees Meer

Zeventiende-eeuwse natuur van Indië

8 mei 2014 Koos Dijksterhuis

Waterverfvogels van Beeckman. Foto Koos Dijksterhuis

Op vroegere ontdekkingsreizen werden ontdekkingen, mensen, gebruiken, dieren en planten opgetekend. Meestal maakte de meereizende wetenschapper schetsjes. Fotografen waren er nog niet, en kunstschilders voeren niet vaak mee. Eén van de weinigen die wel meevoer en vervolgens door andere kunstenaars werd nageschilderd, is de zeventiende-eeuwse schilder Andries Beeckman. …

Lees Meer Lees Meer

Spinnende dotterbloem

7 mei 2014 Koos Dijksterhuis

Dit jaar zag ik half maart de eerste dotterbloemen bloeien. Hier en daar ken ik dotters die al jaren op dezelfde plek staan. Ze zijn uitgedijd tot struikachtige proporties en vormen een boel zaden. De zaden drijven weg, zodat er elk jaar ook nieuwe, jonge dottertjes opduiken. Altijd langs de oever of in ondiep water, liefst schoon water met een beetje kwel. Dotters zijn oeverplanten bij uitstek. …

Lees Meer Lees Meer

Op de rand van riet en zee

6 mei 2014 Koos Dijksterhuis

Als ik dan toch in Oost-Groningen ben, kan ik net zo goed helemaal naar de marge van ’s lands periferie gaan. Dat fantastische plekje op de grens van Nederland en Duitsland, van land en zee. Nieuwe Statenzijl, met de Kiekkaaste van het Groninger Landschap. Die kijkhut staat op stoere poten op de rand van riet en waddenslijk. Riet in een zeearm met een flink getijdeverschil, waar vind je dat? Hier dus. Het is één van de mooiste plekjes van Groningen, Nederland, Europa, Wereld, Heelal. Vooral tegen de avond, als de zon in de Eems zakt en de roep van scholekster de stilte benadrukt. …

Lees Meer Lees Meer

Kiekendievenland met rietkragen

5 mei 2014 Koos Dijksterhuis

De zon schijnt, aan de horizon stapelen zich wolken op, het is warm. Mooi weertje voor een bezoek aan mijn geliefde Oldambt, de graanstreek in Oost-Groningen.

In de hoop op de eerste grauwe kiekendieven rijd ik langzaam over de kilometerslange, smalle en rechte weggetjes door de akkers. De wintertarwe kleurt de hompige zeeklei groen. Ja daar, een kiekendief! Een bruine, ook nog maar net terug uit Afrika. Daar schommelt hij laag langs de akkerrand, tegen de wind in, zijn vleugels in de typerende V, om bij het zien van rat of meerkoet plotseling te zwenken en zich met de wind in zijn rug op de prooi te storten. …

Lees Meer Lees Meer

Boze koning met de gouden pendule

2 mei 2014 Koos Dijksterhuis

Eén van de wonderlijkste vogels die we in Costa Rica zagen, vond ik de Montezuma Oropendola. Felgekleurde, vrij grote vogels, die met veel lawaai bakkeleien en in groepen door de bomen ravotten. Een soort kraaien leken ze me. Maar het waren wevers, ze vlechten grote nesten die met enkele tientallen bijelkaar in een boomkruin hangen. Gids Luc Delvaux wist hun naam: Montezuma Oropendola. Okee, en in het Nederlands? Ook Montezuma Oropendola. …

Lees Meer Lees Meer

Spons knijpt zichzelf uit

1 mei 2014 Koos Dijksterhuis

Sponzen op de markt in Costa Rica. Foto Koos Dijksterhuis

Sponzen zijn waterdieren die als een waterplant op harde ondergrond staan. Ze zijn een poreuze massa waardoor water stroomt. Door hun celwand halen cellen voedingsstoffen naar binnen. Sponzen hebben ze allerlei celtypen die gespecialiseerd zijn in pompen, stuwen, zuigen en lozen. Er moet zoveel mogelijk water door de spons. Ze hebben geen mond of hart, geen oren, neus of ogen of andere organen. Toch moeten ze iets kunnen waarnemen. Het herkennen en binnenhalen van voedsel kan misschien nog toe zonder waarneming. Maar als een spons iets ongewenst naar binnen zuigt, krijgt het wezen een prikkel die een niesbui uitlokt. De spons zet zich uit en trekt zich vervolgens snel samen, waardoor water met hopelijk het ongewenste sujet eruit geniesd wordt. Zo knijpt een spons zichzelf uit. …

Lees Meer Lees Meer