Koos Dijksterhuis

Nog even en de futen kiezen het ruime sop, maar nu dobberen ze in stadsvijvers en andere watertjes. Ze dragen nog hun zomerkleed, met waaiers aan hun wangen. En ze hebben nog jongen, twee meestal. Nummer drie (en soms vier) zijn waarschijnlijk overleden. Als futenpaar is het al een heel werk om twee jongen te voeren. De jongen zitten niet meer op de rug van vader of moeder, hun ruggen zijn niet meer zwart-wit gestreept. Ze hebben hun gevangenistenue verruild voor grijs. Maar ze piepen schel om ‘voer!’ ‘voer!’ ‘voer!’ …

Lees Meer Lees Meer

Soms worden bloemen er niet lelijker op, als ze uitbloeien. De zaadpluizenbol van een paardenbloem bijvoorbeeld kan er in tegenlicht uitzien als een zilveren knotje engelenhaar. En als de avondzon erdoor schijnt, geniet ik in mijn tuin van de rode sprietjes van het uitgebloeide nagelkruid. Ook de groenknolorchis blijft mooi na de bloei. Nou bloeien deze kleine orchideeën bescheiden, met kleine, lichtgele bloempjes. Toch zijn ze goed beschouwd prachtig, het zijn orchideeën. Ook na de bloei zijn ze een plaatje.

Op Schiermonnikoog staan groenknolorchissen. En er staan er veel. Wim Pening, de eilander plantenkenner die ik vorige week al eens noemde, telde er deze zomer meer dan drieduizend. …

Lees Meer Lees Meer

Ik keek graag naar de vogelende baardmannen op tv. Met Hans Dorrestijn als poëtische en Nico de Haan als encyclopedische baardman. Wat weet die man veel! Over elke vogelsoort die ze tegenkomen merkt hij iets opmerkelijks op. Dorrestijn reageert verwonderd, een tikje stuntelig of ironisch en zegt dingen die mij voor hem innemen, zoals: ”de barmsijs is één van mijn 450 lievelingsvogels”.

Toch is Dorrestijn 1 vogel nóg liever dan de andere 449 lievelingsvogels. De putter. Hij vindt hem mooier dan de gekraagde roodstaart, De-Haans favoriet. De roodstaart is hem té mooi, de putter vindt hij subtieler mooi. …

Lees Meer Lees Meer

Er zijn weinig wespen, deze nazomer. Te pas en te onpas lees ik als verklaring dat onweer en stortregens de wespen de das omdeden. Soms is het een herkauwd berichtje van de Universiteit van Wageningen Bewijs voor die onweersstelling wordt niet gegeven.

Ook lees ik dat er door de weinige wespen zoveel muggen zijn. Weer ontbreekt ieder bewijs voor die stelling. Er zijn helemaal niet veel muggen. In mei waren er veel muggen, maar toen werd het een paar weken koud en daarna juist warm, maar droog. De muggen verdwenen weer. Ik kon een zwoele zomeravond lang buiten zitten zonder dat ik gek werd van de muggen. Terwijl muggen mij heel aantrekkelijk vinden. …

Lees Meer Lees Meer

Eendagsvliegen leven bij water met zandige of modderige bodem. Of beter: daar leven ze in. Ze vliegen maar kort hè, hun naam laat niets te raden over, al zijn het geen vliegen. Ze worden raadselachtig genoeg ook wel haften genoemd. Als larve leven ze veel langer dan een dag, in het water. Of eigenlijk leven ze niet als larve, maar als nimf. Het verschil is dat een larve zich verpopt, en dat een nimf uit zijn huid kruipt. “Sluipt”, moet ik hier zeggen. Je kruipt in een huid, maar je sluipt eruit. Entomologentaal. …

Lees Meer Lees Meer

Als u het natuurdagboek al langer leest, zou u zich eerdere afleveringen kunnen heugen over parnassia. Parnassia is simpelweg te mooi om niet ieder jaar te laten zien. Parnassia bloeit van juni tot september, met de nazomer als hoogtepunt. Dan kunnen de bloemen met hun honderden witte tapijtjes leggen, mits de omstandigheden goed zijn. Dat zijn ze niet vaak meer. Parnassia is zo zeldzaam geworden, dat u de plant misschien wel nooit ziet. Reden te meer voor een foto. …

Lees Meer Lees Meer

Eén van de gemakkelijkst herkenbare libellen is de bandheidelibel. Die brede, zwarte banden over de vleugels zijn onmiskenbaar. ‘Onmiskenbaar’ is een woord uit kringen van natuurkenners. Ik hoor het uitsluitend in verband met het vaststellen van soortnamen. Het is een begrip dat ik op mijn veertiende leerde kennen, toen ik bij de Jeugbond voor Natuurstudie ging.

Er is nog zo’n natuurwoord: pterostigma. Ptero is Grieks voor vleugel en stigma voor vlek. Vleugelvlek lijkt mij een uitstekend alternatief, maar nee, zo’n vlekje moet en zal pterostigma heten. Pterostigma’s zijn de vlekjes op libellenvleugels. Meestal één links, één rechts. …

Lees Meer Lees Meer

Er bloeien duinmuggenorchissen op Schiermonnikoog. Niet veel, want duinmuggenorchissen zijn heel zeldzaam, zelfs in de weinige duinvalleien waar ze voorkomen. Er zijn er ongetwijfeld meer, maar in deze vallei vinden we er een stuk of tien. Het valt nog niet mee ze te vinden, want ze staan tussen de kattenstaarten op wie ze lijken. Bovendien beginnen ze uit te bloeien. …

Lees Meer Lees Meer

Natuur-, zee- en landschapsschilderes Stella van Acker exposeerde schilderijen in de kerk op Schiermonnikoog. Van Acker woont op het eiland, ik zie haar vaak langs het strand wandelen of over zee staren. Dan laat ze de zee indruk maken, een indruk die ze later schildert. Zo impressionistisch kom je ze niet vaak meer tegen.
Van Acker houdt veel van de natuur. Als ze vertelt over de meidoorns die vanwege het open maken van de duinen zijn omgehakt, moet ze bijna huilen. Het openhouden van ’s lands mooiste bloemenweiden door jonge berken, wilgen, dennen en lijsterbessen weg te halen is één ding. Het rooien van stokoude meidoornstruwelen waarin het miegelt van de nachtegalen en grasmussen is een andere zaak. …

Lees Meer Lees Meer

Sommige klaversoorten komen zelfs op veelgemaaide gazons nog tot bloei. Kleine klaver bijvoorbeeld en hopklaver. Die twee gele miniklavertjes zijn zo klein, dat ze met wat geluk aan de grasmaaier ontsnapper. Onderduikers.

Kleine klaver en hopklaver zijn in trek bij Icarusblauwtjes. Ook rolklaver heeft door Icarusblauwtjes geliefde nectarbloemen. Die klaverbloemen zijn geel, al combineert rolklaver het geel met wat oranjerood, gekleurd als de zon waar Icarus naartoe wilde. Die hoogmoed kwam hem voor de val, een lot dat Icarusblauwtjes bespaard blijft. Zij mogen naar klavers fladderen, zij branden daar hun vleugels niet aan. …

Lees Meer Lees Meer