Als ik ’s morgens vroeg het landweggetje bij ons huisje op het Zweedse eiland Öland afspeur, zie ik er vogels hippen en pikken. Een zanglijster beukt een naaktslak murw tegen het asfalt. Verderop vliegen merels, mussen, vinken, appelvinken, groenlingen en geelgorzen het asfalt op en af. Er liggen wormen die verrast werden door de morgenzon. Er steken slakken en rupsen over – makkelijke prooien, evenals de opwarmende vlinders. De postbode die gisteren naar en van de boerderij reed heeft vast eetbare slachtoffers achtergelaten. Hetzelfde deed de boer die van en naar de boerderij ronkte op zijn trekker. …

Lees Meer Lees Meer

Op het Zweedse Öland sta ik vroeg op. Ik loop het landweggetje af naar de boer die ons het huisje verhuurt. Het weggetje loopt dood bij de boerderij. Volgens mijn plattegrond begint achter het erf een pad, en ik zoek tussen de vele bijgebouwen. Ik wil niemand wakker maken en sluip rond. Ik voel me een inbreker. Ieder moment kan er een woeste hofhond naar mijn keel vliegen. …

Lees Meer Lees Meer

Uw natuurdagboekanier was tweeënhalve week op vakantie in Zweden, waarvan een week op het eiland Öland. Wij huurden een eenvoudig huisje en toerden weliswaar het hele, 137 kilometer lange (zeer smalle) eiland over, maar bleven de meeste tijd in de streek rond het huisje. Daar bezochten we dankzij de zomerzon de plekjes waar je te water kon in de Oostzee. En daar stond ik bijna elke morgen hondsvroeg op voor een wandeling. …

Lees Meer Lees Meer

Zweefvliegen zijn vaak zwart-geel gestreept en zien er dan wespachtig uit. Dat houdt belagers buiten de deur, want wespen zijn alom gevreesd. Zweefvliegen zijn gemakkelijk herkenbaar aan hun vliegtechniek. Ze kunnen op de plaats rust in de lucht hangen, met snorrende vleugels, om ineens een halve of hele meter weg te schieten. Zweefvliegen hebben geen angel en gedragen zich niet wespachtig. Ze hangen niet rond je flesje, ze zijn meer geïnteresseerd in bloemen. Zweefvliegen hebben twee vleugels, wespen vier. Ooit hadden zweefvliegen er ook vier, maar van twee zijn slechts stompjes over. Dat geldt voor alle vliegen en muggen, die samen de orde van tweevleugeligen oftewel diptera vormen. …

Lees Meer Lees Meer

Als kind leerde ik dat varens en paardestaarten sporeplanten waren en dus meer bij de mossen hoorden dan bij hogere planten. Dat was toen misschien zo, al kan ik me vergist hebben, maar tegenwoordig worden varens en paardestaarten onder de vaatplanten geschaard, al vormen ze sporen.

Toch zijn ze een geval apart, die varens. Ze leven ondergronds, om zich in de lente ineens bovengronds te manifesteren. Ze rollen hun frisgroene waaierbladen als vraagtekens uit – een prachtig gezicht. …

Lees Meer Lees Meer

Op een warme zomerochtend struin ik langs een bosrand in de zon. Er bloeien braamstruiken, distels en allerlei kruiden. Het gonst van de hommels, bijen en zweefvliegen, er dwarrelen vlinders, ik zie kevers en keverlarven en er zijn ook roofvliegen en wespen.

Eén wesp zit op de bloem van een kruldistel. Het is een kleine wesp, met een dikke kop en een nog dikkere kont, maar geen punt die een angel verraadt. Maar hij is zwart met felgeel gestreept. Ik trap in zijn camouflage die het insect op een wesp doet lijken. Ik zou zo’n beest niet gauw oppakken, want je weet maar nooit. Een vogel zou ook voor het alarmerende tijgerpatroon kunnen terugdeinzen, behalve een bijeneter of wespendief. …

Lees Meer Lees Meer

Zoals sommigen een aanloopkat krijgen, kregen wij vroeger thuis een aanvliegduif. Postduiven kwamen wel vaker buurten, omdat wij duiven hielden. Die woonden in een door mijn vader gemaakte duiventil en in een volière. We hadden wel twintig duiven. Mjn vader en broer zorgden ervoor, later ook mijn zus en toen iedereen behalve ik het huis uit was, nam ik de duivenzorg over. …

Lees Meer Lees Meer

Op Schiermonnikoog wees mijn vader mij een plek aan waar hij moerasspirea wist te staan. Mijn vader kende meer van zulke plekken. Hij kende de enige groeiplaats van reseda en de enige groeiplaats van zeepkruid. Later ontdekte ik er nog meer enige groeiplaatsen bij, zoals van Robertskruid.

De vier genoemde planten zijn niet zeldzaam, maar op Schier zijn gewone planten schaars en bijzondere planten talrijk; het is op de bemeste polder na één grote groeiplaats van bijzondere planten. Toch kreeg ik als kind het idee dat spirea iets bijzonders was. Het kan helemaal geen kwaad als kind te leren dat planten bijzonder zijn. En een gewone plant ís ook bijzonder. …

Lees Meer Lees Meer

Rood is lekker, weet elk kind. Rode vruchten als aardbeien en frambozen worden door kinderen meestal gewaardeerd. Ik herinner me dat ik als kind de roodste aller vruchten ontdekte: aalbessen. Die wilde ik! Mijn ouders waarschuwden dat ze zuur waren, maar dat geloofde ik niet. Zelf strooiden zij er basterdsuiker over, maar zij strooiden overal suiker over. Ik nam een trosje aalbessen en ritste het met mijn tanden af. Ik trok een grimas die alle ooggetuigen aan het lachen maakte. Ik kneep mijn ogen dicht, beet mijn tanden op elkaar, trok neus en lippen samen en schudde mijn gebalde knuisten. Nadat ik door de zure bessen had heengebeten, zag ik die rode, sappige bessen en vroeg ik om meer. …

Lees Meer Lees Meer

Hoe groter een man zijn ballen, hoe kleiner zijn hersens. Het verband tussen balgrootte en hersenkrapte is meer dan een kroegweetje. Het is zelfs wetenschappelijk aangetoond. Bij vleermuizen althans. Alle vleermuizen hebben grote ballen, maar sommige hebben kolossale.

Er zijn monogame, polygyne en polyandrische vleermuizen. In die zin lijken ze op mensen. Monogamie is wederzijdse trouw aan één partner. Polygynisch is een man met meer vrouwen, polyandrisch is een vrouw met meer mannen. De mannetjes van polyandrische vleermuizen concurreren om één en dezelfde vrouw – wie mag er vanavond? Die mannetjes hebben grotere ballen dan polyginische en monogame mannetjes. Met die ballen maken ze meer zaad en hoe meer zaad, des te meer succes oogsten ze in de moordende spermacompetitie. …

Lees Meer Lees Meer