Eerder schreef ik hier dat sommige bomen hun blad laten vallen wegens de droogte. Veel bomen doen dat ook niet, en de meeste bomen overleven de droogte wel. Op den duur zullen er wel bomen aan doodgaan – tegenwoordig komen er bijna geen niet-hete en niet-droge zomers meer voor. En als ze voorkomen, zijn het meteen kletsnatte zomers waarin het water tot de lippen staat.

Maar als in een bos bomen doodgaan, en er is geen overbevolking van grote grazers, dan ontkiemen er weer nieuwe bomen. En als dat soorten zijn die beter tegen droogte kunnen, zullen ze overleven. Geleidelijk aan verandert zo’n bos dan.

Al jaren willen terreinbeheerders de op houtoogst gerichte monocultures van fijnsparren weg hebben ten gunste van loofbomen. Daar valt wat voor te zeggen, want sparrenplantages zijn niet zo soortenrijk. Ik verwachtte dus dat terreinbeheerders blij zouden zijn met sparrensterfte. Maar nee.

De eentonige sparrenplantages zijn gevoelig voor storm, en voor schorskevers, zoals de letterzetter. Dat is een kever die de sparren doodt door ze onder de bast kaal te vreten. De laatste jaren wordt klimaatverandering als doodsoorzaak genoemd, en nu Europa in brand staat is ineens bosbrand de boosdoener.

Storm, kevers, warmte, droogte en brand – fijnsparren verdwijnen vanzelf. En toch lijken terreinbeheerders dat geen oplossing, maar een probleem te vinden. Ineens moet het bos klimaatbestendig worden gemaakt. Dat gebeurt bijvoorbeeld door sparren te kappen en Zuid-Europese en zelfs Amerikaanse loofbomen te planten. Misschien is dat een manier om de houtopbrengst te maximaliseren, maar voor de natuur is het een slecht idee. Het introduceren van buitenlandse soorten pakt zelden goed uit. Voor je het weet heb je een nieuwe ‘bospest’ binnengehaald, waar je nooit meer van afkomt. Bovendien kost het vervoeren en planten van zaailingen een fikse duit!

Men wil sparren weghebben, maar als ze omwaaien, opgegeten worden of aan hitte en droogte bezwijken, wordt dat als probleem beschouwd. De beoogde ‘oplossing’ is telkens: kappen. Dus men wil dat naaldbomen verdwijnen, maar als ze dat doen, worden ze gekapt. Dat is zoiets als een band plakken door het gaatje eruit te knippen.

Laat de bossen liever met rust; ze maken zichzelf wel klimaatbestendig, het duurt alleen wat langer.

(Natuurdagboek Trouw, donderdag 13 augustus ’26)