Hoewel veel van de Nederlandse bergeenden naar het oosten zijn gevlogen, waar ze in de Duitse Bocht bij Helgoland overwinteren, zijn er nog genoeg om ze gemakkelijk te zien te krijgen.
Overal waar water is, tot sloten in akkerland aan toe, zijn bergeenden aan te treffen. De meeste verblijven langs de kust. In de Delta en rond de Waddenzee zijn de meeste. Ze stappen soms over het gras, maar dobberen meestal op het water of waggelen slobberend over het wad.
We wandelen een ronde, nee een rechthoek om de visvijver van Sassenhein in Haren. Er dobberen eenden, futen en kokmeeuwen. Die vliegen op en storten zich op iets wat van de oever het water opgeworpen wordt. Dat doet een visser.
We vragen hem waarop hij vist. Op karpers. Die lokt hij met een soort gehaktballetjes waar karpers gek op zijn. Hij zwiept ze het water op met zo’n slinger waarmee baasjes de bal van hun hond mee lanceren. In de slinger van de visser past geen tennisbal, maar een pingpongbal, het formaat van de visvoerbolletjes. …
In mijn achtertuin woont een egel. Op zomeravonden komt hij of zij altijd wel even buurten als ik met iemand buiten zit. Nu ligt ie te knorren in een winternest van bladeren, onder een takkenbos. Ik heb hem niet gezien, afgelopen maanden, terwijl het zo warm was, dat menige egel uit zijn winterslaap ontwaakte.
Voor de zekerheid strooide ik klokhuizen en andere restjes. Er ligt ook nog veel herfstblad te rotten, waartussen een egel larven, slakken en wormen kan vinden. Dat gescharrel en geëet gaat gepaard met gesmak en gesnuif. Ik heb niets gehoord en denk dat de egel niet ontwaakte. Wel zou hij dood kunnen zijn. …
Afgelopen weekend dromden vogelaars samen voor een rijtjeshuis aan de Beukenlaan in Hoogwoud, Noord-Holland. De bewoner had een mooi vogeltje in zijn tuin gezien en er een vage foto van op facebook gezet. Vogelaars herkenden de vogel als een roodkeelnachtegaal, een Aziatische zangvogel.
Trouw meldde het maandag al: het is de eerste roodkeelnachtegaal in Nederland en met zijn robijnrode keel is hij een bezienswaardigheid. Honderden vogelaars hebben vijf piek neergeteld om hem een minuut te mogen bekijken. …
Klimop heeft in sommige kringen status verworven als symbool voor eeuwig leven. Dat dankt de plant aan zijn groenheid. Het hele jaar is klimop groen. Mensen die daarin onsterfelijkheid zien, kunnen geneigd zijn tot consumptie in de hoop op een beetje eeuwig leven. Het eten van klimop is echter niet aan te raden, al zitten er nog zoveel elementen in, zoals jodium en mangaan. Maar er zitten vooral saponinen in, uiterst bitter spul dat naar zeep smaakt. Het taaie blad is ook nauwelijks weg te kauwen. Bovendien is klimop een beetje giftig. Dat geldt ook voor de donkerpaarse bessen. …
Schreef ik laatst dat ik de pijlstaart misschien wel de allermooiste eend vond? Dan vergat ik het nonnetje. Nonnetjes zijn kleine eendjes, sneeuwwit met gitzwart. Ze zijn de kluten onder de eenden. De woerden dan. De vrouwtjes zijn grijs met een bruine kop en lichte wangen.
Nonnetjes broeden in holle bomen in de naaldwouden van vooral Finland, Rusland en Siberië. In de winter komen ze onze kant op. Er zijn er minder dan dertig jaar geleden. Dat hoeft niet te betekenen dat het zo slecht met ze gaat. Misschien hoeven ze in de zachte winters van de laatste decennia niet zo ver naar het zuiden. Misschien kunnen ze in het Oostzee-gebied evengoed overwinteren. …
Bekerzwammen leven van rottend hout. Soms zie je het hout niet en lijkt het of de zwammen in het gras staan. Maar dan wortelen ze vast in onder het gras begraven takjes. De bekerzwammen op de foto goeien op een oude, door en door verrotte stronk eikenhout. …
Als ik in de tuin een rottende tak optil, wriemelt het van de beestjes. Pissebedden en duizendpoten, maar vooral piepkleine insectjes rennen weg. Sommige schieten van schrik een eindje de lucht in, recht omhoog. Het zijn springstaarten, die hun naam danken aan dat omhoog schieten. …
Eén van de lichtpuntjes in de winter is de pijlstaart. Pijlstaarten zijn eenden die ten noordoosten van Nederland broeden. Er zijn elke zomer zelfs een paar broedgevallen binnen de landsgrenzen, maar vooral in de winter bezoeken de pijlstaarteenden ons.
Pijlstaarten zijn genoemd naar de lange staartveren van vooral de woerden. Dat zijn bonte eenden, met een zwarte kop op een witte hals. Vanuit die hals steekt een witte punt achter het oor langs het achterhoofd omhoog. …
Wandelend door de Kennemer duinen vond ik een gekraagde aardster en drie peperbussen. Peperbussen zijn ook aardsterren. Aardsterren zijn paddestoelen die op kalkrijke grond groeien, vooral aan de binnenduinrand. Maar ook midden in de duinen.
Aardsterren verstuiven hun sporen door een gat in hun bolle lijf. Dat zit eerst in een dikke huid die zich als een ster opent. Peperbussen danken hun naam aan de meerdere gaatjes waardoor ze hun sporen aan de wind geven. Gewone aardsterren zijn al niet zo algemeen, maar peperbussen zijn ronduit zeldzaam. Het is de tweede keer dat ik ze vind. Eerder vond ik er een onder een vuurdoorn in een tuin in Haarlem. Niet dat ik in allerlei tuinen onder struiken kijk, dit was een uitzondering en prompt vond ik een peperbus. …