De meeste mensen hebben wel eens van barnsteen gehoord en weten dat het fossiel hars is. Hars is bomenbloed, we kennen het vooral als het kleverige goedje uit naaldbomen. Waarschijnlijk was barnsteenhars vloeibaarder en kwam het uit cipresachtige bomen. Het stamt uit vervlogen tijden, toen Scandinavië een subtropische klimaat had en op de plek van het huidige Zweden een enorm barnsteenbos stond. Dat was in het Tertiair, de periode tot 65 miljoen jaar geleden. …
De winter zal beginnen, morgen is de kortste dag
Wanneer de maan om acht uur in het westen ondergaat
En het is wolkenloos, zijn wij in opgewonden staat
We zien met eigen ogen wat niet één van ons ooit zag:
Het highlight waar al sinds het weekend over wordt gefluisterd
Want morgen in de ochtend raakt de maan totaal verduisterd
De Waddenzee staat tegen de dijk van Schiermonnikoog en knabbelt aan de oude steiger. Na twee dagen dooi ligt de steiger nog aardig vol ijsschotsen. De jachthaven is ontmanteld voor de winter. Het slibdepot is nog bevroren. We zakken er niet in weg. We hopen er fraters te zien zwermen, of sneeuwgorzen, of strandleeuweriken. Maar die zien we niet. …
Het mist, het is windstil, het vriest, dus dat betekent ijzel. De maan is nieuw, maar achter het huisje is het niet eens zo donker. Er ligt een dik pak sneeuw en de houtsingel is gecoat met berijpte sneeuw. Een goudplevier fluit, ganzen gakken, dan is het stil. Tjonge, wat is het stil. Er razen geen F-16’s over, er gieren geen trekkkers over het land, er jakkert geen taxi door de polder, er joelen geen Tox Bar-gangers, er dreunt geen garnalenkotter op zee. Zee! Ja, ik hoor de zee, een achtergrondruis die de stilte benadrukt. Zoals de vage lichtbundel van de vuurtoren de nacht benadrukt, als hij de boomtoppen streelt. …
Van paal 10 op het Oosterstrand van Schiermonnikoog volgen we het Waterstaatpad. Dat ligt halverwege de helling van de stuifdijk, die ooit werd gestort ter bescherming van de kwelder en die zich met de jaren gesetteld heeft als een heuse duinenrij. Vanaf het pad overzien we de kwelder tot de Kobbeduinen. …
Eén windstille winterdag werd ons gegund op Schiermonnikoog. We zijn nog niet in huis, of geklater op het dak verraadt neerslag. De volgende dag wordt felle zon afgewisseld door nog fellere buien. Stormachtig voortgedreven, loodgrijze wolken striemen het eiland met horizontale hagel en sneeuw. We tornen tegen de noordwestenwind in naar het strand. De zee wordt het strand opgezweept. Waar gisteren schelpen lagen, schuimt nu het water. Daarachter is de branding furieus. …
Het waait niet op het strand van Schiermonnikoog. Dat is zeldzaam, zeker in december. Als de wind had gewaaid, had hij uit het oosten gewaaid. Dat heeft hij ook dagen gedaan. Er zijn verse schelpen aangespoeld. De oostenwind duwt de zee van het strand. Maar water stroomt waar het niet gaan kan, het vloeit onderlangs terug, over de bodem en sleurt dode schelpen mee. En zouden die in westenwind onderstuiven, de oostenwind houdt ze juist schoon. Er hebben zich blinkende ijskristallen op afgezet. Het strand is wit, tegen duintjes liggen bergen sneeuw, de binnenzeeën zijn gestold. Het ijs veert als we erover lopen. …
In het besneeuwde en berijpte bos op Schiermonnikoog klinkt de alarmroep van een winterkoning. Als een winterkoning alarm wil slaan, zou hij beter kunnen zingen. Winterkoningzang wordt altijd vergeleken met een wekker. Het doet het vogeltje geen eer aan. Hij laat weliswaar een wekkertje rinkelen, maar zingt veel meer dan dat. Zijn alarmroep echter is een armzalig aftreksel, een nerveus gerikketik. …
Begin april horen Brabanders, midden april Flevolanders, eind april Groningers de eerste zwartkopjes. Die zingen een beetje merel-achtig, maar sneller. Ze zingen vanuit dicht gebladerte, zwartkoppen leven verscholen en vallen ook qua verenkleed niet op. Afgezien van hun gitzwarte (m) of roestbruine (v) alpinopet zijn ze grauw en klein. …
