Koos Dijksterhuis

Op mijn zestiende organiseerde ik excursies voor de natuurclub. ’s Winters zette ik eens per maand wilgen knotten en heide schonen op het programma. We vormden de helft van de knotgroep. We waren pubers die meer met vogels en planten hadden dan met brommers. De andere helft bestond uit volwassenen die dat ook hadden, en bovendien een open haard. Het gezaagde hout kregen zij mee. Na afloop stond er in een verslag en in de stadscourant iets over “enthousiaste vrijwilligers”.

Natuurmonumenten organiseert soms natuurwerkdagen voor “enthousiaste vrijwilligers”. Er zijn in ’s lands natuurbescherming heel wat vrijwilligers actief, zoals in alle maatschappelijk betrokken, sociaalculturele sectoren. Maar van mutsjesbreiende dames tot kinderkampleiders, al die vrijwilligers hebben volgens de verslagen en de folders één ding gemeen: ze zijn enthousiast. …

Lees Meer Lees Meer

Afgelopen voorjaar was er ophef over spreeuwensterfte. In Heerenveen waren in maart vijftig dode spreeuwen onder een boom gevonden. De boom maakte deel uit van een slaapplaats van duizenden spreeuwen. Volgens de gemeente Heerenveen zou er wel een boomtak afgebroken zijn en waren de  slapende spreeuwen doodgevallen. Ik moest meteen denken aan dat kinderliedje over vogels op een tak: ‘O, als die tak, als die tak eens brak / hindert niets, want vogels kunnen vliegen’. De Partij voor de Dieren dacht dat de vogels vergiftigd waren door het eten van in landbouwgif gedrenkt suikerbietenzaad. We zullen de doodsoorzaak nooit weten, want alle dode spreeuwen zijn meteen vernietigd. …

Lees Meer Lees Meer

Met zeventien Trouwlezers voeren we op een antieke driemaster tussen de ijsbergen in Diskobaai, West-Groenland. Die baai heet niet zo omdat er gedanst wordt, maar omdat ie rond is. We dobberen rond op een spiegelgladde zee. De zon straalt, maar de lucht is ijzig koud. We zien de ene walvis na de andere. Groenlandse walvissen. Die worden niet zo groot als blauwe vinvissen maar wel even zwaar. Het zijn dikzakken. …

Lees Meer Lees Meer

We varen met ruim zestig Trouw-abonnees en dertig andere passagiers naar Schotland, Jan Mayen en Spitsbergen. Jan Mayen is een eiland rond een vulkaan, eenzaam gelegen in de noordelijke Atlantische Oceaan. Het dichtbijzijnde land is Groenland, vijfhonderd kilometer naar het noordwesten.

Vorig jaar waren we hier ook. De negentig opvarenden werden in zodiacs, stevige opblaasmotorbootjes, van het schip naar het eiland gevaren. We betraden het donkergrijze vulkaanstrand onder de enorme, witte vulkaan. De passagiers waren vriendelijke mensen. Er was een oudere dame bij, die de voorschriften strikt opvatte. Je mag op Jan Mayen of andere pooleilanden geen bloemen plukken, en ook geen walvisbotten, rendiergeweien of andere trofeeén uit de natuur meenemen. Een prima regel. …

Lees Meer Lees Meer

Nu het dan eindelijk warmer is geworden, barst en brandt de insectenwereld los. Vlinders, libellen, bijen. En zweefvliegen. Veel zweefvliegen zijn zwart met geel gestreept. U zult vast schrikken als een zijn zwart met geel gestreept insect op u gaat zitten. U kent de wesp, wespen zijn gevaarlijk. Zweefvliegen niet, maar door eruit te zien als een wesp, profiteren ze van het afschrikwekkende effect van wespen, zonder zelf in een angel en een gifvoorraad te hoeven investeren. Je vraagt je af waarom niet iedere vlieg zwart met geel gestreept is, maar zo werkt het niet. Ten eerste zouden insecteneters verleren dat wespen steken, als de meeste zwart met geel gestreepte prooien niet staken. Ten tweede is evolutie niet zo doelgericht. Er is geen sturende arm die bedisselt dat zweefvliegen zwart met geel gestreept worden. …

Lees Meer Lees Meer

Steeds als vader of moeder pimpelmees de nestkast entert, barst er gepiep los. De jongen schreeuwen om het hardst. Er wordt een rupsje aangevoerd. Er worden duizenden rupsjes aangevoerd in de twee à drie weken voor de meesjes uitvliegen en door een kat gegrepen worden. Hoelang het dan nog duurt voor ze zelf de kost verdienen, weet ik niet.

Sommige mezen ontspringen de kattendans. Ze kunnen roerloos op een takje zitten, een kat loopt langs zonder iets te zien. Mijn zoon kwam me met een vriendje halen. Ze hadden een zielige vogel gevonden. Het was een jonge pimpelmees, onder een struik. Hij bleef zitten waar hij zat, hij zou wel gewond zijn, meenden ze. Laat maar lekker zitten, zei ik, en blijf uit z’n buurt, anders durven z’n ouders niet bij hem te komen. Misschien wordt ie nog gevoerd. …

Lees Meer Lees Meer

Om zes uur ’s morgens klimt de zon uit de bomen aan de oostelijke horizon. De vogels zwijgen al, vergeleken met een uur geleden. Maar de koekoek koekoekt door. Ik hoorde hem al koekoeken toen ik nog in bed lag. Ik hoorde ook fietsers vertrekken van een nachtelijk bezoek. Ze maakten me wakker. Ze praatten luid, ze stonden er niet bij stil dat zij door open slaapkamerramen letterlijk te verstaan waren. Hun conversatie was het opschrijven niet waard. De koekoek had meer te vertellen. …

Lees Meer Lees Meer

In het oerbos in Polen vonden we kluifzwammen. We wezen onze gids erop. Die reageerde enthousiast, maar gaf de indruk dat hij wist dat die zwammen er waren. Kluifzwammen zijn voorjaarszwammen. Ze klinken misschien of ze geschikt zijn om aan te kluiven en ze lijken op de bij fijnproevers geliefde morielje. Er is geloof ik wel een manier om kluifzwammen te bereiden, maar dat vereist vaardigheid, want ze zijn giftig en bij onjuiste bereiding blijven ze dat. Niet aan beginnen dus, te meer daar deze kluifzwammen zeldzaam zijn. Ze heten kluifzwam omdat ze een beetje op een bot lijken, een kluif voor de hond. …

Lees Meer Lees Meer

Afgelopen winter hingen er vijf kauwen rond in de tuin. Vier ervan vormden twee paren. Het ene paar nestelde vlakbij de plek van vorig jaar.

Vorig jaar nestelden ze in de dakgoot. Er zit hout om die dakgoot, je kunt er niet inkijken. Er werden takken aangesleept en ze vlogen af en aan met snavels vol mos.

Het was een herrie van jewelste. Tot er een wolkbreuk kwam. Onweer en stortregen. Niets meer van de kauwen gehoord. Het nest zal wel weggespoeld zijn, bij regen is een dakgoot niet veilig. …

Lees Meer Lees Meer

Een vriend belt: of ik meega naar de Onlanden om klein en kleinst waterhoenen te zoeken. Leuk, ik ga mee.’s Avonds roepen beide waterhoenen in de duistere vegetatie van dit jonge, verruigde natuurgebied op de provinciegrens van Groningen en Drenthe. Er zijn van beide soorten meerdere gehoord. Ik heb nog nooit een kleinst waterhoen gehoord, laat staan gezien. Die vogels verstoppen zich tussen de russen, biezen en rietstengels in zompig grasland. Een klein waterhoen heb ik wel eens gezien, jaren geleden, op mijn eerste buitenlandse vakantie zonder ouders. …

Lees Meer Lees Meer