‘Ik houd van Bob’, schrijft Tony Putman in zijn boekje Mijn vriend Bob het roodborstje. ‘Sommige mensen die mijn liefde voor (poes) Fluffy zonder meer begrijpen, kunnen niet bevatten dat ik dezelfde gevoelens heb voor een vogel. Ik heb met hen te doen, en met iedereen die niet begrijpt hoe hij zijn hart en geest kan openen voor een ander levend wezen.’

Bos is een roodborstje. Putman is een hovenier. Wie veel in de tuin werkt weet dat roodborstjes vaak komen kijken of er iets eetbaars tevoorschijn is geschoffeld. Putman sluit vriendschap met roodborstjes, in het bijzonder met Bob. Hij oefent zijn fotografiekunsten op de vogels en plaatst foto’s en filmpjes op sociale media. Daar krijgt hij vele volgers.

En nu is er een boek (Buijten&Schipperheijn), voor liefhebbers van papieren, minder sociale media. Het is lieflijk en liefdevol geschreven, weliswaar met onwetenschappelijke veronderstellingen, maar vooral vol scherpe observaties. Het is een sfeervol en ontroerend verhaal over natuur, vriendschap en liefde.

Roodborstjes leiden een druk leven. Ze brengen wel drie gezinnen per lente groot, moeten zichzelf de hele winter in hun eentje warm zien te houden, en in de zomer koel. Ondertussen moeten ze katten en sperwers in de gaten houden, evenals tuinwerkers. En vanaf de winter verdedigen ze een territorium, om in de lente klaar te staan voor de grote voorplanting.

De herfst is volgens hem de rustigste tijd voor roodborstjes, al vergeet hij dan drukte van de vogeltrek. Roodborstjes komen en roodborstjes gaan. Weldra worden er nieuwe territoria afgebakend.

Dat roodborstjes hun angst voor een mens verliezen, is nogal bijzonder. Dat lukt het ene roodborstje beter dan het andere, want ieder roodborstje heeft een ander karakter, vertoont ander gedrag en draagt een net iets ander verenkleed. Ze lijken wel mensen, zoals ook Putman constateert. En bovendien ziet hetzelfde roodborstje er telkens anders uit. Niet alleen door zijn veren op te zetten, maar ook door zijn houding, zijn gevarieerde zang en zijn gezichtsuitdrukking. Die kan zacht zijn of hard, vrolijk of verdrietig.

Ouderwetse biologen zullen daarbij hun wenkbrauwen fronsen en wie nog steeds de mythe aanhangt dat de mens de kroon op de schepping is, zal zulke gezichtsuitdrukkingen alleen aan mensen toedichten. Putman denkt daar het zijne van.

(Natuurdagboek Trouw dinsdag 3 november 2026)