Elke lente krijg ik lezerspost over vogels die hardnekkig op het raam kloppen. Alsof de vogel naar binnen wil. Soms verwijst men naar het versje: “roodborstje tikt tegen het raam, tiktiktik, laat mij erin.’ Men vindt het meestal grappig. Nergens blijkt uit dat de op het raam kloppende roodborst of andere vogel het ook grappig vindt. Die pikt bloedserieus tegen het raam.

Intussen heb ik van dat roodborstje tot een knobbelzwaan gehoord en vaak ook zelf gezien, dat ze tegen een raam pikken. Het getik is niet bedoeld om binnengelaten te worden; de ruimten achter het gepikte glas zijn zelden bevolkt met mensen die klaar staan met korreltjes suiker of kruimeltjes brood. Nee, het pikken is geen toenaderingspoging, integendeel, het is bedoeld om een rivaal te bestrijden.

De rivaal is het spiegelbeeld. Hoewel van veel zoogdier- en enkele vogelsoorten is vastgesteld dat ze beseffen dat ze zichzelf in de spiegel zien, is een dergelijk vermogen tot zelfreflectie niet alle individuen van die soorten gegund. Kraaiachtigen, papegaaien en duiven pulken soms aan een verfvlek of andere optische verandering, nadat ze zich met de noviteit in een spiegel hebben gezien. Maar in zulke experimenten is er meestal ook een deel dat zijn spiegelbeeld negeert. Of zelfs aanvalt.

In het laatste geval betreft het vrijwel altijd territoriale mannetjes in de broedtijd. Soms, zoals bij roodborstjes, is de (rode) inborst zo intolerant, dat waarschijnlijk soms ook vrouwtjes een spiegelgevecht beginnen, en dat ook buiten het broedseizoen de strijd kan oplaaien. Verder heb ik gehoord of gezien dat koolmezen, pimpelmezen, staartmezen, merels, heggemussen, witte kwikstaarten, scholeksters en Turkse tortels (foto) zich aan een spiegelgevecht wagen.

Dat is een hopeloze strijd. De tegenstander in het raam is even sterk en geeft het pas op als de aanvaller het opgeeft. Of dat een vogel zoveel energie kost, dat hij eraan bezwijkt, weet ik niet. Maar de focus op een spiegelbeeld maakt een woest bewegende vogel extra kwetsbaar voor katten, sperwers, auto’s en een klap tegen het raam. Daarom adviseer ik in zo’n geval voor het spiegelende venster een plank te zetten, liefst aan de buitenkant. Het uitstellen van ramen lappen tot de nazomer kan even effectief zijn. Het gordijn dichtdoen is iets minder doeltreffend.

(Natuurdagboek Trouw, donderdag 28 mei ’26)