Vanavond gaat La Panthère des neiges in première, in Groningen althans, een stad die wel eens een paar dagen achterloopt op de Randstad maar daar geen hinder van ondervindt. Integendeel, Groningen bewaart het beste voor het laatst en deze natuurfilm van Marie Amiguet is prachtig. …
Op de grond liggen eikenbladeren met aan hun onderkant geelgroene rondjes. Zijn het schildluizen? Schimmels? Gallen? Ik denk gallen, want ze zien er gallig uit en eiken zijn in trek bij galwespen.
Gallen zijn het resultaat van groeispurts van de plant of boom waar ze opzitten, als reactie op een galwesp, galmug of schimmel. Gallen bestaan dus uit weefsel van de plant, in dit geval de eik. …
Als natuurjongen had ik op mijn achtste een natuurverzameling die uit zijn kast groeide. Schelpen, schedels, veren, stenen, fossielen… De nadruk lag op schelpen en daar zijn honderdduizend soorten van, dus daar kon ik even mee vooruit. De stenen belandden op een achterompaadje en de veren werden door mijten opgegeten. De schedels en fossielen heb ik grotendeels weggegeven.
Vorig jaar gaf ik een brok mergel uit Limburg weg. De mergel zat vol slakkenhuisjes. Op een handgeschreven briefje stond dat de leeftijd 17.000.000 jaar was. Het was mijn handschrift niet. Ik kan me niet meer herinneren van wie en wanneer ik de klont fossiele slakkenhuisjes kreeg, maar ik vermoed dat het zo’n veertig jaar geleden was. De slakkenhuisjes zijn nu dus 17.000.040 jaar oud. …
’s Morgens breekt een vage zon door de nevelige wolken. Het is windstil. Ik fiets over een fietspad met begroeide bermen de stad in. De bomen variëren van kaal via rood en geel tot vol in het groen. De herfstkleuren lichten op in het strijklicht.
Boven me vliegen ganzen, meeuwen en spreeuwen over, allemaal van onder belicht. Ze klapwieken uit beeld. Een blauwe kier in de sluierbewolking trekt open tot een veelbelovend blauwe hemel. Twee vogels komen aangevlogen van achteren en halen me langzaam in. Ze vliegen niet snel, ze nemen hun tijd. …
Regelmatig verschijnt er een boek over natuurbeleving of over de geschiedenis ervan. Ooit werd de mysterieuze en gevaarlijke leefomgeving immers voor het eerst natuur genoemd?
In zulke boeken passeren gegarandeerd filosofen als Descartes en Rousseau de revue. De een stelt de mens boven de natuur, de ander pleit voor terug naar de natuur. De een ziet natuur zus, de ander zo; over empirisch onderzoek maakten die denkerds zich zelden druk. Tegenwoordig is dat niet anders: de een ziet de natuur als een wereldwijd web van spirituele verbindingen, de ander als verdienmodel en de derde als aangenaam decor voor sport of ontspanning. En er zijn er, zoals was het niet Jules Deelder, die na enig peinzen vragen: ‘natuur, is dat dat groene dat ik soms uit de trein zie?’ …
Vannacht ontwaakte ik en lag ik een paar uur wakker. Dat gebeurt vaker, en regelmatig hoor ik dan kijvende meerkoeten die kennelijk even waakzaam zijn als ik. In tegenstelling tot mij liggen ze niet te luisteren, maar winden ze zich op over en tegen hun buren. Soms hoor ik een roodborstje zingen. Zou zo’n roodborstje net als ik zijn wakker geworden tijdens de rem-slaap? De rem-slaap is een slaapfase waarin je woelt en droomt en indrukken verwerkt. …
Venus zou uit zee zijn verrezen. De schilder Sandro Botticelli leek een schelp daartoe kennelijk een handig vervoermiddel. Venus’ geboorte vond volgens hem plaats op een Jakobsmantel, dat symbool van pelgrims die Santiago de Compostela bezoeken.
Santiago betekent Sint-Jakob. Er is een verhaal over de apostel Jacobus die na zijn dood in een bootje vanuit Palestina de hele Middellandse Zee overstak, door de Straat van Gibraltar glipte en langs Portugal noordwaarts dreef – als bootvluchteling zou hij nu teruggestuurd worden of in zee zinken met zijn gammele boot. Zo niet de apostel. ’s Mans bootje zou zelfs van steen zijn geweest en bij aankomst in Galicië bedekt hebben gezeten onder aangegroeide mantelschelpen. De schelp heeft met zijn uitwaaierende plooien wel wat weg van een pelgrimsmantel, en kan aan de Galicische kust gevonden worden, maar verder lijkt het verhaal me verzonnen. Misschien was Sint-Maarten een logischer sint geweest voor deze schelp. Martinus werd heilig verklaard omdat hij een halve mantel weggaf! …
De kleine beer is een mooie, rode nachtvlinder met een vachtje in zijn nek. Hij wordt in kleur en omvang ruim overschaduwd door zijn neef de grote beer, en daarom lees je nooit wat over hem. Behalve hier en nu dan.
Kleine beren vliegen vooral in augustus rond, in kleinere aantallen in april en soms ook even in oktober. Ze leven in duinen en tuinen, bossen en heiden. Ze lurken de nectar van jacobskruiskruid en zetten eitjes af op kruiskruiden en enkele andere planten en struiken, zoals de kardinaalsmuts. Daar knagen de rupsen aan. Als die ooit genoeg hebben gegeten, gaan ze op stap. Met hun berenvacht golven ze over de grond, op zoek naar een plekje om te overwinteren en te verpoppen. Wie er vroeg bij was, kan nu nog even als vlinder verschijnen, maar de meeste kleine beerrupsen wachten daarmee tot de lente. …
Paddenstoelenvriend Kor Raangs attendeerde mij laatst op een boomnimf in een Gronings park. Kor fietst stad en ommeland af op zoek naar zwammen en vindt elk jaar wel opzienbarende. Alleen al de naam boomnimf maakte mij nieuwsgierig. Het bleek een bijnaam te zijn van de eikenweerschijnzwam.
Eikenweerschijnzwammen groeien op levende eiken. Aan de onderzijde hebben ze poriën met een wittige glans, alsof ze zacht licht weerspiegelen. Aan de bovenkant zweten ze een harsachtige vloeistof uit, die als honingdruppels op de hoed parelt. …
Alweer gaan wij in lichte quarantaine
De bozeriken kwamen op de been
En gooiden stante pee de eerste steen
Ze maakten voor het Binnenhof een scene
Die mensen hebben, moet ik zeggen, flair
Zelf wacht ik even met mijn razernijen
Vrijwillig schaar ik mij bij de onvrijen
Al hoef ik niet naar de intensive care
Ik kreeg laatst voor een prikje dat vaccin
Noem mij gerust een schaap, dat zal mij leren
Ik leef een tijdje niet als bohémien
Veerkrachtig als ik ben, zal ik weer veren
Thuis speel ik met mijn vrouw een quatre-mains
Ooit zal ik uit de lockdown wederkeren