Op 12 januari zagen Winy Blokzijl en vriendin een adder hun pad kruisen. Zij wandelden over het fietspad van Beilen naar Pesse. De slang kwam vast uit het naburige Dwingelderveld. Het is een heel vroege waarneming van een adder. Adders komen meestal pas in maart uit de holen, waarin ze hun winterslaap hebben doorgebracht. De mannetjes ontwaken het eerst, dus dit exemplaar zal wel een mannetje geweest zijn. …
In het bos vond ik op een rottende boomtak een piramidevormig soort van elfenbank. De zwammen waren gelig, een beetje viltig van boven en glad van onderen. Ze staken bovendien als dakpannen uit de tak, half overelkaar. Via waarneming.nl kwam ik erachter dat het een gele korstzwam moest zijn. Bij korstzwammen denk ik aan schimmelige plakkaten, die zich als witte, zwarte, grijze, groene of gele pannekoeken om een tak heen draperen. Maar korstzwammen kunnen er dus ook als echte zwammen uitzien. Maar het zijn geen echte paddestoelen, het zijn uitstulpingen van de paddestoelenplak. Zwamkundigen noemen ze schijnhoeden. …
Terug uit Naarden zie ik mussen, vinken en mezen op het vogelzaad en duiven daaronder. Een merel trekt zijn neus op voor een klokhuis, doe hem maar wat rozijnen. Heggenmus en roodborst scharrelen sneaky door de takken en in de verte ratelt een winterkoninkje.
Maar ik had al meegedaan aan de tuinvogeltelling. Zondagmorgen in gasterij Stadzigt, in de geïmproviseerde studio van Vroege Vogels. Kees de Pater van Vogelbescherming en ik zouden vogels tellen in de moestuin van de gasterij. Uitgebloeide zonnebloemen boden daar hun zaden aan. Ik verwachtte putters en groenlingen. Een jong veldje luzerne leek goede scharrelgrond voor duiven, merels, kauwen… …
Rottend hout is een zegen voor een heleboel wezens, vooral geleedpotigen en paddestoelen. Dat idee is sinds de jaren ’70 doorgedrongen in het natuurbeheer. Voorheen stonden de bomen in het gelid en werden ze gekapt voor hun groei begon te tanen. Verjonging was het toverwoord. Niemand wist waarom, iedereen praatte elkaar na. Toen een paar zware stormen de productiebossen omver bliezen, kwam het inzicht dat variatie tussen bomen gewenst was. Variatie in soort en in leeftijd. …
Ooievaars overwinteren in Afrika, maar een groeiend aantal blijft de winter in Nederland. En waarom ook niet? Ze zijn hier veiliger dan vliegend boven de door schietgrage mensen bevolkte kusten van de Middellandse Zee, en veiliger dan in een zandstorm boven de Sahara.
In de jaren ’70 wist mijn vader dat er in Grafhorst, een stadje in Overijssel, een bewoond nest was. Het kon wel eens het allerlaatste ooievaarsnest zijn. Dat gaf de plaatsnaam een profetische lading. Zodra wij als laatsten van onze straat een auto hadden, reden we naar Grafhorst en zagen wij de ooievaars. Dat was me wat! …
De hazelaar bloeide 7 januari in Voorburg, zo meldt Peter van Dalen, en in Groningen zie ik ze intussen ook gehuld in een geelgroene sluier van katjes. Dat zijn mannelijke bloemen. De piepkleine vrouwtjesbloemen verschijnen als rozerode plukjes op eivormige knopjes boven de katjes. Die zijn te klein om te hangen, zoals de katjes. De rozerode draadjes zijn de stempels. Hazelaars bloeien lang voordat hun blad verschijnt. …
In de winter zijn er nauwelijks bloemen en weinig insecten, de meeste bomen zijn kaal, veel paddestoelen zijn verdwenen en vogels weggetrokken. Maar de weinige winterbloemen ontroeren des te meer, of laten sneeuwklokjes u koud? En als de kachel na een vakantie weer aangaat, blijken er misschien een fruitvlieg, een mug, een wesp en een dagpauwoog tot leven te komen. Niet allemaal even geliefde huisgenoten, maar ze zijn er toch maar. …
Onze beroemde paarse heidevelden bestaan uit vooral struikheide. Struikheide kan ook wit zijn, er zijn allerlei gekweekte varianten voor de heidetuin. Maar de wilde struikhei is paars.
Omdat hei alleen groeit waar de grond voedselarm is en blijft, valt het tussen het landbouw- en verkeersgeweld met een lucht vol kunstmeststoffen en uitlaatgassen niet mee de grond voedselarm te houden. En dan nemen andere planten de macht over. Grassen en bomen. …
Als je in Nederland eenzame weidsheid wilt, biedt de waddenkust de grootste kans. Uit de stad Groningen begeef je je over de provinciale weg door A-dorp, Sauwerd, Winsum, Baflo, Rasquert en Warffum naar hetzij Westernieland, hetzij Noordpolderzijl. Noordpolderzijl is de kleinste en noordelijkste zeehaven van Nederlands vasteland. Er is een oud en geliefd café, het Zielhoes. Westernieland heeft een gele kerk. Misschien is het de kerk waar Freek de Jonges vader predikte. …
Het Dwingelderveld in Zuidwest-Drenthe was ooit een enorm heideveld. Het is nog steeds een enorm veld, maar de hei heeft grotendeels plaatsgemaakt voor pijpestrootje. Dophei zie ik er, kraaihei zie ik er meer, struikhei zie ik er het meest. Op pijpestrootje na dan, maar dat is geen hei, dat is een gras. Het groeit in grote gele pollen. Natuurbeheerders willen liever geen pijpestrootje. Het gras is een teken van verruiging, vervuiling, verval van de hei. Daarom worden er schapen losgelaten. Maar die eten liever het raaigras in aangrenzende weilanden dan die taaie pollen, waar ze ook nog eens over struikelen. Dus dan is er weer kilometers hek of schrikdraad nodig. En als de schapen al genoeg pijpestrootje eten, dan lift er nog zoveel kunstmest uit de omgeving met regen mee, dat het gras harder teruggroeit dan de door de schapen bevrijde hei. …