Vorig jaar groef ik een vijver in de tuin. Er was al een kleine vijver maar die was lek. Ik haalde de modder eruit, sleurde het zeil weg, groef een veel grotere en diepere vijver met zowel getrapte als geleidelijk hellende oevers, sjorde er een nieuw, loodzwaar zeil in en vulde het met water. Reeds tijdens mijn graafwerkzaamheden dienden zich kikkers en salamanders aan. In de lente volgden libellen.

Enkele waterplanten had ik bewaard: gele lis, moeraswolfsklauw, moerasspirea, kattenstaart en dotterbloem. Ik voegde moerasrolklaver toe, watermunt en penningkruid, en afgelopen zomer nog meer oever- en waterplanten. Het duurde tot september voordat ik het in de lange hete zomer gegroeide, zogenoemde flap met een schepnet deels verwijderde. Flap bestaat uit draadalgen. Die mogen er zijn zolang ze de boel niet overheersen.

De flap kwam er in taaie sluiers uit, je zou ze flappen kunnen noemen. Maar flap komt van het Engelse flab: floating algae beds, oftewel drijvende algenbedden. Een goede Nederlandse afkorting zou drab zijn!

Ik vulde een emmer met uitgelekte flap en liet de inhoud een paar dagen op de oever leggen, want er waren vele beestjes mee geschept: waterkevers, waterslakjes, libellenlarven en vooral: bootsmannetjes. Dat zijn waterroofwantsen die in een snelle slag door het water schieten. Hun buik is donkerbruin, hun rug lichtgrijs, zodat ze van boven en van onder een schutkleur hebben. Ze zwemmen namelijk op hun rug.

Als bootsmannetjes niet zwemmen, zinken ze niet, maar drijven ze. Dat komt doordat ze luchtbelletjes op hun rug meedragen. Die belletjes zorgen voor de lichte schutkleur. Drijvend kunnen ze even ademhalen.

Ze grijpen met hun sterke kaken kikkervisjes of ander kleine waterdieren, die ze leegzuigen. Ze kunnen ook mensen bijten. Ik duwde ze bliksemsnel uit de flap naar het water, maar dan probeerden ze juist in de groene brij weg te vluchten.

Zoveel bootsmannetjes. Hopelijk zuigen ze niet alle kikkervisjes, donderpadjes en salamanderlarven leeg. Libellenlarven zijn ook al van die veelvraten. Onder water ligt een slagveld.

Libellenlarven komen uit eitjes die in, boven of bij het water zijn afgezet. Bootsmannetjes vliegen van vijver naar vijver.

(Natuurdagboek Trouw donderdag 5 november 2026)