Toen ik klein was, kon je op Schiermonnikoog massa’s bot vangen. Twee jaar geleden vond ik een dode bot op Vlieland. Afgelopen zomer een dode halfwasbot op Schiermonnikoog. Met zijn zoenlippen en bolle ogen lag de platvis tussen gruis en wier in de vloedlijn. Bot is een platvis van de grens tussen riviermonding en zeebaai. De Lauwerszee, de Zuiderzee; het leefde er van de bot. Ook vissers leefden er van de bot. …
Ten zuiden van de Hondsbossche Zeewering loop ik de duinen in. Daar blijkt een zitje te zijn ingegraven. Er staat een bankje in de luwte van de kuil en als je daarop zit, kun je over de duinrand naar zee kijken. Er zit een man achter een verrekijker. De verrekijker is met elastieken aan een plankje gegord. Het plankje ligt op een statief. De kijker is van ijzer, bekrast en een beetje gebutst. Die gaat al jaren mee, en de man kijkt er al jaren door naar zee. Vooral in de nazomer en herfst. Zeetrek tellen. …
Vijf rustige, zonnige dagen hebben gezorgd voor een explosie van vogeltrek. ’s Nachts vallen zangvogels ons land binnen. Zwermen zanglijsters, merels, koperwieken en kramsvogels storten zich op de struiken en bomen die bessen dragen. Piepers, vinken, gorzen, mezen en andere zangers vullen het nachtelijke luchtruim. Soms hoor je hun piepjes, rateltjes, tjupjes en andere geluiden waarmee ze in het donker contact houden.
De lijsterachtigen laten ook overdag van zich horen. De hoge dziepjes van koperwieken worden ruw overstemd door het getjakkerdetjak van kramsvogels. Merels roepen hun alarmroep, zanglijsters beperken zich tot een zeer terughoudend ‘dzp’. …
Gisteren ging het over de zwartvoetkrulzoom, die zo heet omdat hij op zwarte voet leeft. In het stukje verwees ik naar de foto. Helaas stond die foto er niet bij, maar een russula met een gele hoed, die zich grotendeels verstopte onder gevallen herfstblad. U denkt misschien: wat maakt het uit, een zwam is een zwam. Maar dan kent u de wereld van de paddestoelen en vooral hun kenners niet. Om 10 uur meldde zich reeds een Groninger paddestoel-expert, die door een andere paddestoel-expert was gewaarschuwd. De ander dacht dat de een me wel kon wijzen op de misstap, als Groningers onder elkaar. Dat kon hij gelukkig ook, zodat ik op tijd was om vandaag de ware zwartvoetkrulzoom te laten opstaan. …
In het Glacier National Park in de Rocky Mountains ligt een driehoekige berg, waar drie rivieren ontspringen. De ene stroomt naar de Grote Oceaan, de tweede naar de Atlantische Oceaan, de derde naar de Noordelijke IJszee. West, oost, noord. Het nationaal park ligt grotendeels in de VS, deels in Canada. De berg is heilig voor de Zwartvoetindianen, die op de prairie aan de voet van de Rockies op bizons jaagden, tot die werden uitgeroeid en de jachtvelden ontgonnen door kolonisten. …
Marco Visscher suggereerde vorige week in Letter&Geest dat mensen die waarschuwen tegen ongebreidelde bevolkingsgroei, de mens zien als ‘louter een hebzuchtig, CO2-uitstotend zoogdier met een mond die moet worden gevoed’. Zelf hangt hij de omgekeerde variant aan: omdat de mens ook een paar handen heeft en vooral hersens, juicht hij bevolkingsaanwas toe. Hij vindt dat neo-malthusianen ‘fel moeten worden bestreden’. Hij meent dat hij daarmee een taboe doorbreekt, maar de paus ging hem daarin voor. …
Wintertalingen, pijlstaarten, smienten, wilde eenden, berg-, slob-, krak-, tafel- en kuifeenden peddelen op het Lauwersmeer. Tussen de kuifeenden dobberen wat dodaarzen, piepkleine futen. Steeds als je er een in de kijker hebt, duikt hij onder. De kuifeenden duiken ook steeds onder. Er wordt wat ondergedoken daar! Hee, daar is een onderduiker die er iets anders uitziet dan de andere. Even wachten, ja, tien meter dichterbij duikt ie op. Heel even laat hij zich in beeld houden: kort, opgewipt snaveltje, hoog voorhoofd, rood oog. Wat een koddig dier! …
Wat de Hedwigepolder niet lukt, lukte de Ezumakeeg wel. In de jaren ‘90 is deze Lauwerszeepolder bij Ezumazijl in Noordoost-Friesland blank gezet. Ondiep water, slikken, droogvallende platen – daar krijg je watervogels op, watervogels bij de vleet. Er bivakkeren soms zeldzame strandlopers uit Amerika, steltkluten, bosruiters, franjepoten, kemphanen, eenden, zwanen, ganzen, sterns, zilverreigers, kiekendieven, slechtvalken, vis- en zeearenden. …
Afgelopen zomer schreef ik dat de PVV klimaatverandering ontkent en dat, als het klimaat toch zou veranderen, het niet aan de mens en zijn uitlaatgassen ligt. Dat het klimaat verandert, blijkt de partij niet te ontkennen, mailde PVV-er Richard de Mos als reactie op mijn strukje. Een hele geruststelling! Hij eiste zelfs een rectificatie. Bij dezen. Deze PVV-er schamperde afgelopen winter nog dat er van die klimaatverandering weinig te merken viel, omdat er sneeuw en ijs lag. Ook al was 2010 het warmste jaar op aarde ooit. …
Laatst vond ik een roggeëi. Of welbeschouwd een eikapsel. Dertig jaar geleden kon het strand na een stevige noordwester bezaaid liggen met de ruwe eikapsels van de gladde rog en de gladde eikapsels van de ruige rog, meestal stekelrog genoemd. Dat is nu wel anders. Nog zeldzamer zijn haaieëikapsels.
Roggen en hondshaaien bevolkten de zuidelijke Noordzee en kwamen tot in de Waddenzee voor. Daaraan kwam in de jaren ’70 een einde. In 1951 werden in de Noordzee 18 duizend roggen gevangen. De vinnen werden gegeten, de rest weggegooid. …